Қара терілі халықтарға қатысты көне атау: "Шанкелла"
Shanqella
Шанкелла – Эфиопиядағы қара терілі халықтарға қатысты бұрынғы атау. Бұл термин қарапайым және құлдыққа ұшыраған халықтарды белгілеу үшін қолданылған. Тарихы мен этимологиясы зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шанкелла (Амхари: ሻንቅላ šanqəlla, кейде Шанкелла, Шангелла, Шанкала, Шанкалла немесе Шангала деп жазылады) – Эфиопияның ең батыс бөлігінде өмір сүрген, бірақ 19 ғасырдың соңына дейін солтүстік аймақтарда да қоныстанған Нилоттық этностық топтардың сырттан берілген атауы. Бұл сөз қара терілі этностық топтарды, әсіресе Батыс Эфиопияның Нило-Сахара тілдерінде сөйлейтін қауымдастықтарды атау үшін жергілікті афроазиялық тілдес халықтар тарапынан тұрақты түрде қолданылатын қаралы сөз. Абиссиниялықтар оларды көшпенді халық және құлдар қоры ретінде қарастырған.
Amharic exonym for people with darker skin
Shanqella (Amharic: ሻንቅላ šanqəlla sometimes spelled Shankella, Shangella, Shánkala, Shankalla or Shangalla) is an exonym for a number of Nilotic ethnic groups that lived in the westernmost part of Ethiopia, but are known to have also inhabited more northerly areas until the late nineteenth century. A pejorative, the term was traditionally used by the local Afro Asiatic speaking populations to refer in general terms to darker skinned ethnic groups, particularly to those from communities speaking Nilo Saharan languages of Western Ethiopia. These were regarded as primitive people and slave reserves by the Abyssinians.
Тарих
Шанкелланың этимологиясы белгісіз. Бұл атау "қара" (немесе терісі қараңғы) деген мағынаны білдіретін амхар тіліндегі сипаттаудан шыққан болуы мүмкін деген пікір бар. Дегенмен, амхар тіліндегі ағар тілінің ықпалын ескере отырып, бұл терминнің ағар тегінен болуы ықтимал. Ағар тайпаларының жергілікті дәстүрлеріне сәйкес, Годжамның түпкі тұрғындары Шанкелла (вероятно, Гумуз халқы) болған және олар бастапқыда олардан жерді бағындырған. Шанкелла алғаш рет 15 ғасырда Император Ешак I-ге арналған мадақтау әнінде айтылады. Әннің басында патшалықтың аймақтары мен тайпалары еске алынғанда, Шанкелла тайпасы тізімделеді. Олар билеушіні мадақтап, көптеген ешкілері бар екенін айтады (бұл олардың негізінен мал өсірумен айналысқанын көрсетеді). Тарихи жазбаларда билеуші Иясу I-нің өзінің патшалығының солтүстік-батыс шекарасындағы "Шанкеллаға" (бұл жағдайда Кунама халқына) қарсы жорықтар ұйымдастырғаны туралы мәлімет бар. 1840 жылдары Негус Сахле Селассие Шанкелланы өзінің лауазымдарына қосты. Билеуші Менелик II-нің Оромо және Кафа тайпаларына, сондай-ақ оңтүстікке қарайғы халықтарға қарсы кеңейуі Шанкелланы бағындыру науқаны ретінде қарастырылды. Олар әлеуметтік-саяси құрылымы жоқ, тек экономикалық және физикалық пайдалануға ғана жарамды жабайы халықтар деп есептелді. Сондықтан халық суреттерінде олар өте асыра суреттелген, қараңғы терілі, құдайсыз ритуалдарды орындайтын жандар ретінде бейнеленген. Бірақ бұл олардың әскери салаға жоғары лауазымдарға тағайындалуына кедергі болмады. 1970 жылдары Дерг билікке келгеннен кейін жаңа әкімшілік құрылымдар құрылып, мәжбүрлі мәдени өзгерістердің екінші кезеңі басталды, сонымен қатар "Шанкелла" термині эфиопиялық дискурстан мүлдем жойылды.
The etymology of Shanqella is uncertain. It has been suggested that the appellation may stem from an Amharic epithet meaning "black" (or darker skinned). However, it is likely that the term is instead of more ancient, Agaw derivation given the Agaw substratum in the Amharic language. According to the local traditions of the Agaw, the original inhabitants of Gojjam were the Shanqella (likely the Gumuz people), and relate that they originally conquered the land from them. The Shanqella first appear in a 15th century praise song for the Emperor Yeshaq I. The Shanqella are listed at the very beginning of the song when the regions and tribes of the kingdom are evoked. They praise the ruler and refer to their richness in goats (this connotes that they were primarily pastoralists). Historiography reports of ruler Iyasu I leading campaigns against "the Shanqella" on the north western borders of his kingdom (in this case, the Kunama people). In the 1840s, Negus Sahle Selassie included the Shanqella in his titulature. The southwards expansion of ruler Menelik II, directed against Oromo and Kafa, and peoples further south, was also perceived as a campaign of submission of the Shanqella. They were regarded as mere savages, without any socio political order, who were only good for economic and physical exploitation. Consequently, folk paintings show them with drastically exaggerated features as brutish blacks following unholy rituals. This did not stop them, however, from being elevated to positions of importance within the military. With the rise of the Derg in the 1970s, the establishment of new administrative structures inaugurated a second phase of forced cultural change, but also the final disappearance of the term "Shanqella" from Ethiopian discourse.