Фельгемакер: Тарихы мен мұрасы

Кіріспе

Felgemaker Organ Company – 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Пенсильвания штатының Эри қаласында құбырлы орган жасаған компания.

Тарих

Ол 1865 жылы Нью-Йорк штатының Буффало қаласында құрылған, бірақ Пенсильвания штатының Эри қаласына көшірілді. 1872 жылы компания Деррик және Фельгемейкер құбырлы орган компаниясы деп аталды. 1870 жылдары компанияда 55-тен астам жұмысшы жұмыс істеді және 75 000 доллар көлемінде капиталға ие болды. Фирма аптасына 15-20 орган шығарды. Компанияның мамандануы – кіші шіркеулер, мектептер және тұрғын үйлер үшін шіркеу органдары мен портативті құбырлы органдар. 1878 жылы компания А. Б. Фельгемейкер компаниясы деп қайта аталды, ал 1888 және 1890 жылдары зауыт үлкен ғимараттарға көшірілді. Фельгемейкердің шақыруымен неміс орган жасаушысы Антон Готфрид 1894 жылы Эриге көшіп келді, онда ол Фельгемейкер зауытынан орын жалға алды. Бизнес өркендеген кезеңде 1911 жылы Эри зауытында ірі масштабты жөндеу жұмыстары жүргізілді, екі қабатты зауыт алаңы қосылды, кеңселер жаңартылды, электр қуаты жүргізілді және электрлік жылжымалы кран орнатылды. А. Б. Фельгемейкер компаниясы 1917 жылға дейін қызмет етті. Фельгемейкер компаниясының бірнеше қызметкерлері, соның ішінде Готфрид, Эридегі Орган жабдықтарын өндіруші компаниясын құруға қосылды, ол бүгінде Солтүстік Америкадағы ең ірі құбырлы орган өндіруші және жабдықтаушы компания болып табылады. Компания 1918 жылға дейін органдарды өндірді, содан кейін жұмысын тоқтатты. Компанияның қызмет көрсету шарты мен күтілетін келісімдері кейіннен Tellers Kent Organ Company компаниясына жүктелді.

Тірі қалған мүшелер

Компания шығарған орган әлі күнге дейін Лоуренс университетінде (Appleton, Wisconsin), Сент-Джонс лютеран шіркеуінде (Erie, Pennsylvania), Кроуфорд мемориалдық біріккен методистік шіркеуінде (Bronx, New York), Троица епископтық шіркеуінде (Iowa City, Iowa), Сент-Джонс епископтық шіркеуінде (Canandaigua, New York), Бірінші қауымдық шіркеуінде (St. Johns, Michigan), Бірінші христиан шіркеуінде (Disciples of Christ, Elizabeth City, North Carolina), қасиетті жүрек музыка орталығында (Duluth, Minnesota), Спенсерпорт біріккен методистік шіркеуінде (Spencerport, New York) және Бейбітшілік принсі евангелиялық лютеран шіркеуінде (Bangor, Pennsylvania) қолданылып келеді. Сион евангелиялық лютеран шіркеуінде (Minersville, Pennsylvania) 1906 жылы орнатылған A. B. Felgemaker органы бар, ал Сион лютеран шіркеуінде (Everett, Pennsylvania) 1903 жылы орнатылған A. B. Felgemaker органы сақталған. 1900 жылы орнатылған Индиана штатының Мэдисон қаласындағы Бірінші баптист шіркеуінде Felgemaker тракерлік құбырлы органы әр апта сайын ойнатылады. 2010 жылы Теннесси штатының Ноксвилл қаласындағы Брэдли Рул компаниясы шіркеудегі органды алып тастап, толығымен жаңартты. Бұл шіркеу үшін 93 мың доллар шығынға ұшырап, аяқтауға шамамен он ай уақыт кетті. Пенсильвания штатының Поттстаун қаласындағы Эммануэль лютеран шіркеуінде де орган бар, бірақ ол Felgemaker жасағаннан бері төрт рет қайта салынды және қалған бөліктерінің көлемі белгісіз. Вашингтондағы Капитолий Хилл жетінші күндікті адвентистер шіркеуі 1917 жылға дейін жасалған Felgemaker құбырлы органдарының бірін сақтайды. Буффалодағы бұрынғы Сент-Агнес RC шіркеуінде (Sacred Heart RC-ден көшірілген) және Эммануэль ғибадатханасы SDA (бастапқыда Сент-Стефан евангелистік шіркеуі) екі орган әлі де сақталған. Мэриленд штатының Танитаун қаласындағы Троица евангелистік лютеран шіркеуінде 1897 жылы салынған Felgemaker құбырлы органы бар. Ол 1987 жылы Columbia Organ Works компаниясымен толық қалпына келтірілді және әлі күнге дейін әр жексенбіде қолданылады. Огайо штатының Дейтон қаласындағы Эммануэль католик шіркеуі 1887 жылы үш бөлімді Felgemaker құбырлы органына арналды. Содан бері орган бірнеше рет күрделі жөндеуден өтті және соңғы рет 2015 жылы жаңартылды. Эммануэль Фелгемейкер органының қайта ашылуы 2016 жылдың 11 қарашасына жоспарланған. Индианаполистегі Freemasons' Hall-да 1908 жылы орнатылған 6 Felgamaker құбырлы органы бар. Олардың барлығы қалпына келтірілмеген, бірақ ойнауға жарамды. Санта-Крустағы Қасиетті Крест католик шіркеуіндегі орган A. B. Felgemaker Co. (Opus 506, 1889) органының негізінде салынған, содан кейін Stuart Goodwin & Co. (Opus 10, 1988) қосымша құбырлар мен Zimbelstern қосты, ол Огайодағы бұрынғы орнынан көшірілгеннен кейін жасалды. Орган сенбі күні сағат 5:00-де, жексенбі күні сағат 7:00-де және 8:30-да белсенді түрде қолданылады. А. Б. Фелгемейкер органы әлі жұмыс істеп тұрған бұрынғы M. E. Richmond Ave. шіркеуінде (West Ferry Street & Olmsted Circle) сақталған, оны тазалап, жұмыс істеу тәртібін сақтайды. А. Б. Фельгемейкер орган компаниясы 1882 жылы Висконсин штатының Манитовок қаласындағы лютеран шіркеуі үшін орган жасады. 1905 жылдан кейін орган Мичиган штатының Хаббелл қаласындағы Қасиетті Сесилия католик шіркеуіне көшірілді. 2011 жылы орган қайта құрылып, Мичиган штатының Хоутон қаласындағы Ұлы католиктік университетінің Сент-Альберт шіркеуіне көшірілді, онда ол әдеттегідей миссаға, орган сабақтарына және концерттерге қолданылады. Техас штатының Тейлор қаласында 1886 жылы құрылған Сент-Мэри шіркеуінде Техас штатында осындай тек екі ғана органның бірі бар. 1902 жылы Уильям Килихар Сент-Мэриге A. B. Felgemaker құбырлы органы Opus 770 сыйлады, оның құны сол кезде 3600 доллар болды. Оның пил сүйегінен жасалған пернелері, тартқыштары мен тоқтатулары шіркеу 1954 жылдың қарашасында бұзылғанға дейін әр жексенбіде, үйлену және жерлеу рәсімдерінде толық мелодиялық дыбыстар ойнатты. Остиндегі (Техас штаты) орган жасаушы Отто Хоффман жаңа шіркеу салынып біткенше, оны сақтау үшін бөлшектеп салды. 1955 жылы жаңа католик шіркеуі "Святая Мария Успенская" аяқталғанда, Хоффман қазіргі шіркеудегі органды тазалап, қайта құрады, ол әлі күнге дейін қолданылады. Бір қызығы, қазіргі шіркеуде орган қайта құрастырылған кезде ол балконда емес, алтардың оң жағындағы бөлмеге орналастырылды. Егер ол балконда орналастырылған болса, қазіргі шіркеудің акустикасы органның музыкасын одан да әдемі ететін еді. 2020 жылы Успенскийдің қасиетті Мариясы тарихи органды балконда ауыстыру үшін жөндеу мүмкіндіктерін қарады.

Organs produced by the company are still in use at Lawrence University, Appleton Wisconsin, St. John's Lutheran Church, Erie, Pennsylvania, Crawford Memorial United Methodist Church, Bronx, New York, Trinity Episcopal Church, Iowa City, Iowa, St. John's Episcopal Church, Canandaigua, New York, First Congregational Church, St. Johns, Michigan, First Christian Church (Disciples of Christ), Elizabeth City, North Carolina, Sacred Heart Music Center, Duluth, Minnesota, Spencerport United Methodist Church, Spencerport, New York, and Prince of Peace Evangelical Lutheran Church, Bangor, Pennsylvania, Zion Evangelical Lutheran Church, Minersville, Pennsylvania has a A. B. Felgemaker that was installed in 1906, Zion Lutheran Church, Everett, Pennsylvania has a A. B. Felgemaker Organ that was installed in 1903. A Felgemaker tracker pipe organ is played each week at First Baptist Church, Madison, Indiana, which was installed in 1900. In 2010, the Bradley Rule Company of Knoxville, Tennessee removed the organ from the church and completely refurbished it. It cost the church $93,000 and took about ten months to finish. An additional organ exists at Emmanuel Lutheran in Pottstown, Pennsylvania, however, the organ has been rebuilt four times since Felgemaker's presence and its remaining extent is indeterminant. Capitol Hill Seventh day Adventist Church in Washington, DC maintains one of the original Felgemaker pipe organs, produced before 1917. Two still exist in Buffalo at the former St. Agnes RC Church (relocated from Sacred Heart RC in Buffalo) and Emmanual Temple SDA, originally St. Stephen's Evangelical. Trinity Evangelical Lutheran Church in Taneytown, Maryland, has a Felgemaker pipe organ built in 1897. It was completely restored in 1987 by the Columbia Organ Works and is still in weekly Sunday service. Emmanuel Catholic Church in Dayton, Ohio originally dedicated its three division Felgemaker pipe organ in 1887. Since then, the organ has undergone multiple major renovations and additions, most recently in 2015. Formal re dedication of the Emmanuel Felgemaker organ is scheduled for November 11, 2016. Freemasons' Hall in Indianapolis has 6 matching Felgamaker Pipe Organs installed in 1908. They are all in unrestored, playable condition. The pipe organ at Holy Cross Catholic Church in Santa Cruz, CA is based on an A. B. Felgemaker Co. organ (Opus 506, 1889) with additional pipes and Zimbelstern added by Stuart Goodwin & Co. (Opus 10, 1988) after moving it from its previous home in Ohio. The organ is in active use at the 5:00 Saturday and 7:00 and 8:30 Sunday Masses. An A. B. Felgemaker still exists in working order at the former M. E. Richmond Ave. Church at West Ferry Street & Olmsted Circle and will be cleaned and remain in working order. A. B. Felgemaker Organ Co. built an organ in 1882 for a Lutheran church in Manitowoc, Wisconsin. After 1905 the organ was moved to St. Cecilia's Catholic Church, Hubbell, Michigan. In 2011 the organ was rebuilt and moved to St. Albert the Great Catholic University Parish, Houghton, Michigan, where it is in regular use for mass, organ instruction, and recitals. St. Mary Parish in Taylor, Texas founded in 1886, has a rare one of only two of its kind in the state of Texas. In 1902, William Kielihar donated an A. B. Felgemaker Pipe Organ Opus 770 to St. Mary; its value then was $3,600. It's ivory keys, pulls, and stops played full melodic sounds every Sunday, wedding, and funeral until the church was torn down in November 1954. Otto Hoffman, an organ builder from Austin, Texas, disassembled the organ for storage until the new church was built. When the new St. Mary of the Assumption Catholic church was completed in 1955, Hoffman cleaned and re built the organ in the present church, where it is still used today. Oddly, when the organ was reassembled in the present church, it was placed in a room to the right of the altar instead of upstairs in the balcony. If it had been placed in the balcony, the acoustics of the current church would make the organ's music even more heavenly. In 2020, St. Mary of the Assumption reviewed renovation options to relocate the historic organ to the balcony.