Кіріспе

Американдық ақын, неміс трамплиншісі Леони Фуллер Адамс (9 желтоқсан 1899 – 27 маусым 1988) – американдық ақын. 1948 жылы Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі жетінші ақын-консультанты болып тағайындалды.

Өмірбаян

Адамс Бруклинде (Нью-Йорк штаты) дүниеге келіп, ерекше қатаң ортада өсті. Ол он сегіз жасқа дейін метроға мінуге рұқсат алған жоқ, тіпті содан кейін де әкесі оны бірге алып жүрді. Оның әпкесі – мұғалім және археолог Луиза Холланд, ал күйеуінің інісі – археолог Лестер Бодин Холланд болды. Ол Барнард колледжінде оқыды, онда ол Маргарет Мидпен бірге оқыды және оның досы болды. Әлі студент кезінде ол ақын ретінде ерекше дағдысын көрсетті, және осы кезде оның өлеңдері жариялана бастады. 1924 жылы ол «The Measure» журналының редакторы болды. Оның алғашқы өлеңдер жинағы «Таңдалмағандар» деп аталды. 1928 жылдың көктемінде ол Эдмунд Уилсонмен қысқа ғана қарым-қатынаста болды. Адамс Францияға кеткен күні Уилсонға «мұңайып, дауласқаны» үшін кешірім сұрады. Лондонда Адамс Х.Д. кездесіп, оны Лондон әдеби ортасының бірнеше өкілдерімен таныстырды; ал Парижде Гертруда Штайн оны шайға шақырды. 1929 жылдың басында Уилсон оған басқа әйелге үйленуді ойлап отырғанын жазғанда, Адамс жүкті болғанын айтты және түсік тартқанын сездірді, қазан айында Лондон дәрігеріне қаралу қажеттігін атап өтті. Жүктілікке байланысты кінә – Уилсон да, бұрынғы студенті Джудит Фарр да Адамстың басқаларды кінәлі сезінуге мәжбүр ете білу қабілетіне ие екенін айтты – оның көп ішуімен және жеке өмірінің басқа аспектілеріндегі шешімсіздігімен бірге Уилсонды нервтік құлауға әкелді. Кейінірек Луиза Боган оған Леонидің жүктілігінің шындықтан алыс болғанын айтты, бұл Боган мен Адамс арасында уақытша жарылысқа себеп болды. 1929 жылы оның «Биік сұңқар» жинағы жарық көрді. 1930-жылдары ол Нью-Йорк штатының Хиллберн қаласына жақын Рамапо тауларында тұрды және Викториялық поэзия бойынша дәріс оқу үшін Нью-Йорк қаласына қатынайтын. 1930 жылы ол жазушы және Нью-Йорк университетінің оқытушысы Уильям Троймен танысты. Екеуі 1933 жылы үйленді. Сол жылы ол «Бұл өлшем» атты туындысын жариялады. 1935 жылы ол күйеуімен бірге Беннингтон колледжінің профессоры болып жұмысқа орналасты. Ол ағылшын тілін басқа да колледждер мен университеттерде оқытты, соның ішінде Дуглас колледжі (бұрынғы Нью-Джерси әйелдер колледжі), Вашингтон университеті, Нан нан жазушылар конференциясы, Колумбия университеті және Сара Лоуренс колледжі. Адамс ақын ретінде кеңес берген ақындардың қатарында 2020 жылғы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері және АҚШ-тың бұрынғы ақын лауреаты Луиза Глюк болды. Фантастика жазушысы, ақын және редактор Лин Картер Колумбия университетінде оқып жүргенде оның Поэзия шеберханасына қатысты. Марселла Комес Винслоу 1947 жылы Адамстың портретін салды. 1950 жылы ол Нью-Джерси әйелдер колледжінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Оның «Өлеңдері: Таңдаулы туындылары» 1954 жылы Боллинген сыйлығын жеңіп алды. Кітапқа жазған шолуында Луиза Боган былай деп жазды: «"Баспалдақпен бірге", "Жақын уақытта", "Жүзім пісіру", және "Жұмыскердің жүгіруі" сияқты өлеңдер терең және сирек кездесетін поэзиялық қабілеттен туындайды». 1955 жылы қазіргі әдебиеттің биографиялық сөздігі үшін жазылған қысқаша өмірбаянында Адамс өзінің діни және саяси көзқарастарына тоқталып өтті: «Әкем мені бала кезімде агностикке айналдырды – қазір мен католикпін, мен өте либералды демократпын». 1988 жылы ол Коннектикут штатының Нью-Милфорд қаласында 88 жасында қайтыс болды.

Поэтикалық стиль

Леони Адамстың стилі өмірі бойында үлкен өзгеріске ұшырамады, бірақ әлемге деген бастапқы ұялшақ қызығушылығы ақырында күшті және тіпті құлшынысқа толы лирикаға айналды. Оның көркем суреттемелері ерекше сезімталдық пен жоғары рухты көрсетті. Ол Генри Воганмен және 17 ғасырғы метафизикалық поэзиямен, әсіресе оның діни шабытқа толы экстазымен салыстырылды. 2000-жылдардың ортасында Wom Po (Әйелдер поэзиясын талқылау) сайтындағы сын тұжырымында ақын Энни Финч Адамсты "өзінің сезімталдығын басқа адамдарға емес, поэзияның құралдарына, синтаксиске және символға, сөздік пен сөздің дыбысына, жалпы айтқанда тілдің өзіне бағыттайтын, нәрлі, сезімтал ақын" деп постмодернистік тұрғыдан қарастырды. Ол поэзияның құпиялы және бейнелеу күштері арасындағы тепе-тәуелділікті зерделейді, өлеңдерінің айқын мағынасына тілдің дыбыстарын қарсы салмақ ретінде пайдаланады, оқу процесін күрделендіреді және оқырманның эмоционалдық жауабын күмәнден тудырады.

Редакция және аударма

Франсуа Виллонның өлеңдері, Limited Editions Club, Нью-Йорк, 1933 жыл.

Балалар кітаптары

"Амадис үшін дулыға", Метрополитен өнер мұражайы, 1928 жыл. "Тенжин туралы әңгіме: немесе қалай көп мазасыздық көрген адам қасиетті болды", Метрополитен өнер мұражайы, 1928 жыл.