Чарльз М. Кларк: Непентес өсімдіктерінің сарапашысы

Кіріспе

Австралиялық ботаник, Виктория дәуіріндегі британдық ботаник доктор Чарльз М. Кларк (Австралияның Мельбурн қаласында туған) – эколог және ботаник, ол Nepenthes етқоректі өсімдіктер туысына маманданған, және осы салада әлемдік сарапшы ретінде танымал. Кларк Мельбурн қаласындағы Монаш университетінің ботаника мамандығы бойынша диплом алған, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Армидейл қаласындағы Жаңа Англия университетінде экожүйелерді басқару саласындағы ғылым кандидаты (Ph.D.) дәрежесін алған. Кларк алғаш рет 1987 жылы құмыра тәрізді өсімдіктерді іздеу үшін Борнеоға сапар шекті. 1989 және 1990 жылдары Брунейде тұрып, Nepenthes-тің экологиясын зерттеді. Сапарлары арасында Кларк Квинслендтегі Джеймс Кук университетінде экология және биометрия пәнін оқытқан, сондай-ақ Гонконгта бағбандарға кеңес берген. Қазір ол "Кэрнс" ботаникалық бағында жұмыс істейді. Кларк Nepenthes туралы бес кітап және нұсқаулық жазған, олар Малай архипелагы аймалындағы сапарларында жүргізілген зерттеулердің қорытындысын ұсынады. Осы еңбектердің ең маңыздылары – "Борнеоның Nepenthes-і" (1997) және "Суматра мен Малайзияның Nepenthes-і" (2001) монографиялары. Кларк Nepenthes-тің алты түрін сипаттаған: N. baramensis (қазір N. hemsleyana деп аталады), N. benstonei, N. chaniana, N. izumiae, N. jacquelineae және N. tenax.

Жарияланымдар

Кларк, С., Шлауер, Дж., Моран, Дж. & Робинсон, А. С., 2018. Непентестің систематикасы және эволюциясы. In: Ellison, A. M. & Adamec, L., eds. : Етқоректі өсімдіктер: физиология, экология және эволюция. Оксфорд университетінің баспасы, 58–69. Кларк, К. М. 1992. Борнеодағы *Nepenthes* қапшық гүлдерінің метазоандық қауымдастықтарының экологиясы, *Nepenthes bicalcarata* Hook. қауымдастығына ерекше назар аударылады. PhD диссертациясы, Жаңа Англия университеті, Армидейл, Н. С. У. 269 б. Кларк, К. М. 1993. Етқоректі өсімдіктер туралы хабарлама 22(1–2): 27–28. Кларк, К. М. & Р. Л. Кичинг 1993. Алты борнейлік *Nepenthes* түрінен метазоандық азық-тізбектер. Экологиялық энтомология 18: 7–16. Кларк, К. М. & Дж. А. Моран 1994. *Nepenthes ampullaria* Jack қапшық гүлдерінде ауадан құюдың тағы бір жазбасы. Малайялық табиғат журналы 47: 321–323. Кларк, К. М. & Р. Л. Кичинг 1995. Жүзуші құмырсқалар және қапшық гүлдер: Борнеодан бірегей құмырсқа-өсімдік өзара әрекеттесуі. Тропикалық экология журналы 11(4): 589–602. Кларк, К. М. 1997. Борнеоның *Nepenthes* гүлдері. Табиғи тарих басылымдары (Борнео), Кота-Кинабалу. xi + 207 б. Кларк, К. М. 1997. Суматраға тағы бір жақсы сапар. Етқоректі өсімдіктер туралы жаңалықтар 26(1): 4–10. Кларк, К. М. 1997. *Nepenthes bicalcarata* Hook. f. етқоректі қапшық гүлдерінің метазоандық қауымдастығына қапшық диморфизмінің әсері. Малайялық табиғат журналы 50: 149–157. Кларк, К. М. 1998. Брунейдегі *Nepenthes bicalcarata* (Nepenthaceae) қапшықтарында бастапқы отарлау және олжаны ұстау. Sandakania 12: 27–36. Кларк, К. М. 1998. Брунейдегі *Nepenthes bicalcarata* (Nepenthaceae) қапшық гүлдерінің сулы буынтық жануарлар қауымдастығы. Sandakania 11: 55–60. Кларк, К. М. 1998. *Nepenthes* азық тізбектерінің географиялық өзгеруін қайта қарау. Ecography 21(4): 430–436. Кларк, К. М. 1999. *Nepenthes benstonei* (Nepenthaceae), Малайзия түбегінен жаңа қапшық гүл. Sandakania 13: 79–87. Кларк, К. М. 2001. Суматрадағы тау *Nepenthes* (Nepenthaceae) гүлдерінің экологиясы және сақталуы. Төртінші халықаралық Флора Малезиана симпозиумы. 20–24 шілде 1998, Куала-Лумпур. Кларк, К. М. 2001. Суматра және Малайзия түбегінің *Nepenthes* гүлдері. Табиғи тарих басылымдары (Борнео), Кота-Кинабалу. ix + 325 б. Кларк, К. М. 2001. Сабахтың қапшық гүлдері туралы нұсқаулық. Табиғи тарих басылымдары (Борнео), Кота-Кинабалу. iv + 40 б. Моран, Дж. А., М. А. Мербах, Н. Дж. Ливингстон, К. М. Кларк & У. Е. Бут 2001. Annals of Botany 88: 307–311. Кларк, К. М. 2002. Малайзия түбегінің қапшық гүлдері туралы нұсқаулық. Табиғи тарих басылымдары (Борнео), Кота-Кинабалу. iv + 32 б. Кларк, К. М., Т. Дэвис & Р. Тамин 2003. *Nepenthes izumiae* (Nepenthaceae): Суматрадан жаңа түр. Blumea 48: 179–182. Моран, Дж. А., К. М. Кларк & Б. Дж. Хокинс 2003. Ашардан – арамшаға айналу? Тропикалық қапшық гүл *Nepenthes ampullaria* жапырақ шөгіндісін пайдалануының изотоптық дәлелі. International Journal of Plant Sciences 164: 635–639. Дун, Т. Т. Х., К. М. Сяо, К. М. Кларк, Х. С. Чжун, Н. Дж. Чжао, К. Л. Чун & К. В. К. Цим 2003. Қытайдағы *Astragalus* филогениясы: 5S рРНК аралықтары, ITS және 18S рРНК ДНК тізбектерінен алынған молекулалық дәлелдер. Journal of Agricultural and Food Chemistry 51(23): 6709–6714. Кларк, К. М. & С. С. Ли 2004. Кішігірім нұсқаулық: Саравак қапшық гүлдері. Табиғи тарих басылымдары (Борнео), Кота-Кинабалу. vi + 81 б. Кантли, Р., К. М. Кларк, Дж. Кокендольффер, Б. Райс & А. Вистуба 2004. *Nepenthes clipeata* тіршілік ету жобасы. Халықаралық етқоректі өсімдіктер қоғамы. Кларк, К. М., К. К. Ли & С. Макферсон 2006. *Nepenthes chaniana* (Nepenthaceae), Борнеоның солтүстік-батысынан жаңа түр. Sabah Parks Journal 7: 53–66. Кларк, К. М. & Р. Крюгер 2006. *Nepenthes tenax* C. Clarke және R. Kruger (Nepenthaceae), Квинсленд штатының Кейп-Йорк түбегінен жаңа түр. Austrobaileya 7(2): 319–324. Кларк, К. М. 2006. Кіріспе. Danser, B. H. Голланд Индиясының *Nepenthaceae*. Табиғи тарих басылымдары (Борнео), Кота-Кинабалу. pp. 1–15. Кларк, К. М., Ю. Бауэр, К. С. Ли, А. А. Тюен, К. Рембольд & Дж. А. Моран 2009. Biology Letters 5(5): 632–635. Чин, Л., Дж. А. Моран & К. Кларк 2010. Борнеодан келген үш алып тау қапшық гүл түріндегі тұзақ геометриясы ағаш шыршасының дене мөлшерінің функциясы болып табылады. New Phytologist 186(2): 461–470. Кларк, К. М., Дж. А. Моран & Л. Чин 2010. Ағаш шыршалары мен қапшық гүлдер арасындағы өзара қарым-қатынас: болашақ зерттеулерге арналған перспективалар мен жолдар. Plant Signaling & Behavior 5(10): 1187–1189. Кларк, С., Дж. А. Моран & К. К. Ли 2011. *Nepenthes baramensis* (Nepenthaceae) – Борнеоның солтүстік-батысынан жаңа түр. Blumea 56(3): 229–233.

Clarke, C., Schlauer, J., Moran, J. & Robinson, A. S., 2018. Systematics and evolution of Nepenthes. In: Ellison, A. M. & Adamec, L., eds. : Carnivorous plants: physiology, ecology, and evolution. Oxford University Press, 58 69. Clarke, C. M. 1992. The ecology of metazoan communities in Nepenthes pitcher plants in Borneo, with special reference to the community of Nepenthes bicalcarata Hook. f. Ph. D. thesis, University of New England, Armidale, N. S. W. 269 pp. Clarke, C.[M.] 1993. Carnivorous Plant Newsletter 22(1–2): 27–28. Clarke, C. M. & R. L. Kitching 1993. The Metazoan Food Webs from Six Bornean Nepenthes Species. Ecological Entomology 18: 7–16. Clarke, C. M. & J. A. Moran 1994. A further record of aerial pitchers in Nepenthes ampullaria Jack. Malayan Nature Journal 47: 321–323. Clarke, C. M. & R. L. Kitching 1995. Swimming Ants and Pitcher Plants: a Unique Ant Plant Interaction from Borneo. Journal of Tropical Ecology 11(4): 589–602. Clarke, C. M. 1997. Nepenthes of Borneo. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. xi + 207 pp. Clarke, C. M. 1997. Another nice trip to Sumatra. Carnivorous Plant Newsletter 26(1): 4–10. Clarke, C. M. 1997. The effects of pitcher dimorphism on the metazoan community of the carnivorous pitcher plant Nepenthes bicalcarata Hook. f. Malayan Nature Journal 50: 149–157. Clarke, C. M. 1998. Initial colonisation and prey capture in Nepenthes bicalcarata (Nepenthaceae) pitchers in Brunei. Sandakania 12: 27–36. Clarke, C. M. 1998. The aquatic arthropod community of the pitcher plant, Nepenthes bicalcarata (Nepenthaceae) in Brunei. Sandakania 11: 55–60. Clarke, C. M. 1998. A re examination of geographical variation in Nepenthes food webs. Ecography 21(4): 430–436. Clarke, C. M. 1999. Nepenthes benstonei (Nepenthaceae), a new pitcher plant from Peninsular Malaysia. Sandakania 13: 79–87. Clarke, C. M. 2001. Ecology & Conservation of Montane Nepenthes (Nepenthaceae) in Sumatra. Fourth International Flora Malesiana Symposium. 20–24 July 1998, Kuala Lumpur. Clarke, C. M. 2001. Nepenthes of Sumatra and Peninsular Malaysia. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. ix + 325 pp. Clarke, C. M. 2001. A Guide to the Pitcher Plants of Sabah. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. iv + 40 pp. Moran, J. A., M. A. Merbach, N. J. Livingston, C. M. Clarke & W. E. Booth 2001. Annals of Botany 88: 307–311. Clarke, C. M. 2002. A Guide to the Pitcher Plants of Peninsular Malaysia. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. iv + 32 pp. Clarke, C. M., T. Davis & R. Tamin 2003. Nepenthes izumiae (Nepenthaceae): a new species from Sumatra. Blumea 48: 179–182. Moran, J. A., C. M. Clarke & B. J. Hawkins 2003. From Carnivore to Detritivore? Isotopic Evidence for Leaf Litter Utilization by the Tropical Pitcher Plant Nepenthes ampullaria. International Journal of Plant Sciences 164: 635–639. Dong, T. T. X., Q. M. Xiao, C. M. Clarke, H. S. Zhong, N. J. Zhao, K. L. Chun & K. W. K. Tsim 2003. Phylogeny of Astragalus in China: Molecular evidence from the DNA sequences of 5S rRNA spacer, ITS, and 18S rRNA. Journal of Agricultural and Food Chemistry 51(23): 6709–6714. Clarke, C. M. & C. C. Lee 2004. A Pocket Guide: Pitcher Plants of Sarawak. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. vi + 81 pp. Cantley, R., C. M. Clarke, J. Cokendolpher, B. Rice & A. Wistuba 2004. Nepenthes clipeata Survival Project. International Carnivorous Plant Society. Clarke, C. M., C. C. Lee & S. McPherson 2006. Nepenthes chaniana (Nepenthaceae), a new species from north western Borneo. Sabah Parks Journal 7: 53–66. Clarke, C. M & R. Kruger 2006. Nepenthes tenax C. Clarke and R. Kruger (Nepenthaceae), a new species from Cape York Peninsula, Queensland. Austrobaileya 7(2): 319–324. Clarke, C. M. 2006. Introduction. In: Danser, B. H. The Nepenthaceae of the Netherlands Indies. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. pp. 1–15
Clarke, C. M., U. Bauer, C. C. Lee, A. A. Tuen, K. Rembold & J. A. Moran 2009. Biology Letters 5(5): 632–635. Chin, L., J. A. Moran & C. Clarke 2010. Trap geometry in three giant montane pitcher plant species from Borneo is a function of tree shrew body size. New Phytologist 186 (2): 461–470. Clarke, C. M., J. A. Moran & L. Chin 2010. Mutualism between tree shrews and pitcher plants: perspectives and avenues for future research. Plant Signaling & Behavior 5(10): 1187–1189. Clarke, C., J. A. Moran & C. C. Lee 2011. Nepenthes baramensis (Nepenthaceae) – a new species from north western Borneo Blumea 56(3): 229–233.