Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд-канад экономисі Джон Рей (1 маусым 1796, Футди, Абердин – 12 шілде 1872, Стейтен-Айленд, Нью-Йорк) – шотланд және канадалық экономист.
Scottish Canadian economist
John Rae (1 June 1796, Footdee, Aberdeen – 12 July 1872, Staten Island, NY), was a Scottish/Canadian economist.
Өмір
Рей сауда кемелерін салушы Джон Рей мен Маргарет Катберттің алты баласының бірі болды. Ол 1815 жылы Марисшал колледжін (Абердин университеті) Магистр дәрежесімен бітіріп, одан кейін Эдинбург университетінде екі жыл медицина оқыды. 1820 жылы әкесі банкротқа ұшырағаннан кейін отбасы жағдайындағы өзгерістер Рейді 1822 жылы Канадаға көшіруге мәжбүр етті. Ол Уильямстаунда (Гленгарри округі) және кейіннен Онтарио штатындағы Хамильтон қаласында тұрды, онда оның әйелі холерадан қайтыс болды. Ол шотландтық-канадтық қауыммен жақсы таныс болды және Шотландияның пресвитериан шіркеуімен байланыста болды. Канадада ол ағаш сатушы, мұғалім және дәрігер болып жұмыс істеді. 1834 жылы Бостонға, содан кейін Нью-Йоркке көшіп, онда мұғалім болып жұмыс істеді. Ол Орталық Америкаға барып, дәрігерлікпен айналысты. 1849 жылы алтын іздеушілермен бірге Калифорнияға көшіп барды. Бірнеше жылдан кейін, кедей және безгекке шалдыққан ол Гавай корольдігіне баруға жеткілікті ақша тапты, онда ол түрлі мамандықтарда жұмыс істеді. Ол Гавайи денсаулық сақтау басқармасының дәрігері болып қызмет етті және көптеген жергілікті балаларды шешекке қарсы вакцинациялады. Ол геолог болды және аралдардың геологиясы туралы мақалалар жазды. Сонымен қатар, Мауи штатының Хана қаласында тарихшы болып, "Полинезия" газетіне мақалалар жазды. Ол көптеген қолжазбалардың авторы болды, бірақ олар Лахайналуна семинариясындағы өртте жойылды. Оның ең танымал еңбегі – «Саяси экономика тақырыбындағы жаңа принциптер туралы мәлімдеме». Оның қарындасы Энн мектеп мұғалімі болды және Канадалық мазмұнды алғашқы оқулықтардың бірін жасады.
Rae was one of six children to merchant shipbuilder John Rae and Margaret Cuthbert. He graduating from Marischal College (University of Aberdeen) in 1815 with the degree of Master of Arts, followed by two years of medicine at the University of Edinburgh. Changes in family circumstances with his father's bankruptcy in 1820 led to Rae's move to Canada in 1822. He was located in Williamstown (Glengarry County), and later, Hamilton in Ontario, Canada, where his wife died of cholera. He was well acquainted with the Scottish/Canadian community and was affiliated with the Presbyterian Church of Scotland. In Canada, he worked as a timber trader, schoolteacher, and a doctor. In 1834, he moved to Boston, and then New York, where he also worked as a teacher. He went on to Central America where he was a physician. He moved with gold miners to California in 1849, and a couple of years later, poor and sick with malaria, he found enough money to board a ship to the Kingdom of Hawaii, where he worked in many different professions. He was a medical officer for the Hawaiian Board of Health and vaccinated a number of native children with the smallpox vaccine. He was a geologist and wrote papers on the geology of the islands. He was also a historian in Hāna, Maui, writing articles for the newspaper Polynesian. He also wrote a number of manuscripts, but these were lost in a fire at Lahainaluna Seminary. His most famous work was the Statement of Some New Principles on the Subject of Political Economy. His sister Ann was a schoolteacher who developed a series of textbooks which were among the earliest to incorporate Canadian content.
Жұмыс
Рейдің ең танымал еңбегі – 1905 жылы «Капиталдың әлеуметтану теориясы» деп қайта басылған «Саяси экономика мәселелері бойынша жаңа принциптердің мәлімдемесі». Адам Смит пен Дэвид Юмның ықпалымен оның әсері 20 ғасырға дейін сақталды, тіпті экономистер Ирвинг Фишер мен австриялық экономист Эйген Бём-Баверк өзінің еңбектеріне Рейдің еңбектерін қосымша етіп алды, оның қазіргі экономикаға қосқан үлесі үшін алғыс айтты, тіпті оның еңбектерін осы уақытқа дейін көптеген адамдар білмегеніне қарамастан.
Rae's most famous work was the Statement of Some New Principles on the Subject of Political Economy, republished in 1905 as The Sociological Theory of Capital. Influenced by both Adam Smith and David Hume, his influence lingered all the way to the 20th century; so much so that economists Irving Fisher and Austrian economist Eugen Böhm von Bawerk prefaced their work with Rae's, thanking him for contributions to modern economics even when very few had heard of his work.
Ықпал
Канадалық Экономика қауымдастығы 1994 жылдан бері әр екі жыл сайын "өткен бес жылдағы ең жақсы зерттеу нәтижелеріне" ие болған канадалық экономистке Джон Рей сыйлығын табыс етеді. Бұл сыйлық, еңбектерінің көп бөлігін Канадада атқарған және "эндогендік өсім теориясының нағыз алға басушысы" болған Джон Рейдің (1796–1872) құрметіне аталған.
The Canadian Economics Association awards the John Rae prize every two years since 1994 to the Canadian economist with "the best research record for the past five years." The prize has been named after John Rae (1796–1872) who did most of his work in Canada and was "a genuine precursor of endogenous growth theory."