Кіріспе

Дикроцелий дендритикум, ланцеттік бауыр құрты, мал немесе басқа да шөбі жейтін сүтқоректілерде тіршілік ететін паразиттік құрт.

Ашу тарихы

Дикроцелий дендритумы туралы қазіргі кезде белгілі көптеген мәліметтер табиғатты зерттеуші Венделл Крулдың еңбегінің нәтижесі болып табылады. D. dendriticum 1819 жылы Рудольфи, ал D. hospes 1899 жылы Лоос тапқан болатын. Дегенмен, оның толық өмірлік циклы Крулл мен К.Р. Мапес 1951-1953 жылдар аралығында өздерінің байқаулары мен тәжірибелерін егжей-тегжейлі сипаттаған бірнеше мақалаларын жариялағанға дейін толыққанды белгілі болған жоқ. D. dendriticum қойларға әсер ететіні мәлім болды, бірақ қалғанның бәрі жұмбақ болып келді. Осы тізбектегі алғашқы саты – алғашқы аралық иесі, яғни Cochlicopa lubrica (синонимі: Cionella lubrica) құрлық шаянының табылуы. Содан кейін, шаяндардың жөтелген шырышты дөңгелектері паразиттің таралуының мүмкін болатын жолы екені анықталды. Ұзақ өтпей, Formica fusca қара құмыры екінші аралық иесі болып табылатыны және осы арқылы қойлардың жұқтыруы мүмкін екені анықталды. Олардың жұмысы – паразит туралы қазіргі заманғы түсініктің негізі.

Адамдағы клиникалық көрінісі

Dicrocoelium dendriticum және Dicrocoelium hospes адамдардың өт жолдарын қоздыратын құрттар тобына жатады. Осы паразиттің денесі ұзын және жіңішке болғандықтан, инфекция көбінесе өт жолдарының шеткі бөліктерімен шектеледі. Осының салдарынан, өт ағашының Dicrocoelium dendriticum инфекциясының көпшілігі жеңіл симптомдарға ғана себеп болады. Бұл симптомдар өт кеселі және жалпы ас қорытудың бұзылуын, ісіну мен диареяны қамтиды. Дегенмен, ауыр инфекцияларда өт жолдары мен өт эпителийі үлкейеді, сондай-ақ жолдардың айналасындағы талшықты тіндер пайда болып, бауырдың үлкеюіне (гепатомегалия) немесе бауырдың қабынуына (цирроз) әкелуі мүмкін. Бір ерекше жағдайда Dicrocoelium dendriticum инфекциясы тері бөртпесіне (уритикария) байланысты болған.

Беріліс

Бұл паразиттің өмірлік циклының өте ерекше болуына байланысты адамдардың жұқтыруы көбінесе сирек кездеседі. Сиырлар мен қойлар сияқты тікенектілер әдеттегі қожайын болып табылады, бірақ басқа шөппен қоректенетін сүтқоректілер мен адамдар да жұқтырған құмырсқаларды жеу арқылы қожайын рөлін атқара алады. Бір нақты жағдай құмырсқалармен ластанған суды ішкен ер адаммен байланысты болды.

Су қоймалары

Dicrocoelium dendriticum-ның негізгі резервуарлары қой, сиыр, құрлық бұршақлары және құмырсқалар болып табылады. Дегенмен, Dicrocoelium dendriticum ешкілерде, шошқаларда және тіпті ламалар мен альпакаларда да табылған.

Қайтарушыларда

Кеміргіштер осы құрттың негізгі тұрақты қожайыны болып табылады, бірақ басқа шөппен қоректенетін жануарлар, етқоректілер және адамдар кездейсоқ тұрақты қожайын бола алады. Көптеген инфекциялар, әсіресе сиырларда, белгілі бір көрініс бермейді, бірақ бауырға тигізетін әсер құрттардың саны мен инфекцияның ұзақтығына байланысты. Құрт өт жолымен жоғары көтеріледі, бірақ ішек қабырғасына немесе бауыр тіндеріне енбейді, сондықтан ұзақ инфекциялар өт жолының гипертрофиясына және бауыр зақымдануына, тіпті симптомдардың болмауына қарамастан, әкелуі мүмкін. D. dendriticum инфекциясы көбінесе симптомсыз өтеді, бірақ кейбір жануарларда анемия, ісіну, әлсіздік және бауыр циррозы дамуы мүмкін. Емдеу құрттың күрделі өмірлік циклына байланысты қиын болуы мүмкін. Бүкіл мал басы жұқтырған жағдайда, әртүрлі гельминтке қарсы препараттар, әсіресе Нетобимин тиімді екені дәлелденді. ), құмырсқаның шырышын ылғал көзі ретінде пайдаланады. Содан кейін құмырсқа жүздеген жас ланцет құрттары бар цистаны жұтып қояды. Паразиттер ішекке еніп, денесі бойынша таралады. Көптеген церкариялар құмырсқаның гемокоэлінде цистаға айналып, метацеркарияға жетіп жетеді, бірақ біреуі эзофаг астындағы ганглийге (эзофагтың астындағы жүйке клеткаларының шоғыры) өтеді. Сонда құрт осы жүйкелерді басқару арқылы құмырсқаның әрекеттерін өз бақылауына алады. Кешкі уақытта ауа суығанда, жұқтырған құмырсқалар колонияның басқа мүшелерінен алыстап, шөптің басына көтеріледі. Ол жерге жеткен соң, жамбасын шөп басына бекітіп, таңға дейін сонда қалады. Егер жұқтырған құмырсқа тікелей күн сәулесіне ұшыраса, ол паразитімен бірге өліп қалады. Әр түн сайын құмырсқа шөп басына қайта оралады, содан кейін жайылымдық жануар келіп, шөпті жеп, құмырсқаны да жұтып қояды, осылайша ланцет құрттары өз қожайындарының ішіне қайта оралады. Олар жануардың ішінде ересек өмірін өткізеді, көбейіп, цикл қайта басталады. Сенімсіз дереккөз: date=June 2010 Сенімсіз дереккөз: date=June 2010 Жұқтырған құмырсқаларда 100-ге дейін метацеркария болуы мүмкін, және құмырсқалардың үлкен бөлігі жұқтыруы мүмкін. Сиырлардағы әдеттегі инфекция ондаған мың ересек құрттарды қамтуы мүмкін.

Диагностикалық сынақтар

Дәстүрлі түрде дикроцелия инфекциясының диагностикасы адам немесе басқа жануарлардың нәжісінен Dicrocoelium dendriticum жұмыртқаларын табу арқылы жүзеге асырылады. Дегенмен, адамдарда нәжістегі жұмыртқалар жұқтырған жануардың шикі бауыр етін жеуден туындауы мүмкін, және бұл міндетті түрде дикроцелияны көрсетпейді.