Кіріспе

Рату Сайруси Нагагавока (1920–2014) – Фиджидің Ба провинциясынан шыққан басшы және саяси қайраткер. Ол Момо на Туи Ба (Тай Ко Булу) дәстүрлі атағын иеленді, көбінесе Туи Ба Булу деп қысқартылады, және осылайша Ба провинциясының Ба ауданындағы екі ең жоғары дәрежелі басшының бірі болды. Ол 1998 жылы құрылған Ұлттық Бірлік Партиясының (PANU) президенті болды. Нагагавока көпұлттылықты және көпмәдениеттілікті қолдаушы ретінде танылды, бұл сайлаудағы жік бөлінісінің себебі этникалық емес, идеологиялық болған елде сирек кездесетін жағдай еді. Ол өзін Фиджидің ұзақ жылдар бойы премьер-министрі және президенті болған, марқұм Рату Сэр Камисесе Мараның шәкірті деп есептеді, оны "Фиджидегі барлық нәсілдерді біріктіре алған ұлы көшбасшы" деп сипаттады. Ол бұл пікірін 2006 жылдың 11 ақпанында Ба қаласында өзінің партиясы сайлауда одақтас болған Фиджидің Еңбек партиясының сайлауалды науқанын бастар кезінде айтты. Алдымен хинди тілінде сөйлеп, фиджи тілінде аяқтаған Нагагавока елде дау-жанжалдың қажет еместігін айтып, саяси партияларды күшті ұлт құру үшін ынтымақтасуға шақырды. 2006 жылдың 5 желтоқсанында Каррасе үкіметін құлатқан әскери төңкерістен кейін Нагагавока халықты Фиджи Республикасының қарулы күштері елді тиімді түрде бақылап отыр деген шындыққа мойын бұруға шақырды. Ол желтоқсанның үшінші аптасында Басшылар кеңесінің отырысына қатысудан бас тартты және Фиджи Сан газетінде (20 және 24 желтоқсан) саяси пікірталастардың уақытты ысырап етуге және одан әрі бөлінуге әкелетінін айтты. Төңкеріске дейін Фиджи Сан газеті оның сөзін келтірді (1 желтоқсан), 1987 жылғы төңкеріске және 2000 жылғы төңкеріске дейін Фиджи дамыған және гүлденген ел болуға жақын болған, бірақ төңкерістер елдің дамуын тоқтатқан. Нагагавока Булу Сугута Совериге үйленген. Олардың сегіз баласы, 31 немересі және 14 шөбересі болды.