Кіріспе

Американдық философ (1940 жылы туған)

Роберт Калп Сталнакер (1940 жылы туған) – американдық философ, Массачусетс технология институтының Лауренс С. Рокфеллер атындағы зейнеткер профессор. Ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі және Ұлыбритания академиясының корреспондент мүшесі.

Білім және мансап

Сталнакер 1940 жылдың 22 қаңтарында дүниеге келген. Ол Веслиан университетінен бакалавр, ал 1965 жылы Принстон университетінен докторлық ғылым кандидаты дәрежесін алды. Оның диссертация жетекшісі Стюарт Хэмпшир болды, бірақ Карл Хемпель де оған зор ықпал етті. Сталнакер Йель және Иллинойс университеттерінде қысқа мерзім оқытты, содан кейін көп жыл бойы Корнелл университетінің Садж философия мектебінде жұмыс істеді. 1988 жылы ол MIT университетінің профессоры болып тағайындалды. 2017 жылы Милан университетінде "Контрфактуалдар және практикалық ақыл-ой" тақырыбында Касалегно лекцияларын оқыды.

Философиялық еңбектері

Оның жұмысы, басқа нәрселермен қатар, семантиканың философиялық негіздері, прагматика, философиялық логика, шешімдер теориясы, ойын теориясы, шарттылықтар теориясы, эпистемология және сана философиясы салаларын қамтиды. Осының барлық қызығушылықтары мақсаттылық мәселесін шешуге бағытталған, яғни «сөйлеу және ойлау арқылы әлемді қалай бейнелеуге болады» деген сұраққа жауап табуға. Ол өз жұмысында мақсаттылықтың натуралистік тұжырымдамасын беруге тырысады, бейнелеуді себептік және модальдық ұғымдар тұрғысынан сипаттайды. Саул Крипке, Дэвид Льюис және Альвин Плантингамен бірге Сталнакер мүмкін әлемдер семантикасының философиялық аспектілерін зерттеген ең ықпалды теоретиктердің бірі саналады. Оның мүмкін әлемдерге қатысты көзқарасына сәйкес, олар – осы әлемнің болуы мүмкін болған жолдары, ал олар өз кезегінде осы әлемнің ие болуы мүмкін болған ең жоғары деңгейдегі қасиеттері. Бұл көзқарас оны мүмкін әлемдердің нақты бірліктер екенін айтқан ықпалды модальдық реалист Льюистен ерекшелендіреді. Мүмкін әлемдердің метафизикасына қосқан үлесінен өзге, ол табиғи тілдің семантикасындағы көптеген мәселелерді, соның ішінде қарсы және тікелей шарттылықтарды, сондай-ақ болжамдарды зерттеу үшін мүмкін әлемдер семантикасының құралдарын пайдаланды. Оның пікір білдіруді, жалған жағдайларды жою үшін әңгімелесудің ортақ негізін тарылту деп қарауы, семантика және прагматикадағы соңғы дамудың маңызды күшіне айналды, атап айтқанда, «динамикалық бұрылыс» деп аталатын өзгеріске. Сталнакер төрт кітаптың және ірі философиялық журналдардағы ондаған мақаланың авторы.