Кіріспе

Мицуи отбасы (三井家) – Жапониядағы саудагерлер мен өнеркәсіпшілердің ең ықпалды отбасыларының бірі. Mitsui кәсіпорны (қазіргі Mitsui Group) 1673 жылы Мицуи Такатоси (1622–1694), саудагер ата-анасының ұлы, Эдо мен Киотода құрғақ тауарлардың бөлімдік дүкенін, кейін Mitsukoshi дүкендер желісіне айналған Echigoya-ны ашқанда құрылды. Такатоси үлкен жетістікке жетіп, ақша беру және валюта айырбастау қызметтерін де кеңейтті. Эдо кезеңінің соңында Мицуилер Жапониядағы ең бай және беделді отбасы болды, олардың бизнесі сол кездегі сёгунат үкіметімен толық қолдауға ие болды. Мэйдзи қайта жаңғыруынан кейін отбасы Мэйдзи үкіметіне адалдығын ауыстырды. 1909 жылы Мицуи бақылауындағы холдинг компаниясы бизнесті иелігіне алды, осылайша Мицуи 150-ден астам компаниядан тұратын зайбацуға (бизнес конгломераты) айналды, ал қазіргі уақытта топта сауда, банк ісі, теңіз және кеме құрылысы, құрылыс, кен өндіру, мұнай және газ, сақтандыру, химия және жылжымайтын мүліктер сияқты салалардағы ондаған көпұлттық компаниялар бар.

Шығу тегі

Бастапқыда самурай отбасы болған Эчиго провинциясының губернаторы Мицуи Такаясу Ода Нобунагадан жеңілгеннен кейін Мацусакаға жер аударылды, ал оның ұлы Такатоши самурай мәртебесінен бас тартып, саке және мисо саудагері, сондай-ақ ломбард ретінде қызмет етті. Бизнес Такаясудың лауазымын еске алу үшін "Эчиго мырзасының сакесі" (Echigo dono no sakaya) деп аталды. Такатошидің әйелі Шухо шебер саудагер болды және іс жүзінде бизнеспен басқаруды жүзеге асырды. Ол сол кездегі жаңашыл бизнес-әдістерді, мысалы, кепілдікке алынған мүліктің иесіз қалдырылуын және төмен үлестің жоғары айналымын енгізу арқылы бизнесті дамытты. Мицуи отбасының негізін қалаушы, оның ұлы Такатоши (1622–1694) өзінің кәсіби дағдыларын көбінесе анасынан мұра еткен деседі.

Эдо кезеңі

Такатоши 14 жасында Эдоға көшіп келіп, ағасы Тошицугудың кимоно дүкенінің менеджері болды. Бұл дүкен кейіннен Mitsukoshi сауда желісінің бас компаниясына айналды. Бірақ олардың өндірісінен пайда тапқан компанияға қарсы ешқандай шара қолданылмады. 1948 жылы Токиодағы соғыс қылмыстарына қатысты сот процесінде ұсынылған куәліктерге сәйкес, Қытайда, соның ішінде Маньчжуриядағы есірткі саясатынан түскен табыс жылына 20-30 миллион иенге бағаланды. Ал тағы бір мәлімдемеші сот барысында жапон әскерилері жылдық табысты 300 миллион АҚШ долларына бағалаған, бұл сол кезде өте үлкен сома болатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Mitsui тобының бірнеше компаниясы, оның ішінде Mitsui Miike кеніші, одақтас әскери тұтқындарын құл еңбегіне пайдаланды. Тұтқындар қатыгездікке, азаптауларға ұшырады, ал кейбіреулері Mitsui қызметкерлерінің салдарынан мүгедек болып қалды. Аман қалған тұтқындардың бірі, АҚШ азаматы Лестер Тенни 1999 жылы Mitsui компаниясына зиянды өтеу және өтемақы талап етті. Федералды судья АҚШ пен Жапония арасындағы 1951 жылғы бейбіт келісімге сүйене отырып, Жапонияға қарсы жеке талаптарға тыйым салды және істі қараудан бас тартты. Соғыс аяқталғанға дейін Mitsui тобы 270-тен астам компанияны қамтыды. Соғыс аяқталғаннан кейін оккупациялық күштер тобын таратып жіберді, бірақ компаниялар 1950 жылы қайтадан бірігіп, корпоративтік топтастыру, яғни кейрецу құрды.