Алжирдегі Матифу аймағының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Эль-Марса — Алжир провинциясындағы қала. Халық саны 11 860 адам.

Луис Адриен Бербрюггердің суреті, 1837

Француз отарлауының басында Луи Адриен Бербрюггер сипаттағандай, Матифу аймағы, алжирліктердің көпшілігіне белгісіз болса да, онымен жиі байланыстыратын белгісіздікке де, назардан тыс қалуға да лайық емес еді. Бұл байқауларды 1837 жылы Матифу фортында ұзақ уақыт болған кезде жиналған жазбалар растай алады, олар бірнеше кейінгі саяхаттар кезінде толықтырылды және жақында осы қызықты аймақты қайта ашуға арналған аптада қайта қарастырылды. Бұл жазбалар бастапқыда Африка археологиясы туралы кітапқа арналған болса да, Матифу мысында жақын арада отарлау жобалары болуы мүмкін екендігі, бұл жерде жиналған ақпаратты бөлісу үшін оларды жариялауға итермеледі. Матифу мысығының қазіргі сипаттамасына тоқталар алдында оның өткенін қысқаша қарастырып көрейік. Бербрюггердің жазбаларына сәйкес, Матифудан табылған латын жазулары, сондай-ақ Антониннің жол картасы сияқты ежелгі құжаттардағы сілтемелер Русгунияның Рим колониясының бар екендігін растайды, оның қираған жерлері әлі күнге дейін көрінеді. Русгуния – римдіктер латыншалаған бербер сөзі, жергілікті аңызға сілтеме жасап, «Ұйқы шаңырағы» немесе «Ұйқышылдардың шаңырағы» дегенді білдіреді. Қазіргі таңда жергілікті тұрғындар бұл мысты Race Tament Fouce деп атайды, ол Matifou деп өзгертілді. Матифуға кіру үшін екі негізгі жол бар еді: теңіз немесе құрлық. Бербрюггердің жазбаларына сәйкес, бірінші, тікелей болса да, желдің өзгерісіне ұшырайды, ол жиі кемелерді Пуайнт-Пескадеге қарай бұрады. Екіншісі, Баб Азун қақпасы арқылы Масон Карреге қарай Алжирден шығып, екі түрлі бағыт ұсынады. Біріншісі, Рассаута және Хаджира бұғаздары арқылы, қауіпсіз, бірақ ұзақ болды, ал екіншісі, Бордж-эль-Кифан жолы арқылы, қысқа болды, бірақ Уэд-эль-Хемице сағасындағы құм қабаттарымен байланысты қауіп-қатерлер болды. Бербрюггердің айтуынша, Матифу аймағы орналасқан Алжир шығанағы мен Бенгут шығанағы екі жартылай шеңберге ұқсайды, олар бірігіп, табиғаты өзіндік ерекше аумақты бөліп, оны қоршаған аймақтардан оқшаулайды. Бұл жерде тек бір тайпа – Харауалар тұрды, олар таулар мен Жерорта теңізі аралығындағы жерді пайдаланды. Оның жазбаларына сәйкес, Русгуния аймағы римдіктермен тастап кеткенімен, Матифу түбегінде керемет бекініс болғаны үшін оларды қалпына келтірді, бұл тік жағалауда сирек кездесетін артықшылық. Бербрюггердің байқауы бойынша, түрік қамалы мен бекінісі басым болған Матифу жазығы Бенгут жазығына қарағанда аз жабайы, бірақ әлі де кең бұталы жерлерімен сипатталады. Орманды басқаруға жергілікті жануарлар үшін жұмсақ өскіндер беретін бақыланатын өрттер қолданылды. Екінші жағынан, табиғи құнарлылығына қарамастан, еуропалық ауыл шаруашылығы жергілікті тәжірибемен қайшылықта болғандықтан, егін егудің іздері болған жоқ. Бұл аймақ өзінің қақтығысты өткенін көрсететін қираған үйінділерге толы. Бербрюггердің айтуынша, Русгунияның пейзажында ежелгі ғимараттардан бастап қабірлер мен су құбырларына дейін римдік қалдықтар бар. Оның жазбаларына сәйкес, жергілікті тұрғындар христиандық қираған жерлер деп қате түсіндірген Махерзат карьерлері римдіктер тастарды алу үшін қазған террасаларды көрсетті, бұл Циклоп құрылыстарын еске түсіретін тамаша көрініс болды. Бербрюггердің айтуынша, археологиялық табылғаннан басқа, Матифу өзінің кең кеңістігі мен пайдаланылмаған ауыл шаруашылығы әлеуетін дамыту перспективаларын ұсынды. Оның жазбаларына сәйкес, жоспарланған отарлау жобалары аймақтың жасырын қазыналарын көбірек ашуға уәде берді, сонымен қатар оның экономикалық және мәдени жаңғыруына ықпал етті.

As described by Louis Adrien Berbrugger at the very beginning of French colonisation, the Matifou region, although unknown to most of the inhabitants of Algiers, deserved neither the obscurity nor the neglect that was often associated with it. These observations could be supported by the notes collected during an extended stay at Fort Matifou in 1837, supplemented during several subsequent excursions and recently revised during a week devoted to the rediscovery of this fascinating region. Although these notes were originally intended for a book on African archaeology, the possibility of imminent colonisation projects at Cape Matifou prompted their publication in order to share the information gathered at the site. Before delving into the current description of Cape Matifou, a brief review of its past was in order. According to Berbrugger's writings, Latin inscriptions discovered at Matifou, as well as references in ancient documents such as Antonin's Itinerary, attest to the existence of the Roman colony of Rusgunia, the ruins of which are still visible. Rusgunia, a Berber word Latinised by the Romans, evokes the "Cape of Sleep" or "Cape of the Sleepers", in reference to a local legend. Today, the locals call this cape Race Tament Fouce, which has been changed to Matifou. As for access to Matifou, there were two main routes open to travellers: sea or land. According to Berbrugger's writings, the first, although more direct, was subject to the vagaries of the wind, which often diverted ships towards Pointe Pescade. The second, which left Algiers via the Bab Azoun Gate towards the Maison Carrée, offered two different routes. The first, via the Rassauta and Hadjira fords, was safer but longer, while the second, via the Bordj el Kifan route, was shorter but involved risks associated with the quicksand at the mouth of the Oued El Khemice. According to Berbrugger, the Gulf of Algiers and the Gulf of Bengüt, in which the Matifou region was situated, were like two semicircles joined together, delimiting a distinct territory whose nature, left to itself, tended to isolate it from the surrounding regions. Only one tribe lived there, the Haraouas, who exploited the land between the hills and the Mediterranean. According to his writings, the region of Rusgunia, although abandoned by the Romans, was rehabilitated by them because of its excellent anchorage at Cape Matifou, a rare advantage on this steep coast. According to Berbrugger's observations, the Matifou plain, dominated by the Turkish fort and the anchorage, was less wild than the Bengut plain, but still characterised by its vast expanses of scrubland. The forest was managed by controlled fires, which provided tender shoots for the local animals. On the other hand, despite its natural fertility, there was no trace of cultivation as European agriculture clashed with local practices. The region is full of ruins that bear witness to its turbulent past. According to Berbrugger, Roman remains dotted the landscape of Rusgunia, from ancient buildings to tombs and aqueducts. According to his writings, the Maherzat quarries, mistaken by the locals for Christian ruins, revealed terraces dug by the Romans to extract the stones, offering a spectacle reminiscent of Cyclopean constructions. According to Berbrugger, beyond the archaeological discovery, Matifou offered development prospects with its vast expanses and unexploited agricultural potential. According to his writings, the planned colonisation projects promised to reveal more of the region's hidden treasures while contributing to its economic and cultural revival.

Пошталық код

Пошталық код - 16020.