Кіріспе

Рим-католик шіркеуіндегі каноникалық тұрғыдан құрылған институттар

Қасиетті өмір институты – католик шіркеуіндегі адалдардың қауымы, оны құзыретті шіркеу органдары евангелиялық кеңестерді діни уәделермен немесе басқа да қасиетті байланыстар арқылы жария түрде мойындаған ерлер мен әйелдерге, осы кеңестерге жетелеуші қайырымдылық арқылы шіркеу мен оның құпиясына ерекше жол ашу үшін құрды. Олар 1983 жылғы Канондық құқық кодексінде 573–730 канондарда анықталған. Қасиетті өмір институттары мен Апостольдық өмір қоғамдары қауымы қасиетті өмір институттарының шіркеулік бақылауын жүзеге асырады. Олардың ең көп таралған түрі – діни институттар, олар уәделерін ашық мойындаумен, бауырлар немесе әпкелер ретінде ортақ өмір сүрумен және әлемнен белгілі бір деңгейде оқшауланумен сипатталады. Олар 1983 жылғы Канондық құқық кодексінде 607–709 канондарда анықталған. Басқа түрі – зайырлы институттар, онда мүшелері әлемде өмір сүреді және әлемді іштен қасиеттендіру үшін жұмыс істейді. Институт мүшесі болудан басқа, қасиетті өмір жеке түрде де өмір сүрілуі мүмкін; Католик шіркеуі жеке қасиетті өмірдің түрлері ретінде шөлге кетушілерді (канон 603) және қасиетті бақытты қыздарды (канон 604) мойындайды. 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің нұсқасы 1917 жылғы нұсқадағы ордендер (мүшелері салтанатты уәде берген діни институттар) мен қауымдар (мүшелері қарапайым уәде берген) арасындағы айырмашылықты сақтап қалмады.

Дүниежүзілік институт

Дүниеуи институт – мүшелері әлемде өмір сүретін, қайырымдылықтың кемелдігіне ұмтылып, әлемді қасиеттендіруге, әсіресе іштен көмектесуге тырысатын арналған өмір институты (710-канон). Олар түрлі салаларда жұмыс істейді және жеке немесе отбасымен бірге тұруы мүмкін; ал кейбіреулері институттың басқа мүшелерімен бірге ортақ тұрғын үйде тұрады. Әр институттың негізін қалаушылары мен жетекшілері қалыптастырған ерекше руханияты болады. Кейбір діни институттардың Үшінші ордені болады. Міне, бұл – дүниеуи институттар.

Апостолдық өмір қоғамы

Апостолдық өмір қоғамы – Католик шіркеуі ішінде нақты бір мақсатпен бірігіп, бірлесіп өмір сүретін ерлер мен әйелдердің тобы. Апостолдық қоғамдардың мүшелері діни уәде бермейді. Осы ұйым түрі 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің 731–746 канондарында белгіленген. Әйет Винсент де Польдің қайырымдылық қыздары – Апостолдық өмір қоғамы.

Католиктік құлшылыққа бағышталған өмір институттары

Арнайы өмір институттары өз епархиясында жұмыс істеу үшін епископтың жазбаша мақұлдауын алуы керек. 2020 жылдың 10 қарашасынан бастап Папа Франциск 1983 жылғы Канондық құқық кодексіне өзгеріс енгізіп, епископқа Апостолдық Тақтың жазбаша мақұлдауын алуды міндеттеді және арнайы өмір институтын құру туралы соңғы шешімді Апостолдық Таққа қалдырды. Кейбір діни институттардың тізімі (католик) католиктік діни институттардың іріктеліп алынған динамикалық тізімін ұсынады. Католиктік зайырлы институттардың саны одан да аз.