Кіріспе

Бірдей номиналды өлшемі бар киюге дайын киімнің өлшемінің біртіндеп ұлғаюы. "Сән үшін өлшемдеу" немесе өлшемнің инфляциясы – уақыт өте келе бірдей номиналды өлшемі бар киюге дайын киімнің физикалық өлшемі үлғаюы. 1983 жылы өндірушілер киім өлшемдері үшін ресми нұсқаулар ретінде АҚШ стандартты киім өлшемдерін қолданудан бас тартты. АҚШ-та киім өлшемдері стандарттары (мысалы, ASTM) болғанымен, көптеген компаниялар оларды енді қолданбайды. Өлшемдердегі сәйкессіздік кем дегенде 1937 жылдан бері сақталып келеді. Sears компаниясының 1937 жылғы каталогында 14-ші өлшемді көйлектің кеуде көлемі 1967 жылы дәл сол кеуде көлемі 8-ші өлшемге тең болды. 2011 жылы ол 0-ші өлшемді көрсетті. Кейбіреулер "сән үшін өлшемдеудің" киюшілердің арық көріну және жақсы сезіну тілектерін қанағаттандыру мақсатында жасалғанын айтады. Бұл өтемақылық өзін-өзі жақсарту теориясымен байланысты, себебі кішірек өлшемді таңбаны көргенде адам өзін жағымдырақ сезінеді. 2003 жылы 1000-нан астам әйелдердің шалбары өлшенген зерттеуде қымбат брендтердің шалбарлары сол номиналды өлшемдегі арзан брендтерге қарағанда кішірек екені анықталды.

Ерлер киімдері

Әйелдер киімінде жиі кездесетін болса да, ерлер киімінде де орын алады. Мысалы, ерлер шалбарының екі саны болады: "бел" (белдің көлемі) және "ұзындығы" (шаталдан шалбардың төменгі жиегіне дейінгі арақашықтық). Белдің номиналды ұзындығы көбінесе дұрыс болса да, белдің номиналды көлемі АҚШ өлшемдерінде нақты бел көлемінен айтарлықтай кіші болуы мүмкін. 2010 жылы Esquire журналының Абрам Сауэр әртүрлі АҚШ сауда орындарында 36 дюймдік бел көлемі бар бірнеше классикалық шалбарды өлшеді және нақты өлшемдер 37-ден 41 дюймға дейін болды. Бұл құбылыс Ұлыбританияда да байқалды, онда 2011 жылы жасалған зерттеуде тексерілген киімнің жартысынан астамы бұрмаланған белгілері бар екені анықталды. Аталған зерттеуде ең көп бұрмалаушылар бел көлемін 1,5-2 дюймге кем көрсеткен. Лондондық Mintel нарық талдаушылары 2005 және 2011 жылдар аралығында әр дүкенде әртүрлі бел көлеміне тап болған ерлердің саны екі есеге артқанын хабарлады.

Тұтынушыларға әсері

Киімнің өлшемдерін нақты өлшемдерінен кішірек көрсету – қазіргі сән индустриясында кең таралған практика. Сарапшылардың пікірінше, бұл тұтынушылардың қалауын және көзқарасын қалыптастыруға бағытталған. Бұл сатуды арттыруға арналған маркетингтік тәсіл сияқты көрінсе де, тұтынушылардың психологиялық жағдайына, сатып алу мінез-құлқына және өз бейнесіне қатысты әсер ете алуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, киімнің өлшемдерін бұрмалау тұтынушының идеалды дене бейнесі мен өзін-өзі бағалауының маңызды факторы болып табылады. Кішірек өлшемдер тұтынушының өзін жақсы сезінуіне, арық және тартымды болуына септігін тигізеді. Мысалы, бірдей көрінетін екі футболкадан біреуі орта, екіншісі үлкен деп белгіленген жағдайда, тұтынушылар орта өлшемдісін таңдауға бейім. Себебі, ол олардың бойын жақсы көрсетеді. "Тұтынушылардың шешімдері тауардың қалай ұсынылғанына байланысты қабылданады" (Франц). Алайда, бұл адамның сыртқы келбетіне қатысты өзіндік бағалауына байланысты болуы мүмкін; өзін-өзі төмен бағалайтындар кішкентай өлшемдерді көбірек жақсы көреді. Тағы бір зерттеуде бес тәжірибе жүргізілді, олардың барлығы киімнің үлкен өлшемдері тұтынушылардың жағымсыз реакциясын тудыратынын көрсетті (Hoegg және авторлар). Дегенмен, әйелдердің үлкен өлшемді киімдерін таңдаудың әсерін де ескеру қажет. Бұл топтағы әйелдерге жеке стиліне сәйкес келетін киім табу қиынға түседі. Үлкен өлшемді киімдер нарығын талдаған академиялық зерттеуде автор: "Көптеген саудагерлер үшін үлкен өлшемді тұтынушылар олардың басты нарығы емес, егер олар тек үлкен өлшемді киімдерді сатпаса. Бірақ көбінесе үлкен өлшемді тұтынушылар өлшемнен басқа барлық сипаттамалары бойынша нарықтық сегментке сәйкес келеді" (Ворман) дейді. Бұл осы топ үшін көңілсіздік тудырып, әртүрлі қауымдастықтарға нарық ұсынудағы этикалық мәселелерді көрсетеді. Сонымен қатар, үлкен өлшемді әйелдердің бөлшек сауда киімдеріне қанағаттануын зерттеген мақалада автор: "62% үлкен өлшемді әйелдер қажетті стильдегі киім табуда қиындықтарға тап болады, ал 56% жақсы сапалы үлкен өлшемді киім табудың қиын екенін хабарлайды" (Bickle және авторлар) дейді. Киімнің өлшемдерінде әртүрлілікті қабылдау және инклюзивтілікті қолдау – өлшемдерге қатысты кемсітушілікке себеп болатын мәселелерді шешу үшін маңызды. Киімнің өлшемдерін бұрмалау тұтынушылардың өзін қалай бағалауына ғана емес, олардың сатып алу әдеттерін қалыптастыруға да әсер етеді. Көбінесе тұтынушылар киімнің кішірек өлшемдерін таңдайды, өйткені олар олардың бойын жақсы көрсетеді деп ойлайды. Саудагерлер киімнің өлшемдерін бұрмалау тәсілін қолдануы мүмкін, бұл кейбір тұтынушылардың кішірек өлшемдерге көбірек қызығушылық танытуына себеп болады. Тағы бір зерттеуде тұтынушының цинизмі мен нәтижелері арасындағы байланыс тексерілді. Мақалада "әдемі" өлшемді киім киюдің тұтынушылардың өзін-өзі бағалауын қалай арттыратыны және нақты өлшемде таңбаланған өнімге қосылмаған құндылықты қалай қосатыны талқыланды (Ketron). Үлкен өлшемді киімдер тұтынушыларға өзін-өзі бағалауды арттыру үшін көбірек киім сатып алуға ықпал етуі мүмкін. Алайда, кейде адамдар киім сатып алғанда, өздерін жақсы сезіну үшін үлкен өлшемді таңдауы мүмкін. Зерттеу көрсеткендей, бұл әрдайым киім сатып алудан тоқтатуға әкелмейді. Олар өзін жақсы сезіну үшін көбірек ақша жұмсағысы келеді, ал киім сатып алу оған көмектеседі (Hoegg және авторлар). Бұл тұтыну әдеттері мен идеалды дене бітімі арасында байланыс бар екенін көрсетеді. Киімнің өлшемдерін бұрмалау дүкендерге пайда әкелсе де, тұтынушылар алданып қалғандай сезінсе, олардың сенімін жоғалтуы мүмкін. Тұтынушылар саудагерлердің оларды алдап отырғанын сезінсе, брендке деген көзқарасы өзгеріп, сенімін жоғалтуы мүмкін. Киімнің өлшемдерін бұрмалаудың психологиялық процесін талдаған мақалада саудагерлер таңбадағы ақпаратқа қатысты шыншыл болуы керек екені айтылған, өйткені бұл ақпарат тұтынушылар үшін маңызды. Егер өлшемдер дұрыс болмаса, бұл саудагерлерге деген жағымсыз пікірге әкелуі мүмкін. Бұл болашақта өлшемдер туралы ақпаратты пайдаланғанда әсер етуі мүмкін (Ketron). Мақаланың соңында саудагерлер тұтынушылармен жағымды қарым-қатынасты сақтау үшін өлшемдер туралы ақпаратқа қатысты шыншыл болуы керек екені айтылған (Ketron). Киімнің өлшемдерін бұрмалау салдарынан туындайтын жағымсыз әсерлер, мысалы, сатып алуға қанағаттанбау немесе сенімсіздік туындауы мүмкін. Сонымен қатар, саудагерлер тұтынушылардың сенімсіздігі мен алдану сезімін жою үшін өлшемдерге қатысты ашық болуы керек. Саудагерлер өлшемдерге қатысты ашық болса, тұтынушылар оларға сенім артады және алдану сезімінен аулақ бола алады. Киімнің өлшемдерін бұрмалау әсіресе әйелдер киімдеріне, соның ішінде жас әйелдерге арналған орташа бағалы дизайнерлік брендтерге қатысты жиі кездеседі. Бір мақалада әйелдер киімдерінің өлшемдері бағасына байланысты өзгеруі мүмкін екені зерттелді. Зерттеу көрсеткендей, әйелдерге арналған орташа бағалы киімдер көбінесе арзан брендтерге қарағанда үлкен болады, ал дизайнерлік брендтер қымбатқа түседі және арзан емес брендтерге қарағанда кішірек болады (Franz). Алайда, зерттеу балалар мен ерлер киімдерінде өлшемдерді бұрмалау тәжірибесі байқалмағанын көрсетті. Сән индустриясының өлшемдер стандарты гендерлік теңсіздікті көрсетеді немесе маркетингтік стратегияларға немесе идеалды қоғамдық дене бейнесіне бейімделуде қиындықтар тудыруы мүмкін (Franz).