Кіріспе

Аймақтық дау

Солтүстік Ирландиядағы ту мәселесі халықты діни көзқарастар бойынша бөліп тұрады. Саяси бағытына қарай, адамдар әртүрлі тулар мен символдармен өзін жекелейді, олардың кейбіреулері Солтүстік Ирландияда ресми мәртебеге ие болған немесе иеленген.

Ортақ жалаулар

Ұлыбританияның туы, Юнион Джек немесе Юнион флагы – Ұлыбританияның егемен үкіметі ресми түрде қолданатын жалғыз туы, сондай-ақ Солтүстік Ирландиядағы көптеген кеңес ғимараттарында қолданылады. Одақ туын көбінесе одақтастар қолдайды, бірақ ұлтшылдарға ұнамайды. Британдық заңға сәйкес, белгіленген күндері Солтүстік Ирландиядағы орталық үкімет ғимараттарында Одақ туы міндетті түрде көтерілуі керек. 1973 жылға дейінгі Солтүстік Ирландия үкіметінің туы, Ольстер байрағы, 1953 жылдан 1972 жылға дейін Стормонт үкіметімен Солтүстік Ирландия үкіметін бейнелеу үшін қолданылды. Бұл үкіметке 1924 жылы Ольстер байрағын көтеруге патшалық жарлық берілді, бірақ 1973 жылғы Солтүстік Ирландия Конституциясы бойынша үкімет таратылғаннан кейін ол күшін жойды. Қазір де Солтүстік Ирландияны халықаралық аренада көрсететін кейбір спорт командалары, мысалы Солтүстік Ирландия футбол командасы және Солтүстік Ирландия Комонвелл ойындары командасы оны пайдаланады. Ирландияның туы немесе үш түсті ирландиялық ту – Ирландия Республикасының мемлекеттік туы, унионистерге ұнамайды, ал республикашылар мен ұлтшылдар оны бүкіл Ирландияның туы деп санайды. Әйіргіше Патрик туы Юнион Джек ішіндегі Ирландияны бейнелейді, соның арқылы Солтүстік Ирландияны жанама түрде көрсетеді. Ол кейде Солтүстік Ирландияда Әйіргіше Патрик күні шерулерінде көтеріледі және кейбір патшалық шараларда Солтүстік Ирландияны бейнелеу үшін қолданылады. Социалистік республикашылдар қолдайтын басқа туларға «Жұлдызды егіс», «Күннің шашырауы» және тіпті Ольстер провинциясының туы жатады. Лоялистер кейде шотланд туын өз шотланд тегінің белгісі ретінде көрсетеді. Ольстер ұлтшылдары ресми емес «Ольстер ұлтының туын» пайдаланады, бірақ қазір ол Ольстер скоттарының туы ретінде қабылданды.

Даулар

1954 жылғы «Тулар мен эмблемалар (көрсету) туралы» заңы (Солтүстік Ирландия) «қоғамдық тәртіпті бұзуы мүмкін» кез келген туды көрсетуге тыйым салды және полицияға осы мәселемен айналысуға құқық берді. Алайда, ол Юнион Джекті өз ережелерінен ерекше алып тастады. 1956 жылы Стормонт істер министрі Джордж Ханна Ферманаг округіндегі Ньютаунбэтлердегі жыл сайынғы Фейс фестивалінде жоспарланған ирланд ұлттық мәдени демонстрациясын тыйым салды. Бірақ шеру өтті, ал оған жауап ретінде Корольдік Ольстер полициясы (RUC) Патрик Пирстің суреті салынған баннерді тартып алу үшін таяқпен шабуыл жасады, бірақ сәттілікке жете алмады. Полиция тағы бір таяқпен шабуыл жасады, ол да сәтсіз аяқталды, содан кейін көшеге жиналған адамдарға қарсы өрт сөндіру шлангдарын қолданды. Қақтығыстар кезінде бірнеше адам жарақат алды, кем дегенде біреуі ауыр жарақат алды. Алдыңғы жылы Фейс фестивалі кезінде RUC үш ирландтық үш түсті жергілікті дін қызметкерінің үйінен алып тастаған еді. 1964 жылы RUC Белфаст қаласындағы кеңсе терезесінен ирландтық үш түсті алып тастады, себебі Иан Пейсли олар оны алып тастамаса, өзі жеке алып тастайтынын мәлімдеген еді. Бұл салдарынан үлкен тәртіпсіздіктер болды. Кейбір жергілікті кеңестер үш түстің қолданылуы мәселесін талқылады. 2002 жылы Белфаст қалалық кеңесі Синн Фэйннің Лорд-мэрі Алекс Маскидің өкілеттігі кезінде Лорд-мэрдің кабинетінде Одақ туымен бірге үш түсті көрсетті. 1997 жылы басқа тәсіл қолданылды; Социал-демократиялық және Еңбек партиясының (СДЛП) Албан Магиннесс Лорд-мэр болған кезде екі ту да көрсетілмеді. 2003 жылдың қыркүйегінде Белфаст қалалық кеңесі белгіленген күндері Одақ туымен бірге үш түсті желбіретуді талқылады. 2007 жылдың маусым айында ұлтшыл Социал-демократиялық және Еңбек партиясы IKEA Белфаст суретіне шағымданды, онда дүкен алдындағы үш тудың екеуі Одақ туы мен Ольстер туы болды. Партия оны «жоғары деңгейдегі қызғылт зал» деп атағаннан кейін, IKEA клиенттер мен қызметкерлерге дүкеннің сыртында тек швед туы көрінетінін хабарлады. Ольстер туы кейбір жергілікті үкіметтер, мысалы, басымдықпен унионисттік Кастлерег, оны кеңселерінен тыс жерде қолданды. 2012 жылдың желтоқсанында Белфаст қалалық үйінің үстінде Юнион туын жыл бойына емес, белгіленген күндерде ғана желбірету туралы шешім қабылданды, бұл Белфаст қалалық үйінің туына қарсы наразылықтарға әкелді, оның ішінде полиция қызметкерлерінің жарақат алған тәртіпсіздіктері болды. Солтүстік Ирландия туларына қатысты даулар Unicode-тің Солтүстік Ирландия үшін Шотландия, Англия және Уэльс сияқты елдік эмодзиді шығара алмауына себеп болды.

Хаасс сөйлеседі

2013 жылы АҚШ дипломаты Ричард Хаас Солтүстік Ирландиядағы саяси партиялар арасындағы келіссөздерге төрағалық етті, олар, басқа мәселелермен қатар, ту мәселесін де қарастырды. Тараптар келіспеген жоба ұсыныстарында Солтүстік Ирландия үшін жаңа ту идеясы және «Ирландияның егемендік туының Ұлыбритания туымен бірге шектеулі қолданылуы» мүмкіндігі көзделген.

Ұсынылған "Азаматтық ту"

2021 жылдың желтоқсанында Ту, үлкендік, мәдениет және дәстүр жөніндегі комиссия (FICT) өзінің соңғы есебін жариялады, онда Солтүстік Ирландияның атқарушы органы, Солтүстік Ирландия Ассамблеясы және Солтүстік Ирландияның жергілікті аудандық кеңестерінің ғимараттарында жаңа "Солтүстік Ирландияның азаматтық туын" қабылдап, көтеру туралы ұсыныс енгізілді. Комиссия жаңа тудың дизайны британдық және ирландтық элементтерді қамтуы тиіс екенін, сондай-ақ Солтүстік Ирландия қоғамының әртүрлілігін бейнелеуі керектігін ұсынды.