Жон Клиффорд: Гүлдер соғысындағы Ланкастер сардары

Кіріспе

15 ғасырдағы ағылшын ақсұлуы

Джон Клиффорд, 9-шы Барон Клиффорд, 9-шы Скиптон лорды (8 сәуір 1435 – 28 наурыз 1461) – Англиядағы Розалар соғысы кезінде Ланкастерлік әскери жетекші. Клиффордтар әулеті 15 ғасырдағы солтүстік ағылшын ақсұлуларының ең танымал әулеттерінің бірі болды, ал Джон Клиффордтың қарындастарының некелері арқылы ол сол кездегі өте маңызды әулеттермен, соның ішінде Девон графтарымен байланысқа ие болды. Ол жиырма жасында жетім қалды, өйткені оның әкесі 1455 жылы Сент-Олбан шайқасында, Розалар соғысының алғашқы шайқасында Йорк әулетінің жақтастарынан қаза тапты. Клиффордтың осы шайқаста әкесінің қаза болуы нәтижесінде ол король Генрих VI-ның әйелі Анжу Маргареттің ең жақтастарының біріне айналды, ол Ланкастерлік фракцияның тиімді жетекшісі болды. Клиффорд солтүстікте танымал болды, ол Нортумберленд графының ұлының одақтасы ретінде Йоркширдегі Персилердің табиғи қарсыласы – Невилл әулетіне қарсы күреске қатысты. Бұл қарулы шабуылдар, шайқастар мен ұсақ шайқастардан тұрады, сонымен қатар 1453 жылы жас Невиллдің үйлену тойында шабуыл жасалды. Тарихшылар оның солтүстіктегі Невиллдермен жергілікті жанжалға қатысуы мен 1450-ші жылдардың соңында Невиллдермен тығыз одақтасқан Йорк герцогына қарсы ұлттық күреске қатысуы арасында тікелей байланыс бар екенін көрсетеді. Бұл фракциялар арасындағы уақытша бейбітшілік кезеңі болғанымен, Клиффорд және оның одақтастары Невилл мен Йорк ақсұлуларына тұзақ құрып, көптеген әрекеттер жасаған көрінеді. 1459 жылы қарулы қақтығыс қайтадан басталды, және Клиффорд қайтадан король Генрих пен патшайым Маргареттің жағында болды. Клиффорд Йоркшілдерге қарсы үкім шығарған парламентке қатысты (қазір олар жер аударылған), олардың жерлерінен түскен пайданың бір бөлігін алды, сондай-ақ дәстүрлі түрде олардың қолында болған лауазымдарға тағайындалды. 1460 жылы маусымда Йоркшіл ақсұлулары жер аударылудан оралып, Нортгемптон шайқасында патша әскерін жеңді. Роялистердің жеңілісінің нәтижесінде Клиффордқа Невиллдерден алған қалталар мен кеңселерді оларға қайтаруды бұйырды, бірақ ол мұны істемеді. Шын мәнінде, ол және оның солтүстік Ланкастерлік ақсұлулары Невилл мен Йорк иеліктері мен жалдамалыларын жою науқанын бастады, сондықтан 1460 жылдың желтоқсанында Йорк герцогы мен оның жақын одақтасы Солсбери графы әскер жинап, Ланкастерлік көтерілісті басуға солтүстікке қарай бет алды. Бұл қысқы науқан жылдың соңғы күндері Уэйкфилд шайқасында аяқталды және Ланкастерлік армияның шешуші жеңісі болды, онда Клиффорд маңызды қолбасшы болды. Бұл шайқаста Йорк пен Солсберидің екеуі де қаза тапты, бірақ ең танымал оқиға Клиффордтың Йорк герцогының он жеті жасар екінші ұлы, болашақ король Эдуард IV-тің кіші інісі Ратланд графы Эдмундты өлтіргенімен танылды. Бұл Клиффордтың «Қырғыншы Клиффорд» деген лақап атымен аталуына себеп болған болуы мүмкін, дегенмен тарихшылар бұл терминнің замандастары қаншалықты кең қолданылғаны туралы келіспейді. Клиффорд келесі жылдың басында патша әскерін оңтүстікке қарай сүйемелдеп, жараланған болса да, екінші Сент-Олбан шайқасында және кейіннен патшайыммен солтүстікке жетекші рөл атқарды. Йорк әскері, қазір Эдуард Йорк пен Ричард Уорвик графтарының қол астында, Ланкастерлерді Йоркширге қуып, ақырында оларды Таутон шайқасында 29 наурыз 1461 жылы талқандады. Алайда Клиффорд қатыспады, ол алдыңғы күні Йоркшілдердің алдын ала жасағымен болған шайқаста қаза тапты. Сол кездегі жеңіске жеткен Эдуард IV таққа отырғызылып, оның жері Корольдікке тәркіленді.

John Clifford, 9th Baron Clifford, 9th Lord of Skipton (8 April 1435 – 28 March 1461) was a Lancastrian military leader during the Wars of the Roses in England. The Clifford family was one of the most prominent families among the northern English nobility of the fifteenth century, and by the marriages of his sisters, John Clifford had links to some very important families of the time, including the earls of Devon. He was orphaned at twenty years of age when his father was slain by partisans of the House of York at the first battle of the Wars of the Roses, the Battle of St Albans in 1455. It was probably as a result of his father's death there that Clifford became one of the strongest supporters of Margaret of Anjou, wife of King Henry VI, who ended up as effective leader of the Lancastrian faction. Clifford had already achieved prominence in the north where, as an ally of the son of the earl of Northumberland, he took part in a feud against the Neville family, the Percy's natural rivals in Yorkshire. This consisted of a series of armed raids, assaults and skirmishes, and included an ambush on one of the younger Nevilles' wedding parties in 1453. Historians have seen a direct connection between his involvement in the local feud in the north with the Nevilles, and his involvement in the national struggle against the duke of York, with whom the Nevilles were closely allied with in the late 1450s. Although this was supposedly a period of temporary peace between the factions, Clifford and his allies appear to have made numerous attempts to ambush the Neville and Yorkist lords. Armed conflict erupted again in 1459, and again Clifford was found on the side of King Henry and Queen Margaret. Clifford took part in the parliament that attainted the Yorkists – by now in exile – and he took a share of the profits from their lands, as well as being appointed to offices traditionally in their keeping. The Yorkist lords returned from exile in June 1460 and subsequently defeated a royal army at Northampton. As a result of the royalist defeat, Clifford was ordered to surrender such castles and offices as he had from the Nevilles back to them, although it is unlikely that he did so. In fact, he and his fellow northern Lancastrian lords merely commenced a campaign of destruction on Neville and Yorkist estates and tenantry, to such an extent that in December 1460, the duke of York and his close ally, the earl of Salisbury, raised an army and headed north to crush the Lancastrian rebellion. This winter campaign culminated in the Battle of Wakefield in the last days of the year, and was a decisive victory for the Lancastrian army, of which Clifford was by now an important commander. The battle resulted in the deaths of both York and Salisbury, but was probably most notorious for Clifford's slaying of Edmund, Earl of Rutland, York's seventeen year old second son and the younger brother of the future King Edward IV. This may have resulted in Clifford's being nicknamed 'Butcher Clifford', although historians disagree as to how widely used by contemporaries this term was. Clifford accompanied the royal army on its march south early the next year, where, although wounded, he played a leading part in the second Battle of St Albans, and then afterwards with the Queen to the north. The Yorkist army, now under the command of Edward of York and Richard, Earl of Warwick, pursued the Lancastrians to Yorkshire and eventually defeated them at the Battle of Towton on 29 March 1461. Clifford though was not present; he had been slain in a skirmish with a Yorkist advance party the previous day. Following the coronation of the by then victorious Edward IV, he was attainted and his lands confiscated by the Crown.

Түп-басқа, жастық шағы, неке және отбасы

Клиффордтар әулеті он бесінші ғасырдағы ең ұлы әулеттердің бірі ретінде танымал, бірақ ешқашан графтық атақ алған жоқ. Джон Клиффорд 1435 жылдың 8 сәуірінде Конисборо қамалында туып, крещениеден өтті. Ол Томас Клиффордтың, 8-ші Клиффорд баронының (1414–1455) және оның әйелі Джоан Дакрдың (шамамен 1424 жылға дейін – 1455 жылға дейін) ұлы еді. Оның анасы Гилсландтың 6-шы бароны Томас де Дакрдың және Вестморлендтің 1-ші графы Ральф Невиллдің қызы Филиппа де Невиллдің қызы болды. Оның крест әкесінің бірі үлкен әпкесі, Кембридж графесі Мод Клиффорд болды, оның жесір үйі Конингсбург қамалында орналасқан еді. Ол 1446 жылы қайтыс болғанда, өсиетімен оған көптеген күміс ыдыстар қалдырды және қамал ішінде "жоғары дәрежеде" өмір сүргені айтылады. Клиффордтың үш кіші інісі мен бес қарындасы болды. Сэр Роджер Клиффорд, Томас де Куртенэйдің үлкен қызы, 5-ші Девон графы Джоан Куртенэйге (шамамен 1447 жылы туған) үйленді, оның анасы Маргарет Бофорт, 1-ші Сомерсет графы Джон Бофорттың қызы еді. Ол екінші рет Норфолк графтығының Букенхэм қаласынан Сэр Уильям Кнайветке үйленді. Келесісі – Сэр Роберт Клиффорд, ол ақырында Перкин Уорбектың Генрих VII-ге қарсы қастандық жоспарына қатысты. Джон Клиффордтың кіші інісі Сэр Томас Клиффорд еді, ал ең жақын қарындасы Элизабет болды. Ол бірінші рет 1461 жылы Таутон шайқасында қаза тапқан Сэр Уильям Пламптонға (1435–1461) үйленді, ал екінші рет Джон Хамертонға үйленді. Оның мұрагері Генрих, болашақта 10-шы барон, кіші ұлы Ричард және қызы Элизабет болды. Элизабет кейіннен Йоркширдің Аугтоннан Сэр Роберт Аскеге (21 ақпан 1531 жылы қайтыс болған) үйленді. Маргарет Клиффорд күйеуінен кейін өмір сүрді және 1467 жылдың 14 мамырына дейін Сэр Ланселот Трэлкелдке қайта үйленді. Клиффордтың мансабы 1455 жылдың 22 мамырында оның әкесі Ричард, Йорк герцогы және Йорктің Невилл одақтастары, Солсбери және Уорвик графтарымен шайқаста қаза тапқаннан кейін өзгере түсті. Джон Клиффорд сол кезде кәмелетке толмаған еді және 1456 жылдың 16 маусымына дейін жерлеріне иелік ету үшін жасын дәлелдей алмады. Әкесінің өлімі оның үшін Невиллдермен болған қақтығысты жеке басымен сезінуіне себеп болды. Мысалы, Майкл Хикс "өлген лордтардың мұрагерлері енді әкелерінің өлімі үшін кек алуды қалады. Олар конституциялық сот арқылы немесе кісі өлтіру арқылы айырмашылықты сезбеді" деп айтқан. Әсіресе Уорвик жауапты деп есептелді. Генрих VI корольі 1458 жылдың басында Сент-Олбанс шайқасынан кейін соғысқан тараптар арасында татуласуға шақырды және Клиффордты қоса алған барлық тараптарды Лондонға шақырды. Бір замандас жазбаларында айтылғандай, Клиффорд "үлкен күшпен" келді. Лорд Эгремонт және Нортумберлендтің жаңа графымен бірге, Клиффордтың Лондонға шамамен 1500 адамнан тұратын әскері болды деп есептеледі. Олар Йорк лордтарын тұтқындау, тіпті оларды өлтіру мақсатында қарулы топтарды ұйымдастырған болуы мүмкін. Лондон мэрі олардың "халыққа қарсы" келгеніне сеніп, оларды қаладан шығарды. Осылайша Клиффорд пен басқалары қала мен Вестминстердің арасында орналасқан Темпл-Барда, жол бойында орналасқан әртүрлі епископтардың бірінің үйінде тұруға мәжбүр болды. Король, төреші ретінде, Лондоннан тыс, Беркхамстед қамалында тұрды және Клиффорд оны 1 наурызда "нәтижеге әсер ету үшін келгені болса да, мүмкін сәтсіз аяқталды" деді Хикс. Кейіннен Клиффорд айдың 24-і күні өткен "Ловедей" салтанатына қатысты, онда король соғысқан тараптар арасындағы араздықты шешті. Нәтижесінде, және шайқастың жеңімпаздары мен жеңілгендерінің отбасылары арасындағы жалпы өтемақының бір бөлігі ретінде, Уорвик графы Клиффордқа 666 фунт стерлинг төлеуге міндетті болды. Бұл ақшаны Джон мен оның бауырлары бөлісті. Бірнеше айдан кейін ол Йоркширдің Батыс жағындағы Корольдік сотқа тағайындалды.

The Clifford family has been described as one of the greatest fifteenth century families "never to receive an earldom." John Clifford was born and baptised at Conisborough Castle on 8 April 1435, the son of Thomas Clifford, 8th Baron Clifford (1414–1455) by his wife Joan Dacre (bef. 1424 – bef. 1455). She was the daughter of Thomas de Dacre, 6th Baron Dacre of Gilsland, and Philippa de Neville, daughter of Ralph Neville, 1st Earl of Westmorland. One of his godparents was his great aunt Maud Clifford, Countess of Cambridge, whose dower house was Coningsburgh Castle. When she died in 1446, she left him numerous silver plate in her will. and she was said to have lived "in great estate" in the castle. Clifford had three younger brothers and five sisters. Sir Roger Clifford, who married Joan Courtenay (born c. 1447), the eldest daughter of Thomas de Courtenay, 5th Earl of Devon, by Margaret Beaufort, the daughter of John Beaufort, 1st Earl of Somerset. She married secondly, Sir William Knyvet of Buckenham, Norfolk. Next was Sir Robert Clifford, who eventually involved himself in the Perkin Warbeck plot against Henry VII. John Clifford's youngest brother was Sir Thomas Clifford, and his nearest sister was Elizabeth. She married firstly, Sir William Plumpton (1435–1461), who was probably slain at the Battle of Towton in 1461, and secondly, John Hamerton. his heir, Henry, who would become 10th baron, a younger son Richard, and a daughter Elizabeth. Elizabeth was later the wife of Sir Robert Aske (d. 21 February 1531) of Aughton, Yorkshire. Margaret Clifford survived her husband, and at some time before 14 May 1467 had remarried, to Sir Lancelot Threlkeld. Clifford's career was transformed when, on 22 May 1455, his father was killed fighting Richard, Duke of York and York's Neville allies, the earls of Salisbury and Warwick at the first Battle of St Albans. John Clifford was still under age at the time, and was not able to prove his age in order to obtain livery of his lands until 16 June 1456. It is likely that for him, the death of his father personalised an already bitter struggle with the Nevilles. Michael Hicks, for example, has suggested that "the heirs of the dead lords now wanted revenge for their fathers' deaths. They were not particular whether by constitutional trial or by assassination." Warwick especially was held accountable. King Henry VI imposed a reconciliation between the warring factions of St Albans in early 1458, and commanded the various parties, including Clifford, to London. Clifford arrived there, a contemporary chronicler recorded, "with a grete power," Jointly with Lord Egremont and the new earl of Northumberland, Clifford is believed to have had an army of around 1,500 men in London in early 1458 It is likely that they had organised armed gangs for the purpose of arresting the Yorkist lords, if not assassinating them. The Mayor of London believed they came "agaynst the peas," and excluded them from the city. Thus, Clifford and the others were forced to lodge at Temple Bar, between the city and Westminster, probably in a house of one of the various bishops that lined the route. The king, as arbitrator, resided out of London, at Berkhamsted Castle, and Clifford visited him there on 1 March – "presumably to influence the result [but] probably unsuccessfully," says Hicks. Clifford later participated in what was known ceremonially as the 'Loveday' on the 24th of the month, which saw the king arbitrate a settlement between the warring parties. As a result of this, and as part of a general compensation package between the families of the battle's victors and losers, Clifford was to be paid £666 by the earl of Warwick. This was to be shared between John and his siblings. A few months later he was appointed to the King’s Bench for the West Riding of Yorkshire,

Розалар соғысы

Келесі кезде Клиффорд ұлттық саясатқа толыққанды қатысқан көрінеді, ол 1459 жылдың қараша айында Ковентриге шақырылған парламентке қатысты. Осы кезде азамат соғыстары қайтадан жанданды: Солсберидің Невилл графы қыркүйек айында оған жасалған Ланкастерлік шабуылды Блор Хит шайқасында жеңіп, Йорк герцогымен оның Людлоудегі қамалында бірікті. Алайда, олар басым корольдік күштердің әсерімен жер аударылуға мәжбүр болды, нәтижесінде йоркистердің иеліктерін қайта қарау үшін парламент шақырылды. Бұл – «шайтан парламенті» болды, мұнда Клиффорд 11 желтоқсанда патша тағының болашақ мұрагері, Уэльс принці Эдвард Вестминстерге адалдық серт берді. Жер аударылған йоркистердің иеліктерінен айырылуының нәтижесінде олардың жерлері патшаға адал болғандарға қайта бөлуге қол жеткізілді, және Клиффордқа Пенрит құрметі мен Пенрит қамалы берілді, бұрын олар Солсбериге тиесілі болған. Бұл олардың Вестморлендтегі өз иеліктеріне, әсіресе Пениритке жақын Брогам қамалына тым жақын болды, сондықтан екі отбасы арасындағы келіспеушіліктердің себебі болды делінеді. Бұл Англия мен Шотландия шекарасын қорғаудағы маңызды позиция болды. Бұл сонымен қатар Невиллдердің дәстүрлі лауазымы еді, және соңғы кезде Солсбери мен Уорвик графтары бірлесіп атқарған, енді Клиффордқа йоркистерге қарсы күш жинауға бұйрық берілді. 1460 жылдың қазан айында Йорк герцогы таққа талап етті, және бұл мәселені талқылау үшін парламент шақырылды. Оның қарастыруының нәтижесінде Йорк пен оның мұрагерлерінің пайдасына Уэльс принцінен мұрагерлік құқығы алынған «Келісім туралы заң» қабылданды. Бұл Клиффорд пен оның әріптестеріне «зияратты» болды және олардың патшайымды қолдауын күшейтті, ол Ланкастер лордтары мен олардың адалдарына жиналатын жері болатын. Бірге олар көп ұзамай мыңдаған сарбаздардан тұратын әскер жинады. Клиффорд осы лордтардың бірі болды, кейіннен ол Йорк пен Солсберидің Йоркширдегі иеліктерін және олардың шаруаларын «жүйелі түрде» тонау және қарақорлық жасады деп айыпталды. Заманаушы Уильям Ворчестер оның жазбаларында Клиффордтың Уэйкфилд көпірінде Ратлендты өлтіргенін, ал соңғысы шайқастан қашқандарын айтады. XVI ғасырда Эдвард Холл бұл мәліметті кеңейтіп, Шекспирдің есебіне айналдырды. Бұл Ратлендтың он жеті емес, он екі жаста екендігі сияқты, расталған тарихи қателіктерді қосуды қамтыды.

The next point at which Clifford appears to have been fully involved in national politics was attending the parliament summoned to Coventry in November 1459. By this time the civil wars had broken out again in earnest: the Neville earl of Salisbury had defeated an attempted Lancastrian ambush of him at the Battle of Blore Heath that September, and had joined with the duke of York at the latter's castle in Ludlow. There, however, they had been forced into exile by superior crown forces, and as a result, a parliament had been called to attend to the Yorkists' attainders. This was the Parliament of Devils, and here Clifford swore allegiance to the new heir to the throne, Edward of Westminster, Prince of Wales, on 11 December. As a result of the exiled Yorkists' attainders, their estates were available for redistribution by the crown to those who had remained loyal to it, and Clifford was granted the Honour of Penrith and the Penrith Castle, which had formerly been held by Salisbury. This was close enough to their own estates Westmorland – particularly their caput of Brougham Castle, near Penrith – that it has been suggested that it had been a particular bone of contention between the two families. an important position in the defence of the Anglo Scottish border. It was also a traditional office of the Nevilles, and had most recently been held jointly by the earls of Salisbury and Warwick; now Clifford was ordered to raise a force to resist the Yorkists. In October 1460, the duke of York claimed the throne, and a parliament was summoned to discuss this. The result of its deliberations was the Act of Accord, which disinherited the Prince of Wales in favour of York and his heirs. This, it has been said, was 'repugnant' to Clifford and his colleagues and strengthened their support for the queen. where she was gathering Lancastrian lords and their retainers to her. Together, they had soon gathered a fighting force of thousands. Clifford was one of these lords who was subsequently accused of 'systematically' pillaging and looting the Yorkshire estates and tenants of York and Salisbury. The annalist William Worcester, writing contemporaneously says that Clifford killed Rutland on Wakefield Bridge, whilst the latter fled the battle. In the sixteenth century, this report was expanded by Edward Hall, which became the source of Shakespeare's account. This included the addition of various confirmed historical inaccuracies, such as describing Rutland as being aged twelve rather than seventeen,

Өлім және соңынан қайтыс болу

Уэйкфилдтегі жеңістен кейін Клиффорд және солтүстіктегі басқа Ланкастер лордтары қаңтар айында королева Маргареттің патшалық кеңесіне қатысты; олар көп ұзамай әскерлерін оңтүстікке жетектеді. Грегоридің жылнамасында айтылғандай, барлығы Уэльс принцінің таңбасын, яғни құмай қауырсынының белгісін тақты. Бірнеше шақырым қашықтықта болғанына қарамастан, Ланкастер армиясының басым бөлігі өз орнында тұрып, оған көмектесе алмады немесе келмеді. Клиффордтың қазасынан кейін бір күн өткен соң Йорк және Ланкастер армияларының көп бөлігі Таутон шайқасында кездесті. Қазір Англия топырағында болған ең ірі және мүмкін ең қанды шайқас саналатын бұл шайқастан кейін Ланкастерлер жеңіліске ұшырады, ал Йорк герцогының ұлы король Эдуард IV атанды. 1461 жылдың 4 қарашасында Эдуардтың алғашқы парламентінде Клиффорд айыпталып, оның иеліктері мен барониясы корольге тәркіленді; оның көп бөлігі кейін Уорвик графына берілді. Бұл оқиға кейін Джордж Эдвард Кокэйннің «Толық пэрлік» еңбегінде қайталанды. Доктор Джеймс Росс атап өткендей, жас Генри Клиффорд 1472 жылы кешірілді, ал 1466 жылға дейін оған мүлік қалдырылғаны жарияланды, бірақ Росс Генридің әкесінің жауларынан біраз уақыт жасырынуы мүмкін екенін ұсынады.

Шығармалық суреттер мен кейінгі беделі

Шекспирдің "Генрих VI, 3-бөлігі" пьесасына сәйкес, Холлдың шежіресі мен Холиншедтің шежірелерінен кейін Джон Клиффорд Уэйкфилд шайқасынан соң жас Эдмундты, Ратленд графы, Ричардтың үшінші герцогінің ұлын қанды қырғынмен өлтірді. Дегенмен, кейінгі зерттеулер Рутланд шайқас барысында қаза тапқанын көрсетеді. Клиффорд Шарон Кей Пенменнің "The Sunne in Splendour" тарихи романында бейнеленген.