Кіріспе
Солтүстік Ирландияның ұлттық полиция күші
Солтүстік Ирландияның полиция қызметі (PSNI; Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann; Ulster Scots: Polis Service o Norlin Airlan), ресми түрде Солтүстік Ирландияның полиция қызметі (Корольдік Ольстер полициясын қамтиды), Солтүстік Ирландияда заңды сақтау және қылмыстың алдын алуға жауапты полиция қызметі болып табылады. Ол 2001 жылы Паттен есебінің ұсынысы бойынша реформаланып, қайта аталғаннан кейін Корольдік Ольстер полициясының (RUC) ізбасары болып табылады. PSNI офицерлер саны бойынша Ұлыбританиядағы үшінші ірі полиция қызметі (Метрополитен полициясы мен Шотландия полициясынан кейін) және географиялық жауапкершілік аумағы бойынша Шотландия полициясынан кейін екінші орында. PSNI офицерлер саны бойынша Garda Síochána-дан шамамен жартысы кіші.
Өмірбаян
Ұлы жұма келісімінің бір бөлігі ретінде, бастапқыда RUC констебльдерінің құрамына негізделген жаңа полиция қызметін енгізу туралы келісім болды. Полиция (Солтүстік Ирландия) туралы 2000 жылғы заң жаңа полиция қызметін Солтүстік Ирландия полиция қызметі (Royal Ulster Constabulary құрамында) деп атады; операциялық мақсаттар үшін Солтүстік Ирландия полиция қызметі деп қысқартылды. PSNI офицерлерінің көпшілігі Ульстер протестанттары болғанымен, оң іс-қимыл саясатының арқасында бұл басымдық RUC-тегідей айқын емес. RUC әскерилендірілген полиция күші болды және «Қиындықтар» деп аталатын зорлық-зомбылық қақтығысын реттеуде маңызды рөл атқарды. Бастапқыда сол кездегі Солтүстік Ирландия сайлаушыларының шамамен төрттен бірін құраған «Синн Фэйн» партиясы, Паттен комиссиясының ұсыныстары толық орындалғанша PSNI-ді қолдаудан бас тартты. Бірақ, Сент-Эндрюс келісімінің аясында «Синн Фэйн» 2007 жылдың қаңтарында PSNI-ді толық қабылдағанын жариялады. Қазір Солтүстік Ирландияның барлық ірі саяси партиялары PSNI-ді қолдайды.
Құзыреті
PSNI офицерлері Солтүстік Ирландия және оған іргелес Ұлыбритания суларында констебльдің толық өкілеттіктеріне ие. Өзара көмек көрсету жағдайларын қоспағанда, олар Біріккен Корольдіктің Англия мен Уэльс және Шотландиядағы басқа екі құқықтық юрисдикциясында констебльдің шектеулі өкілеттіктеріне ие. Полиция қызметкерлері, қызметтегі аттестатталмаған мүшелер болғанымен, кеңсе жұмысына, операциялық қолдауға және жедел қызметтерге үлес қосады, кейде аттестатталған әріптестерімен бірге жұмыс істейді.
Жауапкершілік
PSNI Солтүстік Ирландия полициялық кеңесінің бақылауында жұмыс істейді. Солтүстік Ирландия полиция омбудсмены PSNI-ге қатысты кез келген шағымды қарастырады және полиция қызметкерлерінің қызметтік тәртібін бұзуы туралы кез келген айыптауды тергейді. Полиция қызметкерлері омбудсменнің қарауына жатпайды. Қазіргі полиция омбудсмены – бұрынғы қадағалау комиссары Майкл Магуайр, ол 2012 жылдың шілдесінде Аль Хатчинсоннан қызметін қабылдады. Қадағалау комиссары Пэттеннің ұсыныстары "толық және адал" түрде іске асырылуын қамтамасыз ету үшін тағайындалды және қоғамға есептің барлық аспектілері іске асырылып жатқаны және іске асырылғанын көрсетуге тырысты. Қадағалау функциясы 2007 жылдың 31 мамырында аяқталды, соңғы есепте Пэттеннің 175 ұсынымының 140-ы толық орындалса, ал тағы 16-сы "маңызды жағдайда орындалған" деп көрсетілді. PSNI сондай-ақ өз Ішкі қағидалар департаменті арқылы ішкі реттеледі, ол жергілікті "қағидаларды сақтаушыларға" (аудандық деңгейдегі полиция полковниктеріне) салыстырмалы түрде аз маңызды мәселелерді тергеуге бағыт бере алады, ал "әдепсіздік комиссиясы" ауыр тәртіпсіздіктерді қарастырады. Әдепсіздік мәселелері бойынша тыңдаулардың нәтижесінде жұмыстан босату, отставкаға кету талабы, шен төмендету, ақшалай айыппұл және ескертулер берілуі мүмкін.
Жұмысқа қабылдау
PSNI бастапқыда Паттен баяндамасында ұсынылғандай, католиктердің ондаған жылдар бойы полиция қызметінде өкілдігінің жетіспеушілігін жою мақсатында, оқушы офицерлерінің 50% -ын католиктерден және 50% -ын католик емес азаматтардан қабылдауға міндеттелген оң әрекет саясатын жүзеге асыруға заңды түрде міндетті болды; 2001 жылы RUC құрамында 92% -ға жуық протестант болды. Көптеген одақтас саясаткерлер «50:50» саясатын әділетсіз деп сынады, ал PSNI құру туралы заң жобасы Парламентте талқыланып жатқанда, мемлекеттік министр Адам Инграм: «Доминик Грив оң дискриминация туралы айтты және біз оны мойындаймыз. 43-бапта дискриминация және тағайындаулар туралы сөз болады, бұл оң дискриминация емес деудің қажеті жоқ» деді. Алайда, Солтүстік Ирландияның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы халықаралық адам құқықтары заңнамасына сілтеме жасап, азшылықтардың қатысуын қамтамасыз ету үшін қабылданған арнайы шаралар адам құқықтары стандарттарына сәйкес келетінін және заң бойынша «дискриминация» болып табылмайтынын көрсетті. 2011 жылдың ақпанына дейін 7200 офицердің 29,7% -ы католиктерден болды, бірақ 2500 полиция қызметкерінің (атқару құқығы жоқ қызметкерлер) арасында, 50:50 ережесі тек ірі жұмысқа алу кампанияларында ғана қолданылғандықтан, католиктердің үлесі бар болғаны 18% құрады. Британ үкіметі 2011 жылдың наурыз айының соңынан бастап 50:50 шарасын және басқа полиция күштерінен католик офицерлерін қабылдау (латеральды кіру) мүмкіндігін тоқтатуды ұсынды. Қоғамдық тыңдаулардан кейін, 2011 жылдың сәуірінде полиция офицерлері мен полиция қызметкерлеріне қатысты арнайы шаралар тоқтатылды. Deloitte PSNI атынан жұмысқа алу шараларын жүргізді және 2001-2009 жылдар аралығында жұмыс істеген Consensia серіктестігінде жетекші рөл атқарды. 2017 жылдан бастап PSNI күште католиктердің санын арттыруға бағытталған жаңа жобаларды енгізе бастады. PSNI қызметке қатысуға байланысты қорқыныш сезімін жоюға баса назар аударуда, себебі радикалды республикалықтар католиктерді қызметке түсуден қайтарады және католик офицерлеріне шабуылдар жасауды жалғастыруда.
Саясат
2006 жылдың қыркүйегінде полиция бастығы Джудит Гиллеспи PSNI саясатын, балаларды ақпарат берушілер ретінде пайдалануды, тіпті ерекше жағдайларда өз отбасы мүшелері туралы ақпарат беруді, бірақ ата-аналары туралы емес, мақұлдағаны расталды. Құжатқа қосымша қауіпсіздік шаралары енгізілді, оның ішінде кәмелетке толмағандар мен олардың жетекшісі арасындағы кездесулерде ата-ананың немесе "жауапты ересек адамның" болуы қарастырылды. Сондай-ақ, осы даулы тактиканы қарастырғанда баланың қауіпсіздігіне басымдық берілуі керек екені және кез келген тәуекел оларға толыққанды түсіндіріліп, тәуекелтерді бағалау жүргізілуі тиіс екені айтылды.
Қарулы әрекет ету бөлімі
Арнайы даярлықтан өткен Қарулы Жауап Бірлігі (ARU) офицерлері, пышақтар мен оттық қарулар сияқты қару ұстаған адамдармен кездескенде PSNI-нің басқа бөлімдеріне көмек көрсетеді.
Бас басқарманың мобильді қолдау бөлімі
Бас штабтың мобильді қолдау бөлімі (HMSU) PSNI-дің тактикалық бөлімшесі болып табылады. HMSU офицерлері Арнайы қару-жарақ офицері (SFO) және Терроризмге қарсы арнайы қару-жарақ офицері (CTSFO) деңгейінде дайындалады. Олар 26 апталық оқу бағдарламасын өтейді, ол қару-жарақ, қолдан-көл күрес, арқанмен түсу, жүргізу және фотосурет түсіруді қамтиды.
Униформа
PSNI формасының түсі – шаша жасыл. 1970 жылға дейінгі RUC формалары қара жасыл түсті болған, оны көбінесе қара деп жаңылысқан. 1970-ші жылдардың басында Хант есебінен кейін жасыл түстің ашық нұсқасы енгізілді, бірақ Хант британдық көк түсті енгізуді ұсынған. Дегенмен, Паттен есебі жасыл форманы сақтап қалуды ұсынды (Ұсыным № 154). RUC ресми түрде оны «ұрыс жасылы» деп атады. 2002 жылдың наурыз айында PSNI формасының алты жаңа үлгісі енгізілген кезде, «шаша жасыл» термині негізінен бірдей түсті білдіру үшін, әскерилік сипатты азайту мақсатында қолданылды. 2018 жылы офицерлердің пікірлерінен кейін қолданыстағы форманы ресми түрде қарау басталды. 2022 жылдың 31 қаңтарында жедел қызметтегі офицерлер үшін жаңа форма енгізілді. Бұл өзгеріс 2001 жылдан бері тағылатын ақ көйлек пен галстукті жасыл, терді сіңіретін материалдан жасалған футболкамен алмастырды. Бұл жаңа үлгідегі жейде сол жақ кеудесіне PSNI елтаңбасы, сол жағасы мен екі жеңіне «Полиция» деген жазу тігілген. Сондай-ақ, бұл жаңа жейде шенді және нөмірді көрсету үшін эполеттер тағуға мүмкіндік береді. Бұл заманауи жұмыс киімдері түсінен басқа Шотландия полициясының киімдеріне ұқсас, сондай-ақ Англия мен Уэльстегі кейбір полиция қызметтерінің формаларымен де ұқсастықтары бар. Офицерлердің бас киімдері өзгеріссіз қалды және дәстүрлі түрде ерлер үшін шыңды бас киімдерінен, ал әйелдер үшін кепи стиліндегі бас киімдерінен тұрады. Тактикалық бөлімшелер бейсбол стиліндегі қалпақтарды тағады.
Дене қорғаны
PSNI офицерлері жоғары жылдамдықты мылтық оқтарын тоқтатуға арналған RF1 стандартты баллистикалық тақталары бар ашық бронежилет киеді. 2007 жылдың желтоқсанынан бастап, диссидент республикашылдардан туындаған қауіптің салдарынан Үлкен Белфаст және Үлкен Дерри қаласы аймақтарында қызмет ететін PSNI офицерлеріне дене бронежилеті міндетті болды. 2020 жылдан бастап барлық офицерлерге баллистикалық дене бронежилеттері беріледі, бірақ кейбір қауіпсіздігі төмен аймақтарда офицерлерге, қалаған жағдайда, Ұлыбритания полициясының көптеген қызметкерлері мен Гардаи киетін сияқты, пышақтан қорғайтын жилет киюге рұқсат етіледі. 2019 жылы PSNI британдық армияда қолданылатын Osprey бронежилетіне ұқсас, жаңа интеграцияланған бронежилет жүйесін енгізді, ол жеңіл және қолайлы болуы тиіс.
Атыс қарулары
Қарулы жарымәскери топтардың тудыратын қаупінің жоғары деңгейіне байланысты және Ұлыбритания мен Ирландия Республикасының көптеген полиция қызметтерінен өзгеше, барлық PSNI офицерлері қызмет барысында міндетті түрде қаруланған, сондай-ақ офицерлерге қызметтен тыс уақытта да оттық қару алып жүруге рұқсат беріледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, RUC офицерлері Ruger Speed Six револьверлерімен жарақтандырылған және Heckler & Koch MP5 автоматтарына, сондай-ақ Heckler & Koch G3 және Heckler & Koch HK33 мылтықтарына қол жеткізген (бұлар 1992 және 1995 жылдар аралығында бұрынғы Sterling автоматтары мен Ruger AC 556 таңдамалы отпен атуға арналған мылтықтарын алмастырды), ал PSNI құрылғаннан кейін осы қаруларды мұра етті. PSNI-дің стандартты қаруы – Glock 17 тапаншасы, оны кез келген жедел офицер өзімен алып жүреді. Glock 17 2002 жылдан бастап Ruger Speed Six револьверлерін ығыстыра бастады, 2012 жылға қарай қызметте бар болғаны он бес револьвер қалды. Қызметте қолданылатын негізгі ұзын қару – Heckler & Koch G36K карабині, ол MP5, G3 және HK33 автоматтарына қосымша және оларды толығымен алмастыру мақсатымен сатып алынды. Көшірін басуға қарсы L104 қарулары халықты бақылау үшін қолжетімді. Дерри, Белфаст (әсіресе солтүстік және батыс бөліктері) және түрлі шекаралық аймақтар сияқты қауіпті аймақтарда ұзын қарулар әлі де жиі қолданылады.
Көлік құралдары
PSNI-дің ең танымал көлігі – Land Rover Tangi, ол «Бақиялық кезең» деп аталатын құлпытас кезеңде кеңінен қолданылды. 2011 жылы қауіпсіздікке төнетін жағдай сақталып тұрғандықтан, ескірген Tangi паркінің бір бөлігі ауыстырылатыны жарияланды, және қазір олардың көп бөлігі қызметтен шығарылды. Бұл PANGOLIN – Зәулім қоғамдық тәртіп көлігін құруға әкелді, ол OVIK арнайы көліктері (OVIK тобының құрамындағы) тарапынан жобаланып, салынды. 60 Mk1 және 90 Mk2 үлгілері жеткізіліп, қазіргі уақытта қолданыста. Сонымен қатар, Penman компаниясы жасаған бірнеше қоғамдық тәртіпті сақтауға арналған Land Rover көліктері де қолданыста. Басқа да көліктерден, микроавтобустардан және мотоциклдерден өзге, PSNI-дің 242 велосипедтен тұратын паркі бар, олар қала орталықтарында және жаяу жолдарында патрульдеуге қолданылады.
Әуе көмегі
2014 жылы Әуелік қолдау бөлімі 4000-нан астам шақыруға жауап берді, оның 12-сі жаралыларды эвакуациялауға қатысты және 250-ден астам жоғалған адамды іздеу операцияларына қатысты. Барлық ұшақтар тергеу жұмыстарына, қылмысқа қарсы іс-шараларға, жол жүруін реттеуге, іздеу-құтқару операцияларына, қоғамдық тәртіпті сақтауға, қылмысты азайту жобаларына және терроризммен күресуге пайдаланылады.
Вертолеттер
2005 жылдың мамыр айында PSNI өзінің бірінші тікұшағын, Eurocopter EC 135, тіркеу G PSNI және шақыру таңбасы Police 44 алды. 2010 жылы PSNI өзінің екінші тікұшағын, Eurocopter EC 145, тіркеу G PSNO және шақыру таңбасы Police 45, 7 миллион фунт стерлинг сомасына алды. 2013 жылдың шілдесінде үшінші тікұшақ, Eurocopter EC 145, тіркеу G PSNR және шақыру таңбасы Police 46 қызметке енді.
Тіркелген қанатты әуе кемесi
PSNI әуеден бақылау үшін екі тұрақты қанатты ұшақпен жұмыс істейді. 1992 жылдың тамызында "Бриттен Норман БН 2Т Айлендэр" G BSWR тіркеу нөмірімен және "Скаут 1" шақыру таңбасымен қызметке кірісті. 2011 жылдың шілдесінде ұшақ Алдергроувта апаттық қону кезінде зақымданып, құлауға ұшырады. 2013 жылдың маусым айында G8 саммитіне дейін "Бриттен Норман Defender 4000" G CGTC тіркеу нөмірімен және "Скаут 2" шақыру таңбасымен қызметке кірісті. 2019 жылға дейін NPAS төрт ұшақ сатып алғанға дейін PSNI көп жылдар бойы Ұлыбританияда тұрақты қанатты ұшақтарды пайдаланатын жалғыз полиция қызметі болды.
Бас кеңсесі
Қызметтің бас кеңсесі Белфасттың шығысындағы Нок ауданында орналасқан.
Бас констебльдер
Жоқ. АтыЖақтанТұсқаNotes1Сэр Ронни ФланаганНоябрь 2001Март 2002Қызметтегі бас комиссар (1996 жылдан бері), қызмет Корольдік Ольстер полициясынан PSNI-ге 2001 жылдың қарашасында ауысқан кезде. –Колин КрамхорнМарт 2002Сентябрь 2002Актілік бас комиссар2Сэр Хью ОрдСентябрь 2002Тамыз 2009–Жудит ГиллеспиТамыз 2009Тамыз 2009Актілік бас комиссар3Сэр Мэтт БагготтТамыз 2009Маусым 20144Сэр Джордж ГамильтонМаусым 2014Маусым 20195Саймон БэрнМаусым 2019Қыркүйек 2023Қайта-қайта туындаған мәселелерден кейін отставкаға кетті.–Марк ГамильтонҚыркүйек 2023Қазан 2023Актілік бас комиссар–Джон БутчерҚазан 2023Қараша 2023Уақытша бас комиссар6Джон БутчерҚараша 2023Қазіргі кезде
Санаттары
PSNI-де сондай-ақ резервтік констебль деп аталатын жартылай штаттан жұмыс істейтін арнайы констебльдер бар. Ұлыбританиядағы көптеген арнайы констебльдерден айырмашылығы, бұл толығымен жалақы төленетін лауазым. Шындары мен олардың таңбалары Ұлыбританияның басқа полиция қызметтерінікімен сәйкес келеді, бірақ бірнеше өзгерістер бар: сержанттардың шеврондары АҚШ-тағыдай жоғары қарай бағытталған, ал Ұлыбританияның басқа полиция және әскери қызметтеріндегідей төмен қарай емес. PSNI таңбасынан алынған алты қырлы жұлдыз және крест тәрізді элемент суперинтенданттардың, бас суперинтенданттардың және бас констебльдің таңбаларында тәждің орнына қолданылады. Бас констебльдің шындық белгілері, Ұлыбританияның басқа аймақтарынан өзгеше, Метрополис полициясының комиссары мен Лондон қалалық полициясы комиссарының шындық белгілеріне ұқсас.
Қызметкердің теріс әрекеті
2021 жылы BBC соңғы бес жылда PSNI қызметкерлерінің сексуалдық қылықтары немесе отбасылық зорлық-зомбылық жасауы бойынша 39 ішкі тергеу жүргізілгенін хабарлады. 2023 жылдың қаңтар айында 9 PSNI офицері сексуалдық қылықтары немесе отбасылық зорлық-зомбылық жасағандары үшін жұмыстан босатылды. 2023 жылы Солтүстік Ирландияның Бас Прокуратурасы (PPSNI) екі PSNI офицеріне өлген адамдардың суретін түсіргені үшін айып тақты. Бұл туралы алғаш рет 2022 жылы BBC жаңалықтары бағдарламасының Spotlight бағдарламасы хабарлады, олар 2017 жылы өзіне-өзі қол жұмсаған адамның отбасымен сөйлескеннен кейін. Аталған адамның отбасы оқиға орнындағы офицерлердің мінез-құлқына алаңдаған. Бұл 2023 жылғы тәртіптік шешім Солтүстік Ирландия Полиция Омбудсменінің "Уорвик операциясы" атты ішкі тергеуі нәтижесінде қабылданды. Осы айыптаулар бойынша бір офицер жұмыстан босатылды, ал екіншісі уақытша қызметтен шеттетілді. 2023 жылғы деректердің бұзылуынан кейін LucidTalk жүргізген сауалнама көрсетті, Солтүстік Ирландия халқының 38% PSNI-ге "жоқ" немесе "көптеп жоқ" деген сенім білдірген. Сауалнама сонымен қатар, одақтас сайлаушылар полиция қызметіне ұлтшыл сайлаушылардан көбірек сенетінін көрсетті, бірақ PSNI-ге қолдау "басқа" сайлаушылар арасында ең жоғары болды.