Кіріспе

Ұлы Лакси шахта темір жолы (Manx: Raad Yiarn Meain Mooar Laksaa) бастапқыда Лаксиде орналасқан қорғасын кеніші, Ман аралының Ұлы Лакси кенішіне қызмет ету үшін салынған. 19 дюймдік рельстің ені ескі кеніш кіреберісінен жуу алаңдарына дейін, Ман аралындағы жалғыз қолданыстағы темір жол туннелінен (Дхуон Вест карьеріндегі тағы бірі қолданылмайды) өтеді. Бұл туннель 3 футтық Викториялық Манкс электр темір жолының және Дуглас-Рамси бағытындағы А2 жағалау жолының астында орналасқан.

Тарих

Ұлы Лакси кеніші – жер астында 2200 фут тереңдікке дейін бой созған, кең ауқымды кен шахталары мен туннельдер жүйесі. Кен қазу жұмыстарының ең жоғарғы деңгейі, адит деп аталатын, жер бетінен кіретін және барлық жұмыс істейтін шахталардың бастарын байланыстыратын, шамамен бір жарым мильге созылған туннельдер желісі болды. Осы деңгейде 1823 жылдан бастап, кенді шахтадан сыртқы жуу алаптарына және кен аулаларына тасымалдау үшін темір жол құрылды. Алғашқыда темір жол қолмен, шахтерлердің кішкентай вагондарды итеруі арқылы жұмыс істеді. 1827 жылы вагондарды тарту үшін бір ат сатып алынды, және кендер кеңейген сайын аттардың саны да артты. 1870 жылдары заманауи қозғалтқыш күшіне мұқтаждық туындады, нәтижесінде 1877 жылы Ant және Bee атты екі бу локомотиві жеткізілді. Кеніш 1929 жылы жабылды. Темір жол келесі алты жыл бойы сақталды, бірақ 1935 жылы жер үстіндегі темір жолдың барлық бөліктері, соның ішінде локомотивтер мен вагондар, жарамсыз деп танылды. 1970 жылдары адит деңгейі қайта ашылып, тарихи мәліметтерді табу мақсатында зерттелді. Темір жолдың жер асты бөлігінің бір бөлігінің сақталып қалғаны анықталды, ал бір туннельде алты ашық кен вагонынан тұратын толық пойыз табылған, ол кеніштегі жұмыс тоқтағаннан кейін жер астында қалдырылған. Вагондар жер бетіне көтеріліп, қалпына келтірілді. 1990 жылдардың соңында темір жолдың жер үсті бөлігін қайта жаңғыртуға күш жиналды, ал 2000 жылы қайта жаңғырту жұмыстары басталды. Жаңғыртылған темір жол 2004 жылы қайта ашылды.

Қайта қалпына келтірілген бағыт

Бастапқыда еріктілер теміржолдың құрылысын және локомотив депосын қалпына келтірді (депоны түпнұсқаның нақты орнында қайта салды). Туннельдегі кедергілер мен зақымдануларды жою 2004 жылы кен кіреберісіне жақын орналасқан бастапқы бағытты қайта құруға мүмкіндік берді. 2005 жылы желі ескі кен ауласына қайта жалғастырылды. Желі кен кіреберісінің жанынан өтеді, бірақ жер асты бөліміне кіретін тармақ қалпына келтірілген жоқ. Қайта қалпына келтірілген желідегі пойыздар бастапқыда локомотив депосынан шығатын, бірақ 2006 жылы Вэлли Гарденс стансасының бастапқы орны тазартылды және екі платформалық станса қалпына келтірілді, жол бастапқы негізде қайта төселді, соның ішінде Британ аралдарындағы жұмыс істейтін мұралық теміржол желісіндегі ең тар радиусты бұрылыстардың бірі сақталды. 2006 жылға қарай бастапқы теміржолдың жер үсті бөлігінің көп бөлігі қалпына келтірілді, оның ішінде ұзындығы шамамен 500 метрге дейін созылатын жүріс жолы да бар.

Станциялар

Жолаушылар Валли-Гарденс станциясынан шахта кіреберісіне жақын орналасқан Шахталар ауласы станциясына қатынайды. Жұмыс істейтін күндері тұрақты шаттл қызметі іске қосылады. Екі станцияның да екі платформасы бар, бұл көп келуші күндері бірнеше пойыздың қатынай алуына мүмкіндік береді. Аралық станциялар мен айналма жолдар жоқ. Шахтаны жуу алаңында локомотивтер мен вагондар депосына жететін бір жалғасқан жол бар.

Локомотивтер

Қолмен жұмыс істеу және содан кейін понимен жүкті тасу кезеңдерінен кейін, 1877 жылы Пул қаласынан Стивен Левиннен бір жұп бу локомотивтері жеткізілді. Ant және Bee – 0 4 0 танк локомотивтері, олар әдеттегіден тар жасалған, себебі олардың шахта ішіне сыюы керек болды. Олардың биіктігі 4 фут (1 метр), ені 3 фут (1 метр) болатын. Олардың екі 4×6 дюймдік ішкі цилиндрінде Багналл Прайс клапандық механизмі және артқы оське тісті беріліс болған, бірақ осьтер арасында біріктіруш таяқшалары да болды. Су бактарының орналасуы ерекше болды, енін азайту үшін түтін камерасының алдында орналасқан алдыңғы бак болды. Қазандықтар шағын локомотивтерде кеңінен қолданылатын, рамалар арасында жеткілікті орын болмаған кезде қолданылатын қалыпты типтес болды. Шамамен 1905 жылы, жаңа локомотив алу мәселесі қарастырылды және W G Bagnall компаниясынан жоба сұралды. Бұл Левиннің дизайнына ұқсас болды, бірақ көбірек дәстүрлі. Орнықты бак және осьтерге біріктіруш таяқшалары бар стандартты цилиндрлер қолданылды. Дегенмен, қуат цилиндрлері рамалардың ішіне орнатылды, ал Багналл Прайс клапандық механизмі мен сырғыма клапандары сыртқа орнатылды. Бұл жаңа локомотив ешқашан салынбады, бірақ Багналл компаниясы қолданыстағы локомотивтер үшін екі жаңа қазандық жасады. Екеуі де шахта жабылуынан аман қалды, бірақ 1935 жылы, жабылудан алты жыл өткен соң, бұзылды. Желіні туристік мақсатта қайта ашу үшін екі локомотивтің көшірмелері жасалды. Олар қазір желіде, бұрын Корнуоллдағы шахтада жұмыс істеген Wasp деп аталған аккумуляторлық электр локомотивімен бірге жұмыс істейді.

Локомотивтер кестесі

Атауы Доңғалақтың орналасуы Құрылысшының нөмірі Салынған жылы & Құрылысшы Жаңартылған жылы & Құрылысшы ЕскертпелерAnt0 4 06841877Стефан Левин1905W. Г. Багналл 1935 жылы жойылған. Bee0 4 06851877Стивен Левин1905W. Г. Багналл 1935 жылы жойылған. Ant0 4 0202004 Ұлы Солтүстік Бу 2007Алан Киф Көшірме қозғалтқыш. 2011 жылы қазандық жаңартылды. Қызметте. Bee0 4 0212004Great Northern Steam2009GLMR Көшірме қозғалтқыш. 2011 жылы қазандық жаңартылды. Қызметте. Wasp4WBLB01521973Clayton Equipment Company2009Alan Keef Аккумуляторлық электрлі өнеркәсіптік туннельді локомотив 2009 жылы GLMR-ге көшірілді. Қызметте.

Жылжымалы құрам

Теміржолда екі жолаушылар вагоны жұмыс істейді. Тар рельс ені және төмен биіктіктерге байланысты, вагондар ұзын және тар болып келеді, жолаушылар бойлық көлденең орындықтарда отырады және пойыз қозғалғанда жанымен саяхаттағандай сезінеді. 1-ші вагон, 2004 жылы Alan Keef Ltd компаниясымен салынған. 2-ші вагон, 2007 жылы Alan Keef Ltd компаниясымен салынған. Темір жолдың жүк вагондары бастапқыда жергілікті түрде жасалған, және төрт дөңгелекті, жоғары жақты ашық кен вагондары түрінде болған. Осы вагондардың толық құрамы 1970 жылдардың ортасында жер астында табылған. Алты түпнұсқа кен вагоны, қазір аралдағы мұражайларда сақталуда. 2000 жылы Лакси темір ұстаханасында салынған алты репликалық кен вагоны, қайта жаңартылған теміржолда тұрақты түрде пайдаланылады. 4 дөңгелекті кенді түсіретін вагон (жұмыс істемейді), Вэлли Гарденс станциясындағы стационарлық көрме. Сонымен қатар, ерікті жол инженерлері теміржолда құрылыс және күтім жұмыстары үшін пайдалана алатын бірнеше теміржол көліктері бар. 4 дөңгелекті, платформаға айналатын вагон, ресми емес атауы Фредди (2010 жылы қолданылған күйінде сатып алынған). 4 дөңгелекті жеңіл күтім арбасы, ресми емес атауы Жимми, 2006 жылы салынған. Бір дөңгелекті рельс арбасы – бір фланцты дөңгелек арбаны жүріс жолының бір рельсімен қолмен жылжытуға мүмкіндік береді. Инженерлік түстегі қара және сары жолақтармен боялған.

Лейкси Броусайд трамвай жолы

Жоғары соңғы нүктеде, темір жолды Лакси дөңгелегімен байланыстырған Лакси Броузайд трамвай жолы қызмет еткен, бірақ ол көп бұрын жойылды, орнына тұрақ орнатылды.