Үшіншілік паратгормондық жетіспеушілік: себептері, белгілері және салдары
Tertiary hyperparathyroidism
Екіншілік гиперпаратиреоз – қалқанша безі маңындағы бездердің гормон өндіруінің артуы. Қандағы кальций деңгейінің төмендеуіне байланысты дамиды. Симптомы мен емдеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үшінші дәрежелі гиперпаратиреоз – паратиреоидты бездерінің шамадан тыс паратиреоидты гормон өндіруімен сипатталатын жағдай. Паратиреоидты бездер қандағы кальций деңгейін бақылап, реттейді және оған жауап ретінде паратиреоидты гормонды өндіруді бастайды немесе тоқтатады. Анатомиялық тұрғыдан алғанда, бұл бездер мойында қалқанша безіне паралатеральды орналасқан, бірақ қалқанша безі паратиреоидты гормон өндірісіне ешқандай әсер етпейді. Паратиреоидты гормон қандағы кальций деңгейі төмендеген кезде паратиреоидты бездерден бөлінеді. Қан айналымындағы кальцийдің тұрақты түрде төмен деңгейі паратиреоидты бездерде аденоманың прогрессивті дамуына себеп болады, нәтижесінде бастапқы гиперпаратиреоз пайда болады. Бастапқы гиперпаратиреоз осы жағдайдың ең көп кездесетін түрі болса, екіншілік және үшіншілік гиперпаратиреоз созылмалы бүйрек ауруы (СБЗ) салдарынан дамиды деп саналады. Үшінші дәрежелі гиперпаратиреоз алғаш рет 1960 жылдардың соңында сипатталған және оған дейін бастапқы гиперпаратиреоз деп қате диагноз қойылған. Біріншілік гиперпаратиреозбен салыстырғанда, үшіншілік форма – бұл шешілген екіншілік гиперпаратиреоздың прогрессивті сатысы, оның биохимиялық белгілеріне қандағы кальций ионының жоғары деңгейі (гиперкальциемия), сонымен қатар паратиреоидты гормонның автономды өндірісі және барлық төрт паратиреоидты безде аденоманың болуы жатады.
Tertiary hyperparathyroidism is a condition involving the overproduction of the hormone, parathyroid hormone, produced by the parathyroid glands. The parathyroid glands are involved in monitoring and regulating blood calcium levels and respond by either producing or ceasing to produce parathyroid hormone. Anatomically, these glands are located in the neck, para lateral to the thyroid gland, which does not have any influence in the production of parathyroid hormone. Parathyroid hormone is released by the parathyroid glands in response to low blood calcium circulation. Persistent low levels of circulating calcium are thought to be the catalyst in the progressive development of adenoma, in the parathyroid glands resulting in primary hyperparathyroidism. While primary hyperparathyroidism is the most common form of this condition, secondary and tertiary are thought to result due to chronic kidney disease (CKD). Tertiary hyperparathyroidism was first described in the late 1960s and had been misdiagnosed as primary prior to this. Unlike primary hyperparathyroidism, the tertiary form presents as a progressive stage of resolved secondary hyperparathyroidism with biochemical hallmarks that include elevated calcium ion levels in the blood, hypercalcemia, along with autonomous production of parathyroid hormone and adenoma in all four parathyroid glands.
Презентация
Үшінші дәрежелі гиперпаратиреоздың симптомдары көбінесе қандағы кальций деңгейінің жоғарылауымен байланысты болады. Паратиреоидты без мойынның қалқанша безінің жанында, көмекейдің (ларинкс) астында және алдында, трахеяның үстінде орналасқан. Ол барлығы төрт безден тұрады, олар кальцийді сезгіш рецепторлар арқылы қандағы кальций деңгейін қадағалайды, бұл g-белдік ақуыз рецепторы. Паратиреоидты бездердің басты қызметі кальций гомеостазын сақтау болып табылады. Паратиреоидты гормон асқазан-ішек жолында (ішекте) және бүйректе кальцийдің сіңуін күшейтуге жауапты. Сондай-ақ, ол остеокластар арқылы сүйектен кальций мен фосфаттың қайта сіңуін шақырады. Қайталамалы үшінші дәрежелі гиперпаратиреоз көбінесе бүйрек трансплантациясы жасалмай толық емес паратиреоидэктомиядан туындайды, және операциядан кейін қалған паратиреоидтық тіні түйіндік болған жағдайда қауіп артады. Басқа зерттеулер зәр жолдары мен бүйрек жүйесінің қатерлі ісіктерінің даму қаупінің айтарлықтай жоғары екенін көрсетті, бұл қауіп әйелдерге көбірек қатысты. Гиперпаратиреоз бен қалқанша безі карциномасы арасындағы байланыс туралы әртүрлі пікірлер бар, бірақ олардың арасында байланыс бар, бұл жамбас безі аденомалары үшін мойын мен басқа сәулеленудің ұзақ мерзімді әсеріне және паратиреоидты гормонның артуына байланысты деп есептеледі. Басқа зерттеулер паратиреоидэктомиядан кейін бүйрек ауруының дамуымен кейбір байланысты анықтады. Алайда, бұл әсердің механизмі әлі белгісіз.
Symptoms in tertiary hyperparathyroidism are generally those seen in relation to elevated blood calcium levels. The parathyroid gland is located beside the thyroid gland in the neck, below and in front of the larynx and above the trachea. It is composed of four glands in total that monitor blood calcium levels via the calcium sensing receptors, a g coupled protein receptor. The parathyroid glands main role is calcium homeostasis. Parathyroid hormone is responsible for the induction of increased calcium absorption in the gastrointestinal tract or gut and in the kidney. It also induces calcium and phosphate resorption from the bone by osteoclasts. Recurring tertiary hyperparathyroidism is generally seen to be caused by incomplete parathyroidectomy without renal transplant and the risk is increased when the parathyroid tissue left after surgery is that of a nodular type. Other studies have shown a significant increase in the risk of developing malignancies of the urinary tract and renal system with women being more at risk. Though there is some conjecture as to the correlation between hyperparathyroidism and thyroid carcinoma development, there is however a correlation between the two, which is thought to be due to prolonged irradiation of the neck and head for parathyroid adenomas and increased parathyroid hormone. Other studies have found some correlation in the development of renal disease following parathyroidectomy. However, the mechanism for this effect remains unknown.
Патофизиология
Үшінші дәрежелі гиперпаратиреоз көбінесе бүйрек ауруының соңғы сатысымен және екінші дәрежелі гиперпаратиреозбен байланысты. Бүйрек зақымдануының салдарынан болатын физиологиялық өзгерістер паратиреоид гормонының секрециясын бақылайтын кері байланыс жүйелеріне зиян келтіреді. Екінші дәрежелі гиперпаратиреоз кезінде фосфатты бүйрекпен басқару нашарлайды, нәтижесінде гиперфосфатемия дамиды. Түйінді паратиреоидтық тіндерде TGF-α, өсу факторы және оның рецепторы EGFR экспрессиясының жоғарылауы гормон секрециясын басуға қатысатын D витамині рецепторларының агрессивті өсуіне және одан әрі төмендеуіне алып келеді. Синакалцет кальцийге сезімтал рецепторлардың кальцийге сезімталдығын арттыру арқылы паратиреоид гормонының бөлінуін азайтады, бірақ оның қолданылуы үшінші дәрежелі гиперпаратиреозбен ауыратын науқастарда шектеулі нәтиже береді.
Tertiary hyperparathyroidism is almost always related to end stage kidney disease and a secondary hyperparathyroidism. Physiological changes due to the kidney damage adversely affect feedback loops that control secretion of parathyroid hormone. Renal management of phosphate is impaired in secondary hyperparathyroidism which results in hyperphosphatemia. In nodular parathyroid tissue increased expression of TGF a, a growth factor, and EGFR, its receptor, results in aggressive proliferation and further downregulation of vitamin D receptors, which act to suppress hormone secretions. Cinacalcet acts to increase the sensitivity of the calcium sensing receptors to calcium leading to a reduction in parathyroid hormone release, however, its use has limited impact in those with tertiary hyperparathyroidism.