Кіріспе

АҚШ-тағы бірнеше ұсынылған жергілікті жарлықтар. Порнографияға қарсы азаматтық құқықтар жарлығы (сондай-ақ Дворкин-Маккиннон Порнографияға қарсы азаматтық құқықтар жарлығы немесе Дворкин-Маккиннон жарлығы деп те аталады) – АҚШ-тағы бірнеше ұсынылған жергілікті жарлықтардың атауы, және ол порнографияға қарсы радикалды феминистер Андреа Дворкин мен Катарина А. Маккиннонмен тығыз байланысты болды. Ол порнографияны әйелдердің азаматтық құқықтарын бұзу деп қарастыруды және порнографиядан зардап шеккен әйелдерге азаматтық соттарда сот арқылы өтемақы алуға мүмкіндік беруді ұсынды. Бұл тәсіл дәстүрлі әдепсіздік заңдарынан ерекшеленді, ол порнографияны алдын ала шектеу және қылмыстық жазалар арқылы басуға тырысады. Жарлықтарды 1983 жылы Андреа Дворкин мен Катарина Маккиннон жазды, және оларды көптеген (бірақ барлығы емес) феминистік порнографияға қарсы қозғалыстың мүшелері қолдады. 1980 жылдары осы жарлықтың бірнеше нұсқасы АҚШ-тың бірнеше қалаларында қабылданды, бірақ қалалық шенеуніктер тоқтатты және соттар АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуінің сөз бостандығын қорғауды бұзады деп шешім шығарды.

Тарих

Порнографияға қарсы күрес идеясы алғаш рет 1980 жылы АҚШ-та азаматтық құқықтар бойынша сот арқылы көтерілді. Линда Бореман, «Deep Throat» порнографиялық фильмінде «Линда Лавлейс» рөлінде ойнаған, «Ordeal» атты естеліктер жинағын жариялады. Онда ол бұрынғы күйеуі Чак Трейнордың өзін ұрып-соққанын, зорлағанын және «Deep Throat» фильмін жасауға зорлық-зомбылықпен мәжбүр еткенін айтты. Бореман Андреа Дворкин, феминист заңгер Катарина Маккиннон және Порнографияға қарсы әйелдер ұйымының мүшелерімен бірге баспасөз конференциясын өткізді, онда ол баспасөз өкілдеріне айыптауларын жариялады. Дворкин, Маккиннон және Глория Стейнем федералды азаматтық құқық заңдары бойынша Бореман үшін заңдық жол табу мүмкіндігін талқылай бастады. Екі аптадан кейін олар Бореманмен кездесіп, Трейнор мен басқа порнографтарға қарсы сот процесін бастау туралы ойларын бөлісті. Ол мүдделі болды, бірақ Штайнем мұндай сотқа қатысты мерзімнің өтіп кеткенін анықтады, соның салдарынан Бореман бас тартты (Браунмиллер 337). Алайда, Дворкин мен Маккиннон порнографияға қарсы күресудің бір жолы ретінде азаматтық құқықтар бойынша сот процесін талқылай бастады. 1983 жылдың күзінде Маккиннон Дворкинге Миннесота университетінде бір семестрлік оқуға мүмкіндік берді, ол әйелдер зерттеу бағдарламасы аясында әдебиет курсын оқыды және (Маккиннонпен бірге) порнография тақырыбындағы пәнаралық курсты оқытты. Курс туралы естіген оңтүстік Миннеаполистің белсенділері Дворкин мен Маккиннонға порнографиялық дүкендердің көбеюіне тоқтама беру үшін көмек сұрады. Дворкин мен Маккиннон порнографияға қатысты азаматтық құқықтарды қорғаудың жаңа тәсілі туралы түсіндірді, ол порнографияны әйелдерге қатысты азаматтық құқықтарды бұзу деп анықтайды және порнографиядан зардап шеккен әйелдерге азаматтық соттарда өндірушілер мен дистрибьюторларды зиянды өтеу үшін сотқа беруге мүмкіндік береді. Миннеаполис қалалық кеңесі Дворкин мен Маккиннонды кеңесшілер ретінде тартты, олар қалаға порнографиямен күресуге көмектесу үшін жұмыс істеді. Қалалық кеңес Линда Бореман, Эд Доннерштейн (Висконсин университетінің Мэдисон қаласындағы порнография зерттеушісі) және Чикагодан келген радикалды феминист профессор Паулин Барттың куәліктерімен қоғамдық тыңдаулар өткізді. Жарлық 1983 жылдың 30 желтоқсанында қабылданды, бірақ мэр Дональд М. Фрейзер (оның идеясына қарсы болды және қаланың жарлықтың конституциялықтығына қатысты сотқа араласпауы керек деп мәлімдеді) вето құқығын пайдаланды. 1984 жылдың шілдесінде бұл жарлық екінші рет қабылданды, бірақ Фрейзер оны қайтадан бұғаттады. Осы уақыт аралығында Индианаполис қалалық кеңесі Дворкин мен Маккиннонды осыған ұқсас жарлықтың жобасын жасауға шақырды және қоғамдық тыңдаулар өткізді. 1984 жылдың 1 мамырында Индианаполис қалалық кеңесі жарлықтың басқа нұсқасын қабылдады. Алайда, заң тез арада сотқа шағымданып, жетінші апелляциялық соттың «American Booksellers v. Hudnut» ісі бойынша шешімімен конституциялық емес деп танылды. Жоғарғы Сот істі қараудан бас тартты, соның салдарынан жарлық конституцияға қайшы деп танылды. Бұл іс порнографияға қатысты сөз бостандығына қатысты маңызды шешім ретінде жиі сілтеме жасалады. Сотта жеңілгеніне қарамастан, Дворкин, Маккиннон және басқа да феминисттер азаматтық құқықтарды қорғау туралы заңның нұсқаларын қолдауға жалғастырды, 1985 жылы Массачусетс штатының Кембридж қаласында оны сайлау бюллетеніне қою үшін науқан ұйымдастырды (онда референдумда 58% - 42% дауыс берілді), содан кейін 1988 жылы Вашингтон штатының Беллингхем қаласында (онда ол қабылданды). Америка Азаматтық Бостандықтар Одағы жарлық қабылданғаннан кейін Беллингхем қаласына қарсы сотқа шағым түсірді, ал федералды сот бірінші түзету негізінде заңды қайтадан жоққа шығарды. Феминисттер порнографияға қарсы жарлыққа қатысты күрт пікір айтысты. Кейбір феминисттер, мысалы Венди МакЭлрой, Эллен Уиллис, Венди Каминер және Сюзи Брайт, 1980 жылдардағы феминистік жыныстық соғыстарда жыныстық позитивті феминистік ұстаныммен сәйкестендіріліп, порнографияға қарсы феминизмге қарсылық білдірді. Көптеген порнографияға қарсы феминисттер заңнамалық күш-жігерді қолдады, бірақ басқалары – Сьюзан Браунмиллер мен Джанет Горник – Дворкин мен Маккиннонның порнографияны сынға алуына келісті, бірақ оны заң шығару науқандары арқылы күресуге қарсы болды, олар соттардың тиімсіздікке ұшыратуы, сөз бостандығының принциптерін бұзуы немесе білім беру мен тікелей әрекеттен ұйымдастыру энергиясын алып, оны саяси дауларға араластыруы мүмкін деп қорқыды (Браунмиллер 318–321).

Канададағы Батлер шешімі

1992 жылы Канаданың Жоғарғы соты Р. v. Butler (Батлер шешімі) ісі бойынша шешім шығарды, ол Дворкин мен Маккиннонның порнографияға қатысты құқықтық көзқарастарының кейбір элементтерін қолданыстағы Канаданың әдепсіздік заңына енгізді. Батлер ісінде сот Канаданың әдепсіздік заңының, егер ол моральдық принциптерге немесе қоғамдық әдептілік нормаларына негізделген болса, Канада азаматтарының сөз бостандығы құқығын бұзатынын анықтады; бірақ бұл заң кейбір порнографияға қатысты Конституцияның теңдік кепілдіктеріне сәйкес қолданылуы мүмкін. Сот шешімі Катарина Маккиннонның қолдауымен және қатысуымен "Әйелдердің құқықтық білімі мен әрекеттері қоры" (LEAF) ұсынған материалдардан кеңінен үзінділер келтірді. Андреа Дворкин LEAF ұстанымына қарсы шығып, феминистердің қылмыстық әдепсіздік заңын қолдауы немесе реформалауға тырысуы қажет емес екенін айтты. 1993 жылы Дворкиннің "Порнография" кітабының бірнеше данасы Канада кеден қызметкерлеріне тексеруге ұсынылды, бұл Дворкиннің өзінің кітаптарына Канадада тыйым салынған деген қалалық аңыздың пайда болуына себеп болды. Дегенмен, Батлер шешімі Дворкин мен Маккиннонның ережесін қабылдамады; Маккиннон мен Дворкин Дворкиннің кітаптарын ұстау (олар тексерілгеннен кейін жақын арада босатылды) стандартты рәсімдік шара болғанын мәлімдеді, бұл Батлер шешімімен байланысты емес.

Порнографиялық көріністің анықтамасы

Дворкин мен Маккиннон азаматтық құқық туралы заңда берілген порнографияның заңдық анықтамасына ерекше мән берді. Азаматтық құқықтар туралы заң порнографияны «жыныстық кемсітушілік» түрі ретінде сипаттайды және «порнографияны» «суреттер және/немесе сөздер арқылы әйелдерді жыныстық жағынан ашық бағындыру» деп анықтайды, бұл бірнеше басқа шарттардың бірімен біріктірілген кезде. Олар жазған «үлгілік заң жобасында» Дворкин мен Маккиннон келесі заңдық анықтаманы берді:

1. «Порнография» дегеніміз – әйелдерді суреттер және/немесе сөздер арқылы жыныстық жағынан ашық тәуелді ету, сонымен қатар келесілердің бірін немесе бірнешесін қамтиды:

a. әйелдер жыныстық объектілер, заттар немесе тауарлар ретінде адамгершіліксіз бейнеленеді; немесе

b. әйелдер қорлаудан немесе ауырсынудан ләззат алатын жыныстық объектілер ретінде бейнеленеді; немесе

c. әйелдер зорлау, инцест немесе басқа жыныстық шабуыл кезінде жыныстық ләззат алатын жыныстық объектілер ретінде бейнеленеді; немесе

d. әйелдер жыныстық объектілер ретінде байланған, кесілген, мүжілген, көкшіл немесе дене жарақатын алған күйде бейнеленеді; немесе

e. әйелдер жыныстық бағыну, құлшылық немесе көрсету позаларында немесе жағдайларында бейнеленеді; немесе

f. әйелдердің дене мүшелері (мысалы, бірақ оған шектелмейтін, кіндік, кеуде немесе жамбас) әйелдерді тек осы мүшелерге дейін төмендетіп көрсетеді; немесе

g. әйелдер объектілер немесе жануарлармен жыныстық қатынас жасайтын күйде бейнеленеді; немесе

h. әйелдер кемсіту, зақымдану, жарақат алу, қан кету немесе қорлау жағдайларында бейнеленеді, бұл жағдайлар осы жағдайларды жыныстық сипатта жасайды.

2. Осы анықтаманың (a)–(h) тармақтарында әйелдердің орнына еркектерді, балаларды немесе трансгендерлерді пайдалану да осы заңның мақсаты үшін порнография болып табылады. — Андреа Дворкин және Кэтрин А. Маккиннон, «Порнографияға қарсы үлгілік азаматтық құқықтар туралы қаулы», «Порнография және азаматтық құқықтар: Әйелдер теңдігі үшін жаңа күн», D қосымшасы.

Сын

Маккиннон пен (Андреа) Дворкиннің порнографияға құқықтарға негізделген көзқарасын ең көп сынға алған Рональд Дворкин (туыс емес), ол порнографияны жеке тұтынудың әйелдердің азаматтық құқықтарын бұзуы мүмкін деген пікірмен келіспейді. Рональд Дворкин бұл жарлықтың негізінде "теңдік үшін кейбір адамдардың өздерінің талғамдарын, нанымдарын немесе қалауларын еркін білдіруге құқығы болмауы керек деген қауіпті принцип" жатқанын айтады. Рональд Дворкин сондай-ақ, жарлықты құрайтын логика басқа да сөз бостандығы түрлеріне қауіп келтіруі мүмкін деп санайды.