Грегорий Ходкевич (1514-1572) – литовский военачальник, Великий гетман Литвы. Управлял армией в Ливонской войне. Исследования корректируют дату рождения.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литвалық әскери шенеунік
Lithuanian military officer
Хрегорий Ходкевич (, Григорий Олександрович Ходкевич; шамамен 1514 – 9 қараша 1572) – Литва Ұлы Герцогтігінің русь дворяны және әскери шенеунігі. Ол Александрдың ұлы, Иероним мен Юрийдің бауыры, Ян Иеронимвич Ходкевичтің әйелінің ағасы. 1566 жылы Литваның ұлы гетманы болғаннан кейін Ливон соғысының соңғы кезеңінде Ұлы Герцогтық Литва армиясына басшылық етті.
Hrehory Chodkiewicz (, Григорій Олександрович Ходкевич; c. 1514 – 9 November 1572) was a Ruthenian noble and military officer of the Grand Duchy of Lithuania. He was a son of Aleksander, brother of Hieronim and Yurii, and uncle of Jan Hieronimowicz Chodkiewicz. He commanded the Grand Ducal Lithuanian Army during the latter part of the Livonian War after he had become the Grand Hetman of Lithuania in 1566.
Ерте мансап
Көп уақыт бойы Ходкевич шамамен 1505 жылы туған деп есептелді. Алайда, Литва тарихшысы Генуте Киркине, мұндай жағдайда Ходкевичтің саяси мансабын өзінің қырық жасының шамасында бастағанын, ал көптеген ақсүйектердің мансабын жиырма жылдың соңында немесе отызыншы жылдардың басында бастағанын атап өтті. Киркине Ходкевичтің әкесінің үйленуі мен балаларының дүниеге келуін 1500-жылдардан 1510-жылдардың ортасына жылжытуды ұсынды. Ходкевич бала кезінде Пруссия герцогы Альберттің сарайына жіберілді. 1532 жылы ол Альберттің Ескі патша Сигизмунд I, Принц Сигизмунд II Август және Королева Бона Сфорцаға арналған жеке ұсыныс хаттарымен оралды. Альбертпен қарым-қатынас және хат алмасу ондаған жылдар бойы жалғасты; Ходкевич екі ұлын да Альберттің сарайында білім алуға жіберді. Ол 1544 жылдың қазан айында алғашқы лауазымын алды, сол кезде болашақ Ұлы герцог Зигмунд Август жаңа тағайындамалар жасады және Ходкевичті сот палатасының (подкоморы) қызметіне көтерді. Бірақ көп ұзамай Ходкевичтер отбасы Сигизмунд Август пен Барбара Радзивиллдың некесіне қарсы болғандықтан патшаның құрметінен айырылды. Хрегори Ходкевич Сигизмунд Августпен жақын байланыста болды және жиі Ұлы герцогты аң аулауға бірге шықты. 1549 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Супрасльді және оның төңірегіндегі аумақтарды, соның ішінде Заблудов пен Хорощщьті мұраға алды. 1551 жылы Барбараның қайтысынан кейін және 1562 жылы Люблин униясына қарсылық білдірген Радзивиллдердің наразылығынан кейін Ходкевичтер отбасы патшаның құрметін қайта жеңіп алды.
Chodkiewicz was long held to have been born around 1505. However, Lithuania historian Genutė Kirkienė noted that in such a case Chodkiewicz began his political career in his mid forties, when most nobles started in late twenties or early thirties. Kirkienė suggested that his father's marriage and birth of children should be moved from 1500s to mid 1510s. As a young boy Chodkiewicz was sent to the court of Albert, Duke of Prussia. He returned in 1532 with personal recommendation letters from Albert to King Sigismund I the Old, Prince Sigismund II Augustus and Queen Bona Sforza. The relationship and correspondence with Albert continued for decades; Chodkiewicz sent both of his sons to be educated at Albert's court. He received his first position at the court in October 1544 when incoming Grand Duke Sigismund Augustus made a series of new appointments and elevated Chodkiewicz to court chamberlain (podkomorzy). Soon, however, the Chodkiewicz family fell from royal grace when they opposed the marriage between Sigismund Augustus and Barbara Radziwiłł. It seems that Hrehory Chodkiewicz remained close with Sigismund Augustus and often accompanied the Grand Duke to hunting. After his father's death in 1549, he inherited Supraśl and surrounding territories, including Zabłudów and Choroszcz. Chodkiewicz family slowly regained royal favor after Barbara's death in 1551 and when other Radziwiłłs opposed the proposed Union of Lublin in 1562.
Әскери жетістіктер
Киев воеводасы ретінде Ходкевич аймақты татар шапқыншылығынан қорғады. 1558 жылы ол Подолияда Қырым хандығына қарсы жеңіске жетті. Бұл жеңіс Ходкевичтің әскери қолбасшы ретінде беделін арттырды. Ливон соғысының басталған кезде, оның шеберлігін соғыста пайдалану ниетімен Ходкевич Тракай кастеляны болып тағайындалды. 1561 жылы ұлы гетман Миколай "Қара" Радзвилл, Ходкевич және оның інісі Иероним литвалық әскерді Ливонияға бастап, Ресей мемлекетіне қарсы жеңіске жетті. Осы жорықтан кейін Ходкевич Литваның дала гетманы болып тағайындалды. 1564 жылдың 20 қаңтарында оның басқаруымен литвалықтар орыс қолбасшысы Шуйскийді өлтірді және Ула шайқасында орыс әскерін жеңді, бұл Литваның соғыстағы жағдайын едәуір жақсартты. Ол соғыс батыры деп есептелді және Вильнюс кастеляны қызметіне көтерілді. Патшалықтың құрметі жалғасты: Хрегоридің туысы Ян Иеронимвич 1564 жылы қайтыс болған әкесінің Самогития ақсақалы лауазымын алды, ал дипломатиялық келіссөздер үшін Мәскеуге барған інісі Юрий Тракай кастеляны болды, ал Хрегори 1566 жылы Литваның ұлы гетманы болып тағайындалды. Осылайша, Хрегори Ходкевич Миколай "Қызыл" Радзвиллден кейін екінші адамға айналды және Ходкевичтер Литва Лордтар кеңесіндегі бес маңызды лауазымның үшеуін бақылады. 1567 жылы Ходкевич Ливонияда тағы бір жеңіске жетті, бұл жолы Швеция Корольдығына қарсы.
As voivode of Kiev, Chodkiewicz defended the region from Tatar invasion. In 1558, he achieved a victory in Podolia against the Crimean Khanate. This victory raised prestige of Chodkiewicz as a military commander. On the onset of the Livonian War, he was promoted to castellan of Trakai with intention to use his skill in the war. In 1561, Grand Hetman Mikołaj "the Black" Radziwiłł, Chodkiewicz, and his brother Hieronim led the Lithuanian army into Livonia where they achieved victory against the Tsardom of Russia. After this campaign, Chodkiewicz was promoted to Field Hetman of Lithuania. On 20 January 1564 the Lithuanians under his command killed Russian commander Shuisky and defeated the Russian army in the Battle of Ula, which significantly improved Lithuania's standing in the war. He was hailed as war hero and promoted to castellan of Vilnius. Royal favor continued: Hrehory's nephew Jan Hieronimowicz received his late father's position as Elder of Samogitia in 1564, brother Yurii, who traveled to Moscow for diplomatic negotiations, became castellan of Trakai and Hrehory was appointed Grand Hetman of Lithuania in 1566. Thus, Hrehory Chodkiewicz became the second man after Mikołaj "the Red" Radziwiłł and the Chodkiewiczs controlled three out of five top seats in the Lithuanian Council of Lords. In 1567, Chodkiewicz achieved another victory in Livonia, this time against the Kingdom of Sweden.
Мәдениет қызметі
Ходкевич әскери мәселелерге көп көңіл бөлді. 1562 және 1566 жылдары ол бекіністерді қорғау және басқа да мәселелерге қатысты әскери ережелерді жазды. Ол сондай-ақ бірнеше шекаралық бекеттерді салған және нығайтқан, ал 1568 жылы әр ақсүйек әскерге қанша сарбаз беру керектігін анықтау үшін әскери санақ өткізді. 1563 жылы Ходкевич Заблудовта Шығыс православие шіркеуін және кедейлерге арналған аурухананы құрды. Киркине Ходкевичтің қатаң православиелік емес екендігіне және Рим папасының билігімен шіркеу одағының, шығыс обрядарын қолдауына қатысты деректер тапты. 1566 жылы Ходкевич Ресейден қашқан кітап баспашылары Петр Мстиславец пен Иван Федоровқа демеу көрсетіп, Заблудовта баспахана ашты. Олар Ходкевич қайтыс болғанға дейін діни кітаптарды басып шығарды.
Chodkiewicz devoted much attention to military matters. In 1562 and 1566, he wrote military regulations, which dealt with defense of fortresses and other matters. He also built and strengthened a number of border posts and conducted the military census of 1568 to determine how many troops each noble had to provide for the army. In 1563 Chodkiewicz founded an Eastern Orthodox church and a hospital for the poor in Zabłudów. Kirkienė found hints that Chodkiewicz was not strictly Orthodox and supported church union—eastern liturgy under the Pope in Rome. In 1566, Chodkiewicz sponsored Pyotr Mstislavets and Ivan Fyodorov, book printers who defected from Russia, and opened a printing press in Zabłudów. They published religious texts until Chodkiewicz's death.