Жудит Шклар: Өмір және саяси ойлар тарихындағы рөлі

Кіріспе

Американдық саяси теоретик (1928–1992)

Джудит Нисс Шклар (24 қыркүйек 1928 – 17 қыркүйек 1992) – философ және саяси теоретик, саяси ой тарихын, әсіресе Ағарту дәуірін зерттеген. 1980 жылы Гарвард университетінде үкімет профессоры, Джон Коулс лауазымына тағайындалды.

Өмірбаян

Джудит Шклар Латвияның Рига қаласында еврей латыш ата-анасының отбасында Джудита Ниссе болып дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қуғын-сүргінге ұшырағандықтан, оның отбасы Еуропадан Жапония арқылы АҚШ-қа, ал 1941 жылы он үш жасында Канадаға қашып кетті. 16 жасында Макгилл университетінде оқуға түсып, 1949 жылы бакалавр, ал 1950 жылы магистр дәрежесін алды. Кейін ол сол кездегі Макгиллге түсу шарттары еврейлер үшін 750 ұпай, ал қалғандары үшін 600 ұпай талап еткенін еске алды. 1955 жылы Гарвард университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Оның ғылыми жетекшісі атақты саяси теоретик Карл Йоахим Фридрих болды, ол кейіннен оған бір ғана мақтау айтқан екен: "Бұл әдеттегі диссертация емес, бірақ мен оны күтпеген едім". Жұмысын бастаған алғашқы жылы, факультет оған үйде тұңғыш баласымен бірге болып, алғашқы кітабын жазуға мүмкіндік берді. Хоффман оны "мен мұнда кездестірген ең зиялы адам" деп сипаттады. Оның екінші маңызды идеясы "Қорқыныштың либерализмі" атты мақаласында жазылған, ол бірінші идеяға негізделген және үкіметтердің саяси құрылымнан туындайтын "биліктегі қажетсіз теңсіздіктерді" қалай пайдаланатынына назар аударады. Осы негізгі идеяларға сүйене отырып, Шклар конституциялық демократияны жақтады, оны ол кемшіліктері бар болғанымен, ең жақсы үкімет формасы деп есептеді. Шклардың пікірінше, конституциялық демократия адамдарды биліктің шектелуі және биліктің "саяси белсенді топтардың көптігі" арасында бөлінуі арқылы күштілердің зұлымдықтарынан қорғайды. Оның үкіметтік тәртіпсіздіктерге қатысты алаңдаушылығының себебі – оның институттар мен элиталардың емес, қарапайым азаматтарға назар аударуы, себебі институционалдық зұлымдық пен әділетсіздіктің негізгі зардабын орташа адам сезінеді. 1990 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 1982 жылы Американың саяси және құқықтық философия қоғамының президенті, ал 1983 жылы Америка саяси ғылымдар қауымдастығының вице-президенті болды. APSA вице-президенті қызметін атқарып жүрген кезінде ол Кембридж университетінде американдық тарих және институттар жөніндегі Питт профессоры болды (1983-1984). 1984 жылы ғылыми еңбектері үшін MacArthur стипендиясын алды. 1983 және 1986 жылдары Оксфорд университетінің All Souls колледжінде қонақ ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Содан кейін 1986 жылы Оксфордта Карлайл лекциясын оқыды, 1988 жылы Йель заң мектебінде Сторрс лекциясын оқыды, 1989 жылы Юта университетінде Таннер лекциясын оқыды және 1989 жылы Американың білімді қоғамдар кеңесінің Чарльз Гомер Хаскинс лекциясын оқыды. Сондай-ақ 1989 жылы ол APSA-ның алғашқы әйел президенті болып сайланды. 1985 жылы Гарвард университетінің "Фи Бета Каппа" бөлімі оған "талапкер, құнды, ашық, әділ және ұстамды, зиялы және адамдық қасиеттердің сирек кездесетін үлгісі" деп сипаттаған оқыту сыйлығын табыс етті.

Judith Shklar was born as Judita Nisse in Riga, Latvia, to Jewish Latvian parents. Because of persecution during World War II, her family fled Europe via Japan to the US and finally to Canada in 1941, when she was thirteen. She began her studies at McGill University at the age of 16, receiving bachelor of arts and master of arts degrees in 1949 and 1950, respectively. She later recalled that the entrance rules to McGill at the time required 750 points for Jews and 600 for everyone else. She took her PhD degree from Harvard University in 1955. Her mentor was the famous political theorist Carl Joachim Friedrich, who, she later recalled, only ever offered her one compliment: "Well, this isn't the usual thesis, but then I did not expect it to be." During her first year in the job, the Department permitted her to stay at home with her first child while writing her first book. Hoffmann also called her "the most devastatingly intelligent person I ever knew here." Her second main idea, expounded in her essay "The Liberalism of Fear," is founded on the first idea and focuses on how governments are prone to abuse the "inevitable inequalities in power" that result from political organization. Based on these core ideas, Shklar advocated constitutional democracy, which she saw as flawed but still the best form of government possible. A constitutional democracy, in Shklar's view, protects people from the abuses of the more powerful by restricting government and by dispersing power among a "multiplicity of politically active groups". Her concern for possible governmental abuse stemmed from her focus on ordinary citizens instead of institutions and elites, since it is the average person who faces the brunt of institutional evil and injustice. and a member of the American Philosophical Society in 1990. She served as president of the American Society for Political and Legal Philosophy (1982) and then as vice president of the American Political Science Association (1983). While serving as the vice president of the APSA, she was also the visiting Pitt Professor of American History and Institutions at Cambridge University (1983–1984). In 1984, she received a MacArthur Fellowship for her work. She served as a visiting fellow at All Souls College, Oxford University, in 1983 and 1986. Following this, she was the Carlyle Lecturer at Oxford in 1986; Storrs Lecturer, Yale Law School, 1988; Tanner Lecturer, University of Utah, 1989; and Charles Homer Haskins Lecturer of the American Council of Learned Societies, 1989. Also in 1989, she was elected the first female president of the APSA. In 1985 the Harvard University chapter of Phi Beta Kappa awarded her its teaching prize, calling her "demanding, rewarding, forthright, fair, and reasonable, a model of intellectual and human qualities rarely combined."

Танымал мәдениетте

Шклардың "Көзге көрінбейтін әдеттер" американдық "Жақсы орын" телесериалында жақсы ұйымдастырылған қоғамға шабыт көзі ретінде сілтеме жасалады.