Кіріспе

1996 жылғы Wing Commander IV: The Price of Freedom – Wing Commander ғылыми-фантастикалық ғарыш кеңістігіндегі ұрыс симуляторы видео ойындары сериясының төртінші маңызды ойыны. Оны Origin Systems жасап, Electronic Arts компаниясы 1996 жылы PC және 1997 жылы Sony PlayStation платформалары үшін шығарды (сонымен қатар, ойын 2009 жылы Солтүстік Америка PlayStation Network Store дүкенінде де қолжетімді болды). Терралық-Килратхи соғысынан кейін оқиғасы өтетін алғашқы ойын Wing Commander IV галактиканың хаостық өзгерістер кезеңін көрсетеді, онда адамдар, Килратхи тірі қалғандары және екі жақтың бұрынғы әскерлері өмірін жаңа бағытқа бұруға тырысады. Уильям Р. Форстчен мен Бен Оландер жазған романдық нұсқасы 1996 жылдың 1 қазанында жарық көрді.

Ойын процесі

Wing Commander IV – бұл симулятор ойыны, онда ойыншылар үлкен беделді, тәжірибелі ұшқыш, полковник Кристофер "Маверик" Блэр рөлін ойнайды және ол жұлдыздық истребительдерде ұшады. Ойыншыларға бірқатар миссиялар ұсынылады, және олар сюжетті дамыту үшін оларды орындауы (немесе кем дегенде аман қалуы) керек. Миссиялар арасында ойыншы Блэрді әуе кемесінде, бастапқыда TCS Lexington-да басқарады, оның ішінде ол басқа кейіпкерлермен әңгімелесе алады. Бұл әңгімелер FMV роликтері арқылы көрсетіледі. Ойыншы қалауынша Блэр кеме капитаны берген миссияны тыңдап, содан кейін қанаттас ұшқышы мен истребителін таңдай алады. Әр истребительдің беріктігі, маневрлеу қабілеті, ең жоғары жылдамдығы, орнатылған энергиялық қарулары және ойыншы зарядтауын анықтай алатын ракеталық ұңғыштардың саны сияқты ерекшеліктері бар. Миссияны аяқтағаннан кейін Блэр тасымалдаушыға қонып, циклді қайталайды. Жұлдыздық истребительдер арасындағы шайқас негізінен кемелердің қаруларымен жақын арадағы түйіскенде болады. Ракеталар қолданылуы мүмкін, ал оларға қарсы ECM қолданылады; әр истребительдің олардан шектеулі қоры бар. Әр истребительде уақыт өте келе қалпына келетін қалқандары, сондай-ақ қалпына келмейтін көлік бронясы бар. Шабуылшы истребительді жою үшін қорғаныстың екі қабатын да бұзуы керек. Әр истребительде қаруын ату үшін шектеулі энергия қоры бар; ол да қалпына келеді, бірақ ату арасындағы үзіліс қорғаныстағы истребительдің қалқандарын қайта қалпына келтіруге жеткілікті уақыт беруі мүмкін. Төтенше жағдайларда ұшқыштар ұшақтан қашу үшін катапульталық креслоларды пайдалана алады. Блэр өзінің қанаттас ұшқышын көптеген ойын емес кейіпкерлердің арасынан таңдай алады. Қанаттас ұшқыштардың ұшу стилі мен жауынгерлік қабілеттері әртүрлі, олардың маневрлеу шеберлігінен, мергендігінен және Блэрдің бұйрықтарын орындау мүмкіндігіне дейін. Ойын көптеген тармақталған әңгімелерді қамтиды, онда ойыншылар Блэрдің қандай жауап беретінін таңдауы керек. Бұл таңдау басқа адамның Блэрге деген көзқарасына, бүкіл экипаждың моральдық жағдайына, ойыншының келесі миссиясына және ойынның соңына әсер етуі мүмкін.

Сюжет

Килратти империясы мен Терра Конфедерациясы арасындағы соғыс бірнеше жыл бұрын аяқталды. Конфедерация экономикасы мен әлеуметтік құрылымын тұрақтандыруға тырысуда. Килратти тірі қалғандары, қазір олардың басшысы Мелек нар Киранка, марқұм принц Траххаттың адал қызметшісі, соғыс кезінде болғаннан да қиын жағдайға тап болды, себебі олардың нәсілдік және қоғамдық құрамы аң аулау мен өлтіруге негізделген. Конфедерация мен Шекаралық Әлемдер Одағы арасындағы шиеленіс күшейді, соңғы кезде қарусыз медициналық көлікке шабуыл жасалды. Бұл көлікті жаңа кемеге қарсы қарумен жабдықталған құпия ұшақтар тобы жойды, нысананың ішін өртеп, тек жанған қабық қалдырды. Ассамблеяның аға губернаторы Джеймс "Паладин" Таггарт Ассамблеяның Шекаралық Әлемдерге соғыс жариялау туралы дауыс беруі керектігін мәлімдеді, ал адмирал Джеффри Толвинге мәселені анықтау үшін фактілерді жинау миссиясы тапсырылды. Зейнеткер полковник Кристофер "Маверик" Блэр, шөл әлемінде фермер болып өмір сүруге тырысып жатқанда, Толвиннің бұйрығымен қайта әскери қызметке шақырылды. Блэр ұшқыш кабинасына отырғаннан кейін бес минут өткен соң, ол бара жатқан станцияға Шекаралық Әлемдерге адал "Аванжер" классының ұшағы шабуыл жасады. Шекаралық Әлемдер олардың кемелеріне жасалған ұқсас шабуылдарға көз жұмып отырғанын мәлімдеді. Толвин Блэрді "Лексингтонға" жіберді, оның міндеті – шиеленісті ажырату және оқиғаның түпкі себебін анықтау. Блэр "Лексингтонның" жаңа капитаны Уильям Эйзенмен, майор Тодд "Манияк" Маршаллмен және лейтенант Уинстон "Вагабонд" Чангпен қайта қосылды. Блэр сондай-ақ, Килратты жек көретін және әскерге кіргенге екі жыл кешіккен лейтенант Трой "Катскратч" Картермен танысты. Блэр нақты дәлелдер таба алмады, ешкім де қастандық жасаған кемелерді анықтай алмады. Толвин "Лекске" жаңа офицер, капитан Хью Полсенді тағайындады, ол командирлікте Эйзеннің орнын басты. Полсеннің басшылығымен ұшқаннан кейін Блэр Маньякпен офицерлер бөлмесіне барады немесе рұқсатсыз ұшу палубасына түседі. Егер Блэр қонақ бөлмесіне барса, Маниак "істеуге тиіс нәрсесі еске түскендіктен" оны барда қалдырып кетеді. Егер Блэр ұшу палубасына кірсе, ол Ситердің шаттлда келіп, Полсенмен кездескенін көреді. Біраз уақыттан кейін Полсен Блэр мен Чангты күтпеген тапсырма бойынша шақырады: Эйзен Шекаралық Әлемдерге қашып кетіп, Маниактың басқаруымен шаттлда ұшып барады. Ғарышқа жеткенде Вагабонд Эйзенді қуалайтынын хабарлайды. Егер Блэр дезертирлік жасамайтын болса, ол Лексингтонға Паульсен әкелген жаңа ұшқыштармен кездесу үшін қайта оралады. Блэр олармен бірнеше тапсырмада ұшады, содан кейін Маниак басқаратын Шекаралық Әлемдердің шабуылына тап болады, ол Блэрге келуге тағы бір мүмкіндік береді. Егер Блэр Вагабондпен бірге дезертирлік жасаса, ол Эйзен, Маниак, Вагабонд және Кэтскрэчпен бірге BWS Intrepid-ке, жақында Конфедерация шабуылынан зақымданған ескі Durango класының тасымалдаушысына жетеді. Жоғары лауазымды қызметкерлердің көпшілігі, соның ішінде Эйзеннің байланыс адамы (және ескі досы) капитан Домингуес қаза тапты. Қазіргі уақытта команданы бөлісетін екі офицер, полковниктер Джейкоб "Хок" Мэнли мен Тамара "Пантер" Фарнсворт Блэрді ұшу тобының командирі етіп тағайындайды, ал Эйзен оның капитаны болады. Басқа да "Intrepid" тумалары арасында бас техник Роберт "Плиерс" Сайкс, кемедегі теңізшілер контингентінің басшысы полковник Джон "Гаш" Деккер және байланыс технигі лейтенант Велина Соса бар, оны Catscratch тез арада жақсы көреді. Эйзен Жердегі байланыстарымен байланыста болғанын айтады, және Конфедерациядағы Шекаралық Әлемдер арасындағы соғысты Конфедерациядағы элементтер бастаған сияқты. Ол осыны дәлелдеу үшін дезертирлік жасады. Блэр мен Маниак "Лексингтонды" жоқ қылады, бірақ Полсен Ситермен бірге шаттлда қашып кетеді. Ситер Полсенді оның сәтсіздігі үшін өлтіреді. "Плиерс" кемеге "Джерри" құрылғысымен және "Адамдарды тасымалдауға арналған торпедамен" жабдықталған жасанды жасыру құрылғысын орнатады. Блэр оларды Орест жүйесіндегі байланыс стансасына қарсы алып кетеді, онда Соса мен Вагабонд құпияланғаны туралы құнды деректер жинап алады. Оқ атысы кезінде Вагабонд қаза табады. Блэр Килратти Мелектің апат сигналын қабыл алып, конвойды құтқарады. Мелек Килратти көлігіне қарсы қару қолданған жылдам қара кемелердің ұшқыш тіркеуішін әкеледі. Кемелердің бірі Блэрдің ғарыш портына шабуыл жасағанда көрген маневрді орындайды, кеменің соңғы қозғалтқыштарын пайдаланып, жарылғыш минаны күшейтеді және жарылыс кемені жылдамдатып жібереді. Хок оларға Конфедерацияға кірген кезде, "Ситер" атымен белгілі жаңа пилот болғанын айтады, ол осы маневрді орындай алатын. Ол сондай-ақ "G. E." бағдарламасы туралы әңгіме болғанын, бірақ ол оның мағынасын білмегенін және Ситер ұшқыштар тізімінен Конфедерацияның Ақпараттық Операцияларына ауыстырылғанын хабарлайды. Эйзен "Intrepid-тен" кетеді, Жерге оралып, жоғары лауазымды достарына ақпаратты жеткізуді көздейді, Блэрді Шекаралық Әлемдердің адмиралы Юджин Уилфордқа бағынышты әрекетті капитан етіп тағайындайды. Соңында "Intrepid" аймақтан өтіп бара жатқан құпия Конфедерация жүк кемесі туралы хабар алады. Блэр оны басып тастайды, содан кейін Деккер мен оның жігіттері оны басып алады. Кемеге кірген "Плиерс" жылдам қара ұшақтар эскадрильясын және олардың "Дракондар" және "Флэш Пактер" деп аталатын өртеу қаруының бір данасын табады. Теламон жүйесі биологиялық шабуылға ұшырады. Колонияның көп бөлігі, әсіресе FT957 планетасы, қайтыс болды. Шабуылдан аман қалғандардың көпшілігі, әсіресе FT957 планетасы, шабуылдан аман қалды, дені сау және зақымдалмаған, бұл олардың туа біткен иммунитетіне байланысты. Колониядағы аман қалғандар "Дракондар" биологиялық қаруы бар контейнерлерді тастағанын айтады. Блэр шабуылдаған "Дракондарды" Аксиус жүйесіне іздейді, ол оған кіреді. Ол "Везувий" ТКС қорғаған және мыңдаған қара киімді сарбаздармен жабдықталған құпия ғарыш базасын ашады, олардың барлығы Ситер басқарады және "Қара найза" деп белгіленеді. Блэр олардың басшысы адмирал Джеффри Толвин екенін біледі, ол Шекаралық Әлемдер мен Конфедерация арасында соғыс тудырып, тактика мен технологияның үнемі дамуын қамтамасыз етуді көздейді, Конфедерацияны келесі жауынгер ғарыштық жаратылысқа дайындау үшін. Теламонда жақында сынақтан өткен "Gen Select" биологиялық қаруы жоспардың келесі логикалық қадамы болып табылады: ең генетикалық тұрғысынан жоғары сапалыларды ғана өлтіретін вирус. Блэр Ситермен байқалады және қашу үшін күресуге мәжбүр болады. "Intrepid", "Везувий" және Толвиннің "Қара найза" ұшқыштарынан қуылған "Intrepid" Жерге қарай беттейді, Толвиннің Конгреске сөйлеуіне бөгет қоюға тырысады. "Везувийдің" әпкесі "Маунт Сент-Хеленс" және оның жаңа капитаны Эйзеннің араласуына қарамастан, "Intrerid" Толвинды тоқтатуға сәттілікке жете алмайды. Блэр Жер үстінде Ситермен жекпе-жекке шайқасады, содан кейін Конгресс ғимаратына қонады. Толвин Шекаралық Әлемдер туралы есебін береді, ал Блэр ішке сығады. Егер Блэр үнсіз кірсе, Толвин Блэрді қамау үшін ғимарат күзетшілерін ескертеді және оған сөйлеуге мүмкіндік бермейді, оның орнына оны атқылайды. Егер Блэр драматикалық түрде кірсе, Паладин оған Ассамблея алдында сөйлеуге мүмкіндік береді. Блэр Толвинды оның шын ниетін ашып, қылмыстарын мойндауға итермелейді. Егер ойыншы Толвинге қарсы жеткілікті ұпай жинаса, Сенат соғысқа қарсы дауыс береді. Толвин оның іс-әрекеттері үшін айыпталады және сотталады; шағымдану мүмкіндігі болмағандықтан, ол өлім жазасынан гөрі түрмеде өзіне-өзі қол жұмсайды. Блэр полковник шеніне қайта оралады және Академияда Пантердің жаңа ұшқыштарды оқытуына көмектесетінін көреді немесе Хокпен бірге жаңа адмирал ретінде бүліктерді басу үшін "Қара найза" активтерін пайдаланады, бұл оның ойын барысындағы таңдауларына байланысты. Егер ойыншы Толвинге қарсы дұрыс таңдау жасамайтын болса, Блэр мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыпталып, жазаланады және соғыс басталады. Бұл сондай-ақ ...

Әзірлеу және шығару

Бастапқыда 1995 жылдың желтоқсанында шығару жоспарланған (осылайша ойынды 12 айлық даму кестесімен қамтамасыз ету мақсатында), ойын ақыры 1996 жылдың 12 ақпанында MS DOS компьютерлері үшін жарық көрді. WCIV ойынды жасауға сол кезде беделді болмаған 12 миллион АҚШ доллары бюджет бөлінді. Бюджеттің көп бөлігі ойынның толық қозғалыстағы бейне көріністерін жасауға жұмсалды, олар жасыл экранның орнына нақты декорацияларда түсірілді және цифрлық түсірудің орнына 35 мм пленка қолданылды. MS DOS нұсқасының бастапқы шығарылымы алты CD-ROM дискісінде таратылды. Кейін Origin Windows 95 үшін арнайы клиенттік бағдарламаны шығарды. Windows клиенті кескіндердің сапасын жақсарту үшін деинтерлейшн опциясын қосты, бірақ қалған барлық аспектілері бойынша бастапқы MS DOS ойынынан ешқандай айырмашылығы болмады. 1997 жылы ойынның арнайы DVD-ROM нұсқасы жарық көрді. Бұл нұсқада бейне көріністері DVD сапасына дейін жаңартылды (мүмкіндігі, көріністер бастапқыда пленкаға түсірілгендіктен туды). Ол кездегі көптеген компьютерлер MPEG2 DVD бейнесін ойнатуға жеткіліксіз қуатқа ие болғандықтан, ойын клиенті Windows 95 мультимедиалық ойнатқышына сүйенді, ол DVD-ден бейнені аппараттық декодерге жіберді. Сыртқы аппараттық құрылғыларға тәуелділік ойынды дұрыс декодерлік тақтасы бар Windows компьютерлерінде ғана ойнатуға мүмкіндік берді. Сондықтан ойынға қажетті декодерлік аппараттық құралдар жиынтығымен бірге DVD-ROM жиынтығы қоса берілді. Кейін ойын қауымдастығы осы нұсқаны қазіргі заманғы аппараттық құрылғыларда ойнатуға мүмкіндік беретін жанкүйерлер жасаған түзетулерді (патчтарды) жасады, онда аппараттық MPEG2 декодилеуі болмады (немесе қажет емес еді). Сонымен қатар, жақсартылған бейнесі жоқ жеке DVD нұсқасы да болды, оны түпнұсқа CD-ROM нұсқасын ойната алатын барлық компьютерлерде ойнатуға болады. Wing Commander III-тен айырмашылығы, Wing Commander IV-тің PlayStation нұсқасы тікелей көшірме болған жоқ; графиканың көп бөлігі қайта жасалды, соқтығысуды анықтау әдісі өзгертілді және кейбір әрекеттерді автоматтандыру арқылы басқару оңайлатылды. Сол сияқты, Origin Systems Panasonic M2 үшін де порт жасауды жоспарлаған және оны консольдің бастапқы ойындарының бірі ретінде шығаруды көздеген, бірақ жобаның кейіннен тоқтатылуына байланысты ол іске аспады. 2012 жылдың 3 сәуірінде ойынның DVD сапалы нұсқасы Good Old Games сайтында цифрлық жүктеу ретінде қолжетімді болды. Сондай-ақ 2012 жылдың сәуірінде бұрынғы әзірлеуші ойынның бастапқы кодын ұзақ мерзімді сақтау мақсатында ойын қауымдастығына тапсырды. Жобаның кодолық атауы "Тиграны саю" болды. 2021 жылы Wing Commander IV: Remastered деп аталатын жанкүйерлер жобасы ойынды заманауи стильде қайта жасау мақсатымен бастапқы сериядан алынған жоғары сапалы бейне материалдарын пайдаланып, ойынның жаңа нұсқасын әзірлеуді бастады.

Сатылымдар

АҚШ-та компьютерлік ойындардың сатылымын қадағалаған PC Data, 1996 жылдың ақпан айында Wing Commander IV ойынын бірінші орынға қойды. 1996 жылдың жарты жылдығында ол 11-ші орынды иеленді, бірақ Computer Games Magazine мәліметінше, жыл соңындағы ең көп сатылған 20 ойынның тізіміне енбеді. 1997 жылдың ақпан айына дейін ойын Еуропа бойынша 200 000 данадан астам сатылды. 1998 жылдың тамызында Verband der Unterhaltungssoftware Deutschland (VUD) Германия, Австрия және Швейцарияда кемінде 100 000 дана сатылғаны үшін "Алтын" сыйлығымен марапаттады. АҚШ-та PC Data мәліметінше, 1999 жылдың қазанына дейін ойын 7,9 миллион долларлық табыс әкеліп, шамамен 170 000 дана сатылды. CNET Gamecenter-дің Марк Ашерінің сөзінше, ойын "10 миллион долларлық әзірлеу шығындарын аздаған артықпен өтеді".

Сыни пікірлер

Wing Commander IV: The Price of Freedom PC нұсқасы сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Computer Gaming World оны "Жылдың ғарыш симуляциясы" сыйлығының иегері атанып, бұл "интерактивті фильм" жасаудың ең сәтті әрекеті болғанын айтты. GameSpot-тың 1996 жылғы жылдық сыйлықтарында ойын "Ең жақсы әңгіме" номинациясында екінші орын алды. Maximum журналынан Дэниел Джевонс: "Wing Commander IV интерактивті фильмдер саласында үлкен қадам жасады, әсерлі интерактивті кинематографиялық сахналарды жылдам әрі қызықты SVGA шайқас сахналарымен үйлестіреді" деді. Next Generation журналының бір рецензенты интерактивті бөлімдердің Wing Commander III-тен ешқандай өзгеріссіз қалғанын сынады: "$10 миллион [ойынның бюджеті] болғандықтан, бағдарламашылар кодты оңтайландыра алған болар еді. Көптеген мүмкіндіктерді қосуға болар еді: қайта ойнау, көп ойыншы режимі, көбірек кемелер немесе тіпті интерактивтілік. Бірақ шын мәнінде, WCIII-ге ұқсас қозғалтқышпен жұмыс істейтін (бірнеше жақсартулармен) ойынның жылдамдығы тіпті ең төменгі ажыратымдылықта да жартысына дейін төмендейді, барлық егжей-тегжейлі графика өшірілген күйінде". Дегенмен, ол бұл мәселені нақты проблема емес, жоғалған мүмкіндік деп бағалады, себебі "WCIII керемет ойын болды, және одан да жақсы нәрсені алу оңай болды". Боб Штраус Entertainment Weekly журналында: "Wing Commander сериясының екі мақсаты бар деген қорытындыға келдім: Марк Хамиллдің мансабын ұзарту (ол өзінің ғарыш саяхатшысы бейнесін CD-ROM франшизасының ең беделдісіне айналдырды) және технологиялық жағынан артта қалғандарды ескі компьютерлерін жаңа үлгілерге ауыстыруға мәжбүрлеу. Wing Commander IV: The Price of Freedom менің бұл пікірімнен айырмайды" деп жазды. Ол 1996 жылғы "Game Developers Conference" сыйлығында "Видеоны үздік пайдалану" номинациясын жеңіп алды және "Үздік сценарий, оқиға немесе интерактивті жазу" номинациясына ие болды. Inside Mac Games оны 1996 жылдың ең жақсы ғарыш симуляторы деп атады. PlayStation нұсқасына реакция көбінесе ара-жібіріс болды. Сыншылар кескіндерді жақсы бағалады, оқиғасы, актерлік шеберлігі және толық қозғалыстағы бейне сапасын мақтады, бірақ ойынды орташа деңгейде бағалады. Басты сын – басқарудың сезімталдығы, ол жауларды іздеуді немесе кеменің бағытын нақты реттеуді қиын жасайды. Трент Уорд GameSpot журналында PlayStation Analog Joystick қолданғанда басқарудың айтарлықтай жақсарғанын атап өтті, бірақ бұл контроллер АҚШ-та тағы екі айдан кейін ғана шығарылатын болды. Ward және Electronic Gaming Monthly журналының рецензиялық тобы ойынның сапасының өзі басқару мәселелерін ұмыттыратынын айтты; EGM-нің Шон Смит: "WC4 – бұл өте жақсы таңбаланған өнім, сіз оның астындағы ойыннан ләззат алудан басқа амал жоқ" деді. Алайда, Next Generation және GamePro журналдары кескіндер өте жақсы болғанымен, олардың ұзақтығы ойынға кері әсер етеді, өйткені ойыншы көп уақытын бейне көруге жұмсауға мәжбүр болады. Next Generation ойынды "сәтсіз FMV жанрының соңғы тынысы" деп қорытты. EGM-нің Криспин Бойер PlayStation нұсқасының толық шолуын түрлендіру сапасына арнады, Wing Commander III тікелей көшірме болса, Wing Commander IV аппараттық талаптарға бейімделу үшін тиімді түрде қайта құрылғанын, атап айтқанда басқару схемасын жеңілдетіп, HUD-ты теледидар экранының төмен ажыратымдылығында оқуға ыңғайлы етіп қайта сызып алғанын айтты. Алайда, Next Generation 3DO және PlayStation нұсқаларында Wing Commander III-нің басқаруы жақсырақ реттелгенін мәлімдеді.