Кіріспе

Генри Миллердің романы "Қызғылт Крестке Шегелену" – "Сексус", "Плексус" және "Нексус" атты трилогия, Генри Миллердің Бруклиндегі өмірінің алты жылдық кезеңін көркемдеп суреттейді. Онда ол екінші әйелі Джунге ғашық болып, жазушы болу үшін күреседі және 1928 жылы Парижге алғашқы сапарына аттанады. Атауы Миллердің "Тропиктердің бұрылысы" кітабының соңындағы бір сөйлемнен алынған: "Менің барлық Голгофаларым – қызғылт крестке шегеленулер, тозақтың оттарын нағыз күнәкарлардың ұмытылып кету қаупінен сақтап, жарқыратып жану үшін жасалған жалған трагедиялар еді".

Жыныстық

Sexus (1949) бірінші томы Миллердің бірінші әйелі Модтан ажырасуын, содан кейін тартымды және жұмбақ биші Монамен (маусым) танысуын, ғашық болуын және үйленуін сипаттайды. Осы уақыт аралығында ол Модты тастап кеткені үшін өзін кінәлі сезінеді және ажырасқаннан кейін оған одан да қатты тартылады. "Сексус" романының басында Миллер 33 жаста. Жун бастапқыда Мара деп аталды, бірақ 8-тараудың басында және трилогияның қалған бөлігінде оның аты Монаға өзгертілді. Миллер бұл өзгерістің досы доктор Кронскидің ықпалымен болғанын және атаудың өзгеруімен бірге "басқа, маңызды өзгерістер" де болғанын айтады. Ол өмірінің көптеген егжей-тегжейін өзгертті: "аты, туған жері, анасы, тәрбиесі, достары, әуесқойлықтары, тіпті құштарлықтары". "Нью-Йорк Таймс" газеті "Миллер өзін-өзі, махаббат, неке және бақыт туралы философиялық талқылаулар үшін еркіндікке толы сексуалдық көріністерді пайдаланады" деп жазды. Миллер 1927 жылы бір түні шабыттанғаннан кейін, түн бойы "Тропиктердің қайтымы" (1939) және "Гүлді айқыш" романдарын қырық немесе елу бетке машинамен теріп отырғанын айтты. Ол 1942 жылы Нью-Йоркте Sexus жазуды бастады, бірақ 1947 жылы Биг-Сурда тұрғанда қайта қолға алғанға дейін тоқтатты. Ол алғаш рет 1949 жылы Парижде "Обелиск" баспасында екі томдық болып жарық көрді. Бұл үлкен қысқасырды тудырды және келесі жылы кітапқа тыйым салынды, баспагер айыппұл төлеп, түрмеге отырды.

Нексус

Nexus (1959) романында Миллер өзінің некесінде шеттен қалған адамға айналады, Монаның Анастасиямен (Жан Кронски) қарым-қатынасы күшейе түседі, соңында олар Миллерді тастап Парижге кетеді. Мона жеке оралғаннан кейін трилогия Миллер мен оның әйелі Парижге аттанғанда аяқталады. Миллер "Нексус" романының екінші бөлімін жазуды жоспарлаған және оны аяқтау үшін бірнеше әрекет жасаған. Онда Монамен Францияда өткізген уақыты, Нью-Йоркке оралуы және оның жеке Парижге қайта оралуы, соңында 18 Villa Seurat мекенжайында "Рак тропигінің" алғашқы жолдарымен аяқталуы суреттелген болар еді. Ол кітапты жазуға бірнеше рет тырысып, бірақ соңында бұл жобадан бас тартты. Тасталған романның қара жобасы, "Париж 1928" (Nexus II), Монамен 1928 жылы Парижге жасаған сапарының баяны, алғаш рет 2012 жылы ағылшын тілінде жарияланды.

Жарияланым

Трилогияның үш кітабы бастапқыда АҚШ-та тыйым салынды және тек Франция мен Жапонияда ғана жарық көрді. Олардың американдық басылымы 1964 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының "Рак тропигі" романы да тыйым салынған еді, оны әдебиет туындысы деп танып, тыйым салудан бас тарту туралы шешімінен кейін жарыққа шықты. Миллер "Сексус" романының АҚШ-та жарық көруіне қабілетсіздік сезімімен қарады. Ол бұрынғы әйелі Беатристің, Модтың прототипі болған ол, романдағы бейнесі үшін сотқа шақыруы мүмкін деп ойлады. Миллердің алаңдауларына қарамастан, "Розалық айқышқа шегелену" трилогиясының үш томы 1965 жылдың жазында АҚШ-тағы Grove Press баспасынан жарық көрді. Олар көп ұзамай Publishers Weekly журналының бестселлер тізімінде Миллердің тағы екі кітабымен бірге – жақында тыйым салынбаған "Секстің әлемі" және "Клишидегі тыныш күндер" кітаптарымен бірге көшбасшылықты иеленді.

Сын

Миллердің жақын досы, жазушы Лоуренс Дюррелл, "Сексус" кітабынан қатты көңіл көшірді. 1949 жылғы 5 қыркүйекте жазған хатында ол Миллердің "осы дәретханалық ластықта батып, ол бұрын сергітетін болмаған, енді тек жеккөрінетін және қайғылы көрінетін" екенін жазды. "Мен өмірімнің бір кезеңін сөздермен қайта жасаймын, оның әрбір бөлігі маған ең қымбат", - деп жауап берді Миллер. "Мен 1927 жылдан бері осы кітаптың материалымен жүрмін. Осы ұзақ даму кезеңінен кейін мен түсік тастауым мүмкін бе деп ойлайсыз ба? Бірақ, Ларри, мен жазғандарымнан ешқашан бас тарта алмаймын. Егер ол жақсы болмаса, онда ол шындық; егер ол көркемдік деңгейде жетілмесе, онда ол адал; егер ол жаман талғамды болса, онда ол өмірдің жағында болды."