Кіріспе

Американдық сериялық кісі өлтіруші (1941 жылы туған)

Лемуэль Уоррен Смит (1941 жылғы 23 шілдеде туған) – американдық сотталған сериялық кісі өлтіруші, қызметтегі әйел түзеуші қызметкерін өлтірген алғашқы қылмыскер. Смит 1981 жылы Грин-Хейвен түзеу мекемесінде түрме күзетшісі Донна Пайантты өлтірген кезде кем дегенде бес адамды өлтіргені үшін бұрыннан түрмеде отырған. Түрмедегі максималды қауіпсіздік шаралары бар түрмеде күзетшінің өлтірілуі сол кезде үлкен сенсация тудырып, Нью-Йорк түрме жүйесіне қатысты зерттеулерге әкелді. Смит Нью-Йорк түрме жүйесіндегі ең қауіпті тұтқындардың бірі саналады және ол басқа адамдардан тәулігіне 23 сағат оқшауланған күйде ұсталады.

Ерте өмір

Лемюэл Смит Амстердамда, Нью-Йоркте, өте діндар отбасында дүниеге келген. Кейінгі ақылсыздық туралы талап-арызда Смит 11 жасында тоғыз жасар қызды өлтіріп жақындағанын айтқан. Алайда бұл мәлімдеме дәлелденген жоқ. 1958 жылы 21 қаңтарда Дороти Уотерстритті Нью-Йорк штатының Амстердам қаласында Смит ауданында тонап, ұрып-соғып өлтірді. Дәлелдер 16 жасар Смитке сілтеме жасады, бірақ прокурор шала-кетірек мойындауды талап еткендіктен, іс құлдырап кетті, Смит тұтқындалмады.

Түрмеде болған уақыты

Келесі жазда Амстердам полициясының үздіксіз қысымында Смит Мэриленд штатының Балтимор қаласына көшті, онда ол 25 жастағы әйелді ұрлап, оны өлімге жуық салып соқты. Бұл жолы куәгер қылмыстың алдын алды және Смит тірі қалған құрбанды қалдырып кетті. Ол тез ұсталды және 1959 жылдың 12 сәуірінде шабуыл жасағаны үшін 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Шамамен 10 жыл қамауда отырғаннан кейін Смит 1968 жылдың мамырында мерзімінен бұрын босатылып, Капитал аймағына қайтып келді. 1969 жылдың 20 мамырында ол әйелді ұрлап, зорлады, бірақ Антони Сципионе және оның әйелі Кэтлиннің батылдығы арқасында ол қашып құтылуға үлкерді. Содан кейін сол күні ол анасының 46 жастағы досын ұрлап, зорлады. Әйел Смитті оны жіберуге көндірген кезде, ол қайтадан ұсталды және ақырында Нью-Йорк түрмесінде 4–15 жылға сотталды.

Еркіндік және сериялық кісі өлтіру

Смит 1976 жылғы қазанда, бірінші дәрежелі зорлауға талпынысы үшін кінәсін мойындағаннан кейін төрт жылдан астам түрмеде отырғаннан кейін, шартты түрде босатылды. Смит босатылғаннан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң, 1976 жылғы 24 қарашада, Алғыс айту күніне бір күн бұрын, 48 жастағы Роберт Хеддерман және оның хатшысы, 59 жастағы Маргарет Байрон, Албанидегі Хеддерманның діни дүкенінің арт жағында қатыгездікпен өлтірілген күйде табылды. Жақын жердегі дәлелдер арасында адам нәжісі табылды, бұл кейіннен құнды болып шықты. Смит бос және жақын жерде жұмыс істеді, ал шаш және қан дәлелдері оны басты күдікті етіп көрсетті. 1976 жылғы 23 желтоқсанда, Албани полициясы осы қос кісі өлтіруді тергеп жатқанда, 24 жастағы Джоан Ричбург Колонидегі Колони орталығындағы сауда орталығында өз көлігінде зорланды, өлтірілді және мүсілденді. Бұл қылмыстың да негізгі күдіктісі Смит болды, бірақ тергеу аяқталғанша ол бостандыққа шықты. Тағы екі аптадан кейін, 1977 жылғы 10 қаңтарда, Альбанидегі сыйлық дүкенінен 22 жасар әйелді алып қашуға үлкен ер адам тырысты. Ол қарсылық көрсеткенде, ол 60 жастағы әжесін кепілге алып, өлтіремін деп қорқытты. Көмек келген соң, ол әйелді жерге түсіріп, оны есінен айырды және әдейі қолына басып, сындырды. Көп жылдар өткен соң, әжесі газетте Смиттің суретін көріп, оны өзіне шабуыл жасаған адам деп таныды. Үш кісі өлтіру ісі тоқтап тұрғанда, 1977 жылғы 22 шілдеде 30 жастағы Марали Уилсон Нью-Йорк штатының Шенеқтади қаласының орталығындағы пойыз жолдарының жанында мойнынан қысылып, мүсілденген күйде табылды. Өлімнен кейін жасалған мүсілдеудің қорқыныштылығы аймақтағы тәжірибелі тергеушілердің бұрын-соңды көрмегенінен де асып түсті. Смит бұл аймаққа жиі келетіні белгілі болды және куәгерлер Уилсонды үлкен ер адаммен кездескенін еске алды. Шенеқтади полициясы оның өліміне Смитті басты күдікті деп атады. 1977 жылғы 19 тамызда, Уилсонмен бір аймақта жұмыс істейтін 18 жасар Марианна Маджио Смит тарапынан ұрланып, зорланды. Ол оны кейіннен Альбаниге қарай айдауға мәжбүрлегенде, полиция көлікті тоқтатып, Смитті ешқандай оқиғасыз ұстады.

Эксперимент және мойындаулар

Смиттің бостандықтағы соңғы күндерінен кейін, Нью-Йорк штатының полициясының лейтенанты Дон Пинто Марали Уилсонның суреттерін қарап, оның мұрнындағы белгінің тіс іздері болуы мүмкін екенін байқады. Уилсонның денесі қайтадан қазылып алынды, және тіс іздері Лемуэль Смиттен алынған тіс іздерімен сәйкес келді. 1977 жылдың қазан айының соңында Смит полициямен Албанидегі Бликер стадионына жеткізілді. Ол және тағы төрт ер адам стадионның бір жағындағы бес экранның артына ретсіз орналастырылды. Стадионның екінші жағында полиция итіне 11 ай бұрын Хеддерман дүкеніндегі кісі өлтірулерден қалған фекалиялы киімнің иісі берілді. Ит стадионды кесіп өтіп, тікелей Смитқа жетті. Иттің көз алдында болмағанда, бес ер адам қайта ретсіз орналастырылды және тәжірибе бірдей нәтижемен қайталанды. Үшінші рет те сәтті аяқталды. 1978 жылдың 5 наурызында тіс іздері сәйкес келгеннен кейін, Смит өзінің ақыл-есі дұрыс емес екенін прокурорларға сендіру үшін бес кісі өлтіргенін мойындады, соның ішінде жиырма жыл бұрын Дорроти Уотерстритті өлтіргенін де мойындады. Мойындау құпия сақталу шартымен берілді, бірақ полицияға толыққанды мойындаудан кейін аталған мәліметтер бойынша іздеу жүргізуге рұқсат берілді.

Ақылы бұзылуды қорғау

Смит өзінің мойындауымен бірге өмір бойы психикалық проблемалар туралы алаңдататын құпияларды, соның ішінде көп тұлғалық бұзылыстан зардап шегетіні туралы мәлімдемелерді де ашты. Ол қайтыс болған ағасы Джонның рухының өзін бақылап отырғанын айтты, Джон Смит туылмай тұрып энцефалиттен қайтыс болған еді. Бір кеңесші Джоннан басқа да тұлғалар Смит ішінде болуы мүмкін екенін айтты. Олар Смит бала кезінде және жасөспірім шағында бірнеше бас жарақатын алғанын, сондай-ақ, әсіресе әкесінен діни көзқарастарының тым жоғары болуынан психикалық зорлық көргенін анықтады. Бастапқыда Смиттың адвокаттары мен дәрігерлері оның сотқа қабілетсіз болуінен қорқып жүрді. Зорлау және ұрлау ісі бойынша сот процесін жалғастыруға шешім қабылданғанда, екі дәрігер оның қате пікірлерде екенін куәландырды, бірақ оның қылмыстық жағынан ақылсыз екенін айтудан тартынды. Смит Саратога округінде зорлау қылмысы үшін кінәлі деп танылды және 1978 жылдың 9 наурызында оннан жиырма жылға дейін бас бостандығынан айырылды. 1978 жылдың 21 шілдесінде Смитті ұрлауда кінәлі деп танып, тағы жиырма бес жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыруға үкім шығарды. Содан кейін Смит өзіне қол жұмсауға әрекет жасады. Олбаниде Смит Хеддерман дүкеніндегі екі адамды өлтіруде айыпталды. 1979 жылдың 2 ақпанында ол кінәлі деп танылып, тағы да елу жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Вилсонның ісіндегі тіс іздері дәлел ретінде ұсынылғанда, Смит оның өліміне айыпталды. Ол Джоан Ричбургты өлтіргені үшін де айыпталды. Оның түрмеден шығуына ешқандай мүмкіндік болмағандықтан, айыптаулар алынып тасталды.

Түрмедегі кісі өлтіру

1981 жылы Смит қатаң күзетпен қамтылған Грин-Хейвен түзеу мекемесінде болды. 1981 жылдың 15 мамырында Гринхейвен түзеу мекемесінің қызметкері Донна Пайант қызметте болғанда телефон қоңырауын қабылдап, әріптесіне бір мәселені шешуге өтініш айтты. Оның әріптесі жұмысы бітіп, Доннаны алуға қайта келді. Бірақ ол сыртқа шықпады, сол үшін жүздеген күзетшілер түні бойы және келесі күні таңға дейін түрме аумағының барлық жерін қарап шықты. Қоқыс контейнерлерін қоқыс тасығыш машинаға түсіріп, екі аға офицер 32 шақырым қашықтықтағы қоқыс полигонына қадағалап алып барды. Қоқысты таратып жатқанда, офицерлер Пайанттың қиын-қайғыға толы денесін тапты. Бұл АҚШ тарихында түрме ішінде әйел күзетшінің өлтірілуінің алғашқы жағдайы болды. Пайанттың жерлеу рәсіміне 5000-нан астам офицер қатысты, ал Нью-Йорк штатының губернаторы Хью Кэри "жедел ден қоюға" ресми уәде берді. Вильсонның денесіндегі тіс іздерін қараған дәрігер, сәйкестік бойынша Пайанттың денесіндегі тіс іздерін тексеруге шақырылды. Ол тіс іздерін бірден танып, Смит 1981 жылдың 6 маусымында Пайантты өлтірді деген айып тағылды. Бұл айып бойынша сотталған адам міндетті түрде өлім жазасына кесіледі.

Жоғары деңгейдегі қорғау

Пайанттың өлтірілуінің көп шу көтерген жағдайы танымал заңгерлер Уильям Кунстлер мен С. Вернон Мейсонды іске тартты. Команда Пейанттың адалсыздық жасауынан бастап, түрме ішінде және сыртында есірткі саудасымен айналысқан күзетшілерге дейін түрлі айыптаулар жасады. Дегенмен, тіс іздерінің дәлелдерін жоққа шығара алмады, тіпті олардың өз сарапшы куәгерлері де Пайанттың денесіндегі тіс іздері Уилсонның денесіндегілермен сәйкес келетінін растады. Баспасөзde кеңінен жарияланғандықтан, Смит тергеу кезеңінде басқа мекемеге ауыстырылды. 1983 жылдың 20 қаңтарында Смит тұтқындалғаннан кейін бір жарым жылдан астам уақыт өткен соң, өлім жазасын көздейтін кісі өлтіру ісі басталды. Қорғау тарапы тұтқындар мен басқа түзету мекемесінің қызметкерлерінің куәліктерін күмән тудырып, түрлі артық ойлар айтты, бірақ тіс іздерінің дәлелдеріне қарсылық білдіре алмағандықтан, Смит 1983 жылдың 21 сәуірінде кінәлі деп танылды. Ол кезде Нью-Йорк заңына сәйкес, өмір бойына сотталған тұтқындар үшін жалғыз тоқтатушы фактор ретінде, Смит автоматты түрде өлім жазасына кесілуі керек еді. Ол 1983 жылдың 10 маусымында сотталды. Алайда, 1984 жылдың 2 шілдесінде Смиттен түскен шағым арыз бұл заңның конституциялық екендігіне күмән келтіріп, өлім жазасын тағы бір өмір бойына жазаға ауыстыруға қол жеткізді. Пайантты өлтіргені үшін және тіпті түрмеде болған кезде де қауіп тудырғандықтан, Смит өмірінің келесі жиырма жылын дерлік толық оқшаулықта өткізді, сол кездегі елдегі ең ұзақ оқшаулау кезеңі осы болды. 2022 жылдың желтоқсанына қарай Смит қазіргі уақытта жоғары қауіпсіздікті Венде түзеу мекемесінде қамауда отыр.