Кіріспе

1975–76 жылғы шекара соғысы кезінде Оңтүстік Африканың Анголаға басып кіруі
Task Force Zulu
Task Force Foxbat
FNLA
Арнайы коммандос бөлімі
Заир
Француз жалдамалы әскерлері
| units2= MPLA:
FNLC
:
3-ші мотоатқыштар батальоны
9-шы мотоатқыштар бригадасы
| strength1= FNLA: 20 000 сарбаз UNITA: 10 000 сарбаз Заир: 1 200 сарбаз: Операцияның басталуы: 500 сарбаз Операцияның аяқталуы: 2 900–3 000 сарбаз 2 фрегат 1 жанармай құюшы кеме
| strength2= MPLA: 30 000 сарбаз: 4 000–6 000 сарбаз (T 34 және T 55 танктерімен және 122 мм зеңбіректермен қолдау көрсетілді): 1 000 кеңесші
| casualties1=FNLA: Белгісіз UNITA: Белгісіз Заир: Жүздеген адам қаза тапты Оңтүстік Африка: 49 адам қаза тапты 100 адам жараланды 7 адам тұтқынға алынды 9–10+ бронетранспортерлер жойылды 2 SA 330 Puma тікұшағы жойылды 1 барлау ұшағы жойылды
| casualties2=MPLA: Белгісіз Куба: 200 адам қаза тапты (Оңтүстік Африка мәлімдемесі) КСРО: 7 адам қаза тапты Келісім тәуелсіздік үшін соғысты аяқтады, бірақ азаматтық соғыстың күшеюіне әкелді. Кабинда анклавын азат ету фронты және Шығыс көтерілісі сияқты екі қарсы топ келіссөздерден шеттетілгендіктен, келісімдерге ешқашан қол қоймады. Алвор келісімі негізінде құрылған коалициялық үкімет тез арада таратылды, өйткені ұлттық фракциялар бір-бірінің ниетіне күмәнданып, елді күшпен бақылауға тырысты. 1975 жылдың 15 қаңтарында ауысу үкіметі билікке келгеннен кейін бір күн өткен соң Луандада үш күш арасындағы шайқас қайта басталды. Азат ету күштері стратегиялық маңызға ие нүктелерді, ең бастысы астананы тәуелсіздіктің ресми күніне дейін басып алуға тырысты. MPLA Луанданы FNLA-дан басып алды, ал UNITA астанадан шегінді. 1975 жылдың наурызында FNLA солтүстіктен Луандаға қарай жылжыды, оған АҚШ Заирді көмектесуге ынталандырған Заир армиясының бөлімшелері қосылды. 28 сәуір мен мамыр айының басында 1 200 заирлік әскер Анголаның солтүстігіне FNLA-ға көмектесу үшін өтті. FNLA солтүстік провинцияларда MPLA-ның барлық қалдықтарын жойды және Луанданың шығыс жағындағы Кифангондоның шығысында орналасты, одан астанаға шабуылды жалғастырды. Луандадағы MPLA жағдайы нашарлай түсті. MPLA КСРО-дан жабдықтар алды және Кубадан әскери оқыту үшін 100 офицерді қайта-қайта сұрады. Тамыз айының соңына дейін Куба Анголада бірнеше техникалық кеңесшілерді орналастырды. 9 шілдеде MPLA астана Луанданы бақылауға алды. 21 тамыздан бастап Куба үш-алты айға созылатын FAPLA-ның 4 800 сарбазын даярлайтын төрт оқу орталығын (CIR) құрды, онда шамамен 500 адам жұмыс істеді. Миссияның мерзімі қысқа болуы күтілді. Кабиндадағы CIR-де 191 оқытушы болды, ал Бенгела, Сауримо (бұрынғы Энрике де Карвальо) және Н'Далатандода (бұрынғы Салазар) әрқайсысында 66 немесе 67 оқытушы болды. Кейбіреулері Луандадағы бас штабқа немесе елдің басқа жерлеріне жіберілді. Оқу орталықтары 18–20 қазанға қарай іске қосылды.

Әскери араласу

Оңтүстік Африка қорғаныс күштерінің (SADF) Анголадағы, өзара байланысты Оңтүстік Африка шекара соғысының бір бөлігі ретіндегі қатысуы 1966 жылы Оңтүстік-Батыс Африка халық ұйымы (SWAPO) Намибия тәуелсіздігі үшін қарулы күрес бастағанда басталды. SWAPO басшылары Намибияның Халықтық азаттық армиясын (PLAN) құрды, ол Замбия мен ауылдық Овамболандтағы базалардан әрекет етті. Португалиялық отаршылдық әкімшілігінің одақтас ретінде жоғалуы және Лиссабонның бұрынғы отарларында SWAPO-ға көңіл білдіретін жаңа режимдер пайда болу мүмкіндігінен Претория Оңтүстік-Батыс Африка мен Фронт-Линия мемлекеттері арасындағы құнды санитарлық кордонды жоғалтатынын түсінді. PLAN Анголадан пана табуға тырысады, ал Оңтүстік Африка Намибия партизандарын қуу үшін тағы бір жауынгерлік режиммен және, мүмкін, әскерилендірілген шекарамен бетпе-бет келеді. Анголадағы азамат соғысында Кеңес Одағы мен АҚШ негізгі топтарды қаруландырғандықтан, қақтығыс суық соғыстың маңызды майданына айналды. Оңтүстік Африка ЮНИТА-ға кеңес және техникалық көмек көрсетті, ал бірқатар кубалық жауынгерлер елге марксистік MPLA-мен бірге соғысу үшін келді. Мәскеу өз анголалық клиенттерін ауыр қарумен жабдықтады. UNITA және FNLA-ға америкалық көмек бастапқыда «IA Feature» операциясы арқылы жүзеге асырылды, бірақ 1976 жылдың қазан айында Кларк түзетуімен тоқтатылды. Кларк түзетуінің 1985 жылы күшін жойғаннан кейін ғана көмек қайта жаңарды. Қытай кейіннен Заирден әскери кеңесшілерін шақырып алды, бұл FNLA-ға көрсеткен тыныш қолдауын тоқтатты. Кубалық инструкторлар 1975 жылдың сәуірінде Замбияда PLAN-ды оқытуды бастады, ал сәуір айына қарай қозғалысқа 3000-қа жуық жаңа адам қабылданды. Партизандық белсенділік күшейді, Овамболандта сайлауға бойкот ұйымдастырылды және Овамбоның бас министрі қаза тапты. Оңтүстік Африка жауап ретінде қосымша резервтік әскер шақырды және шекарадағы қауіпсіздік күштерін дайындыққа келтірді. Анголаға шабуылдар 15 шілдеден кейін жиілеп кетті.

UNITA мен FNLA-ны қолдау

Соған байланысты, АҚШ-тың Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) арқылы жасырын көмек көрсету арқылы, ол Луандада бейтарап немесе дос үкіметтің құрылуын қамтамасыз ету мақсатында UNITA және FNLA-ға көмектесе бастады. 1975 жылдың 14 шілдесінде Оңтүстік Африка Республикасының премьер-министрі Балтазар Ворстер FNLA және UNITA үшін жасырын түрде сатып алынатын 14 миллион АҚШ долларына тең қару-жарақтарды бекітті. Осы қару-жарақтардың алғашқы партиясы Оңтүстік Африкадан 1975 жылдың тамызында жеткізілді.

Руакана-Калукеліктердің басып алуы

1975 жылғы 9 тамызда 30 адамнан тұратын ОАР қарулы күштерінің (САДФ) патрулі Анголаның оңтүстігіне кіріп, Руакана Калуке су электр стансасын және Кунене өзеніндегі басқа да нысандарды басып алды. Бұл кешен Ованболанд үшін маңызды стратегиялық актив болды, ол сумен жабдықтау үшін оған тәуелді болды. Құрылысы Оңтүстік Африка қаржысымен осы жылдың басында аяқталған еді. UNITA және SWAPO ұйымдарының шетелдік жұмысшыларды қорқытқан бірнеше қақтығысы оккупацияға себеп болды. Оңтүстік Анголадағы нысанды қорғау Оңтүстік Африканың Ангола ішіндегі САДФ әскерлерін тұрақты түрде орналастыруының алғашқы себебі болды. 1975 жылғы 22 тамызда САДФ «Сосис II» операциясын бастады, ол Анголаның оңтүстігінде SWAPO-ға қарсы кең ауқымды шабуыл болды. 1975 жылғы 4 қыркүйекте Форстер шектеулі әскери оқыту, кеңес беру және логистикалық көмек көрсетуге рұқсат берді. Өз кезегінде FNLA және UNITA Оңтүстік Африкаға SWAPO-мен күресуге көмектесетін еді. САДФ Сильва-Порто (Куито) қаласының жанында оқу лагерін құрып, Нова-Лисбоа (Хуамбо) қаласының қорғанысын күшейтті. Олар 5 қазанда шайқасқан FAPLA бөлімшелерінің шабуылын тоқтату үшін «Foxbat» жылдам шабуыл тобын құрып, Нова-Лисбоаны UNITA үшін сақтап қалды.

Зұллу арнайы тобы

Task Force Zulu - Оңтүстік Африка қорғаныс күштерінің 1-ші барлау командасының мүшелері даярлаған және полковник Ян Дирк Брейтенбах басқарған FNLA (Frente Nacional de Libertacao немесе Анголаны азат ету ұлттық майданы) әскерлерінің әдеттегі қарулы күштер батальоны. Бұл бөлім жау позициясына жоғары жылдамдықпен шабуыл жасауға бағытталған. Соғыстың соңында, қайта ұйымдастырылғаннан кейін, арнайы топтың атауы Task Force Bravo болып өзгертілді. 14 қазанда Оңтүстік Африкалықтар құпия түрде «Саванна» операциясын бастады, осы кезде Task Force Zulu Намибиядан Куандо-Кубангоға өтті. Операцияның мақсаты – MPLA-ны оңтүстік шекара аймағынан, содан кейін оңтүстік-батыс Анголадан, орталық аймақтан жою және, ақырында, Луанданы басып алу (Луанданы басып алған саяси фракция Португалия тарапынан тәуелсіздік күнінде ресми үкімет ретінде танылатын еді). Бұрынғы ЦРУ офицері Джон Стоквеллдің сөзіне сүйенсек, «ЦРУ мен Оңтүстік Африка арасында тығыз байланыс болды». Азат ету күштері бір-бірімен күресіп жатқанда, Оңтүстік Африка қорғаныс күштері (SADF) өте жылдам ілгеріледі. «Фоксбат» арнайы тобы қазан айының ортасында шайқасқа қосылды. MPLA оңтүстікте жаңа ғана басып алған аумақтар Оңтүстік Африканың шабуылынан тез қолдан шықты. Оңтүстік Африкалық кеңесшілер мен танкке қарсы қарулар қазан айының басында MPLA-ның Нова-Лисбоаға (Хуамбо) жасаған шабуылын тоқтатуға көмектескеннен кейін, Zulu 20 қазанда Рочадасты (Сангонго), 24 қазанда Са да Бандейраны (Лубанго) және 28 қазанда Мосамедесті басып алды. Оңтүстік Африкалықтар Луандаға қарай жылдам қозғалғандықтан, кубалықтар Салазардағы CIR-ді іске қосылғаннан кейін үш күн өткен соң тоқтатуға мәжбүр болды және көптеген инструкторлар мен анголалық жауынгерлерді Луандаға орналастырды. 2-3 қарашада CIR Бенгеладан келген 51 кубалық және Оңтүстік Африкалықтар Катенгуе маңында алғашқы тікелей қақтығысқа түсті, онда FAPLA Zulu-дың ілгерілеуін тоқтатуға тырысты. Бұл қақтығыс Zulu командирі Брейтенбахтың оның әскерлері осы күнге дейін FAPLA-ның ең жақсы ұйымдастырылған қарсылығына тап болды деген қорытындыға келуіне әкелді. Науқан барысында Zulu отыз үш күнде 3159 км қашықтықты басып өтті және он алты жедел және он төрт жоспарланған шабуылға қоса, жиырма бір шайқасқа/қақтығысқа қатысты. Task Force Zulu 210 MPLA жауынгерінің қаза табуына, 96-сының жаралануына және 50-сінің тұтқынға түсуіне жауапты болды, ал өз тарапынан 5 қаза және 41 жаралы болды.

Кубаның араласуы

Катенгудегі МПЛА-ның сәтсіздігінен кейін кубалықтар Оңтүстік Африканың араласуын жақсы сезінді. 4 қарашада Кастро бұрын-соңды болмаған ауқымдағы араласуды бастауға шешім қабылдады: "Карлота операциясы". Сол күні МПЛА қыркүйек айында сұраған 100 ауыр қару маманы бар бірінші ұшақ Бразавильге ұшып кетті, ол 7 қарашада Луандаға жетті. 9 қарашада элиталық арнайы күштердің 652 адамдық батальонынан құралған контингенттің алғашқы 100 адамы жеткізілді. 100 маман және 88 арнайы күш адамы бірден Kifangondo маңындағы майданға жіберілді. Олар 850 FAPLA, 200 катангалық және бір советтік кеңесшіге көмектесті. Кубалықтардың және советтік кеңесшінің көмегімен FAPLA 8 қарашада Кифангондо шайқасында FNLA-ның зайырлық шабуылын шешуші түрде тойтарды. Солтүстік майданда артиллериямен қамтамасыз еткен генерал Бен де Вет Рус басқаратын Оңтүстік Африка контингентінің 52 адамы 28 қарашада кемемен эвакуацияланды. МПЛА басшысы Агостиньо Нето 11 қарашада Анголаның тәуелсіздігін және Ангола Халық Республикасының құрылуын жариялады және оның бірінші президенті болды.

Оңтүстік Африканың күштері

1975 жылғы 6 және 7 қарашада Зулу Бенгела (Бенгела темір жолының терминалы) және Лобито порт қалаларын басып алды. Оңтүстік Африка әскерлері басып алған қалалар ЮНИТА-ға берілді. Осы уақытта Анголаның орталық бөлігінде Foxbat әскери тобы Луанда бағытында солтүстікке қарай жылжыды. Луанда солтүстіктен қорғалғаннан кейін және Кубадан қосымша күштер келген соң, Зулу Ново Редондоға (Сумбе) қарай жылжу кезінде күшті қарсылыққа тап болды. Бірінші кубалық күштер Ново Редондодан солтүстікке қарай бірнеше километр жердегі Порто Амбоимге келді және 1975 жылғы 13 қарашада Квеве өзенін кесіп өтетін үш көпірді жылдам қиратты, бұл Оңтүстік Африканың жағалау бойымен алға жылжуын тоқтатты. Солтүстікке қарай Ново Редондоға қарай үнемі тырысқанына қарамастан, Оңтүстік Африка әскерлері ФАПЛА қорғанысын бұза алмады. Соңғы сәттілікті алға жылжу кезінде Оңтүстік Африканың әскери тобы мен ЮНИТА әскерлері 11 желтоқсанда Бенгела темір жолындағы Лусоны басып алды және оны 27 желтоқсанға дейін ұстап тұрды.

Оңтүстік Африканың алға жылжуының соңы

Желтоқсанның ортасында Оңтүстік Африка әскери қызмет мерзімін ұзартып, резервтерді шақырып алды. "Жағдайдың қыршыны қаншалықты жоғары екенін көрсететін көрсеткіш – Оңтүстік Африка тарихындағы ең ірі әскери шақырулардың бірі қазір жүзеге асырылып жатыр". Желтоқсанның соңына қарай Куба Анголаға 3500-4000 әскерін жеткізді, олардың 1000-ы Кабинданы қорғады, соңынан күрес MPLA-ның пайдасына бұрыла бастады. Оңтүстік майданда "батылға түсіп", Оңтүстік Африканың шабуылы тоқтады, "Battle Groups Orange және X Ray соғысты ішкі аймаққа таратуға жасаған барлық әрекеттері қираған көпірлердің салдарынан кері қайтуға мәжбүр болды". Бұған қоса, Оңтүстік Африка екі үлкен соққыға ұшырады: операцияға халықаралық баспасөз тарапынан сын және осыған байланысты АҚШ саясатының өзгеруі. Анголадағы ОАР әскерлерінің табылуынан кейін, көптеген африкалық және батыс елдері апартеид үкіметімен байланысының жағымсыз жариялануына байланысты Оңтүстік Африканы қолдаудан бас тартты. Оңтүстік Африка басшылығы алданып қалғандай сезінді, конгресс мүшесінің айтуынша: "Қиын жағдайда бірде-бір мемлекет Оңтүстік Африканың жанында тұруға дайын болған жоқ. Америка қайда еді? Заир, Замбия және Оңтүстік Африканың басқа достары қайда?"

Кифагондо шайқасы

1975 жылы 10 қарашада, Ангола тәуелсіздік алғанға бір күн бұрын, FNLA кеңеске қарамастан Луанданы MPLA-дан басып алуға әрекеттенді. Оңтүстік Африка артиллериясы мен авиациясы шабуылға көмектесті, бірақ ол шабуылшылар үшін қатты соққыға айналды; олар Кубадан жақында жеткен, жақсы қару-жарақпен қолдау көрсеткен FAPLA армиясымен жеңіліске ұшырады. Куба басшылығымен әрекет еткен күштер FNLA-ға 2000 зымыран атты. БҰҰ ембаргосының салдарынан ескірген Оңтүстік Африка артиллериясы Кубаның ұзын қашықтықтағы BM 21 зымырандарына тең келе алмады, демек шайқастың нәтижесіне ықпал ете алмады.

Эбо шайқасы

Оңтүстік Африка әскерінің (лейтенант Кристофер дю Раан басшылығымен) Эбо қаласына қарай шабуылын күткен Куба әскерилері, кез келген шабуылды тойтару үшін өзен арқылы өтетін жерде бекініп, позициялар орнатты. BM-21 батареясы, 76 мм далалық зеңбірек және бірнеше танкке қарсы бөлімшелермен жабдықталған қорғаныс артиллериясы, 25 қарашада RPG-7-мен батқан жеті-сегіз бронетранспортерді жоқ қылды, соның салдарынан 50 жау әскері қаза тапты. Куба тарапынан ешкім зардап шеккен жоқ. Келесі күні Эбо үстінде SAAF Cessna 185 барлау ұшағы атып түсірілді, нәтижесінде Уильямсон, Талжард және Томпсон қаза болды. Бұл "Саванна" операциясында Оңтүстік Африканың алғашқы айқын жеңілісі болды.

"14-көпір"

Эбодағы шабуылдан кейін Оңтүстік Африканың «Foxbat» шайқас тобы Кибаланың солтүстігіндегі FAPLA штаб-пәтеріне жақын, стратегиялық маңызы бар «14-ші көпір» арқылы Нья өзенін өтуге тырыса бастады. Осы көпір үшін болған шайқас, кубалық және анголалық күштердің өзеннен «Top Hat» төбесіне дейін шегіну кезіндегі көптеген қаһарлы шайқастарын қамтыды – бұл төбе көпірге оңтүстік жақтан бақылау жасауға мүмкіндік берді. Желтоқсан айының басында «Foxbat» екі артиллериялық бақылаушысын төбеге жіберді, олар BL 5.5 дюймдік орташа артиллериялық батареясынан FAPLA позицияларына атыс жүргізді. Бұл жағдай кубалық командир Рауль Аргуэльесті жоспарланған қарсы шабуылдан бас тартып, Эбо арқылы қайта топтануға бұйрық беруге мәжбүр етті, сондай-ақ әскерлеріне Нья өзенінен шегінуді бұйырды. Оның кейіннен минаға түсіп қаза табуы қорғаныс желісінің бірнеше учаскелерінде жағдайды ушықтырып, 14-ші көпірді қорғаған бірнеше бөлімшелердің арасында байланыс үзілісіне әкелді. Осы уақытта Оңтүстік Африка саперлері 11 желтоқсанда FAPLA-ның қарсылығына қарамастан көпірді жөндеу жұмыстарын бастады. Таңертең кубалықтардың жағдайы нашарлап, «Foxbat» толық күшпен шабуылға көшті. Шамамен сағат 7-де қорғаныс әскерлеріне шабуыл жасалды. Ауыр артиллерия солтүстік жағалауды қатты атқылап, бірнеше миномет позицияларын және кем дегенде бір оқ-дәрі тасымалдау көлігін жойды. Кубалықтар ZPU-4 және BM-21 «Grad» зениттік қондырғыларымен қамтамасыз етілген 9M14 «Malyutka» сымды басқарылатын ракеталарымен негізгі жолды жауып, Оңтүстік Африка шабуылын тоқтатуға тырысты. Алайда, 12 «Eland 90» бронеавтомобилінен және жаяу әскерден тұратын колонна, ракеталық топтардың назарын аудару үшін жолдан жалтап өтіп, көпірдің ортасына бағытталған қаруларын жаңылыстырып, қарсы шабуыл жасады. «Eland» машиналары қалған минометтерді жарылғыш снарядтармен жылдамдатып жойды, олардың экипаждарын таратып жіберді. Хаоста лейтенант ван Вуреннің бронеавтомобилін басып алуға тырысқан 20 кубалық кеңесші де жіберілді, мүмкін оны анголалық көлік деп жаңылысқан болуы мүмкін. Көлікке жол беру үшін жылдамдығын азайтып, ван Вурен дереу 90 мм снарядын оның артқы жағына қадап, көліктегілерді қаза қылды. 14-ші көпірдегі ерлігі үшін бірнеше Оңтүстік Африка әскери қызметкерлері марапатталды, ал кейбіреулері қаза болғаннан кейін марапатталды. Оңтүстік Африкалықтар 200-ден астам FAPLA/кубалық сарбаздың қаза тапқанын мәлімдеді, бірақ бұл бағалау шамадан тыс болуы мүмкін. Алайда, кубалық және анголалық дереккөздер 12 желтоқсандағы әскери кері шегінуге сілтеме жасайды. 14-ші көпірдегі оқиғалар кейіннен Оңтүстік Африкада 1976 жылғы африкаанс тіліндегі «Brug 14» фильмінде бейнеленді. Фильмде түсірілімдерге ұлттық қызметтен өткен әскерилер қатысты. Фильмді түсіру кезінде ОФС-тегі Бейтлехем қаласының жанында капитан Доу Стейн «Eland» бронеавтомобилінен кездейсоқ оқ атып, оның буын бұлшық етінен жарақат алды. Бұрын регбимен айналысқан ол жазылып, тағы бір матч ойнап, содан кейін карьерасын аяқтады.

Лусо шайқасы

10 желтоқсанда Оңтүстік Африканың "Х-сәуле" жедел тобы Бенгела темір жолымен Сильва-Портодан (Куито) шығысқа қарай Лусоға дейін ілесіп, 1975 жылдың 10 желтоқсанында оны басып алды. Оңтүстік Африка контингентіне бронетанкті эскадрилья, жаяу әскер бөлімдерін қолдау, бірқатар артиллерия, инженерлер және UNITA жасақтары кірді. Олардың басты мақсаты Лусо әуежайын басып алу болды, ол кейіннен Оңтүстік Африкалықтар Анголадан 1976 жылдың қаңтар айының басында шыққанға дейін жабдықтау орталығы ретінде пайдаланылды.

Батыстағы Зуллу ұрыс тобының ұрыстары

Саванна операциясы барысында оңтүстік-батыс аймағында полковник Ян Брейтенбахтың ОАР армиясы ұрыс тобы мен шашыраңқы MPLA бекіністері арасында көптеген тіркелмеген шайқастар болды. Нәтижесінде, Брейтенбахтың әскері 33 күн ішінде Ангола жерінен үш мың шақырымға жылжуға қол жеткізді. Сонымен қатар, "Зулу" ұрыс тобы кейіннен Оңтүстік Африканың танымал 32-ші батальонының құрылуына негіз болды.

Амбризете оқиғасы

Оңтүстік Африка теңіз күштері бастапқыда құрлықтағы операцияға қатысуы жоспарланбаған, бірақ Квифангондо шайқасында Оңтүстік Африка армиясының араласуы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Анголадағы жаудың терең тылында қалған бірқатар әскери қызметшілерді теңіз арқылы жедел түрде эвакуациялауға мәжбүр болды, сондай-ақ тастап кетілген артиллериялық қаруларды да алып кетуге тура келді. Луанданың солтүстігіндегі Амбризете қаласы Квифангондодағы жеңіліске ұшыраған артиллериялықтарды алу үшін таңдалды. Фрегаттар мен аталған аймаққа барды, онда соңғысы надуылатын қайықтар мен Westland Wasp тікұшағын пайдаланып, 1975 жылғы 28 қарашада жағалаудан 26 адамды сәтті эвакуациялады. Фрегаттарға логистикалық қолдау көрсеткен май құюшы кеме, қаруларды Амбризде Заирге сүйретілгеннен кейін жинап алып, Уолвис-Бейге жеткізді. Өз әскерилерінің және тастап кетілген далалық қаруларының қауіпсіздігіне үлкен алаңдаған генерал Констанд Вильюен бұл оқиғаны "өмірімдегі ең қиын түн" деп атады. Оңтүстік Африка теңіз күштеріне тыңшы Дитер Герхардттың енгені ескерілгенде, бұл операцияның сәтті аяқталуы ерекше жай болды.

Салдары

Оңтүстік Африка СВАПО Оңтүстік Анголада базалар құруына жол бермеу мақсатымен ЮНИТА-ға көмек көрсетуді жалғастырды. ФНЛА солтүстіктегі жеңілістерінен кейін қалпына келе алмады. Оңтүстік Африка Анголадан шыққаннан кейін, ФНЛА ыдырай бастады, 1976 жылдың наурыз айына қарай ФНЛА Анголада жойылды.

Оңтүстік Африканың ұрыс тәртібі

Оңтүстік африкалықтар «Саванна» операциясы барысында бірнеше жауынгерлік топтарды жұмылдырды. Алғашқыда тек А және В жауынгерлік топтары орналастырылды, ал қалған топтар науқан барысында Анголаға жұмылдырылып, таратылды. «Зұллу» күштік тобының жалпы көлемі туралы көптеген пікір таластар болды. Қазіргі қолда бар мәліметтерге сәйкес, бұл күштік топ шамамен 500 адамнан басталып, «Foxbat», «Orange» және «X Ray» жауынгерлік топтары құрылғаннан кейін 2900 адамға дейін жетті.

Қауымдастық

Саванна қауымдастығы – операцияға қатысқан барлық бөлімдердің бұрынғы әскери қызметшілерінің бірлестігі. Олар операцияны еске алу үшін әр жыл сайын жиналады. Қауымдастықтың таңбасы – кальтроп.