Швед шпионы: Веннерстрёмнің құпия қызметтері мен құлағы
Stig Wennerström (colonel)
Швед аскери офицері Веннерстрёмнің Кеңес Одағына швед әуе қорғанысы және Saab Draken истребителі жобасын құпия түрде бергені туралы мақала. Тарих, тыңшылық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед әуе күштерінің офицері
Swedish airforce officer
Мансап
Веннерстрем 1929 жылы швед әскери-теңіз флоты офицері болып, қатарда әрекет ететін кіші лейтенант шенімен тағайындалды және 1931-1932 жылдары авиациялық оқудан өтті. Веннерстрем жаңа құрылған швед әуе күштеріне ауысты, онда 1936 жылы лейтенант шеніне көтерілді. 1936-1937 жылдары Швед Корольдік әскери-теңіз штабының штаб мектебінде оқыды. 1950 жылдары Веннерстрем швед әуе қорғанысы жоспарларын және Saab Draken истребитель ұшағы жобасының барлық ақпаратын Кеңес Одағына берді. Вашингтон қаласында әуе атташесі қызметін атқаратын кезінде ол Кеңес Одағының әскери барлау агенттігі ГРУ үшін өте пайдалы болды. 1943 жылы швед қауіпсіздік қызметі (SÄPO) Веннерстремнің Германия үшін жұмыс істегеніне күдік келтірді, ал 1947 жылы оның Кеңес Одағымен байланысы бар екенін көрсететін деректер пайда болды, бірақ күдіктерді дәлелдеу мүмкін болмады. Оған қарсы барлау операциясы 1950 жылдардың соңында күшейтілді және оның үй шаруашылығы қызметшісі SÄPO-ға тартылды. 1963 жылдың маусым айында үй шаруашылығы қызметшісі оның шатырында бірнеше пленка орамаларын тапқанын хабарлады. Пленкаларда құпия құжаттардың суреттері болды.
Wennerström was commissioned as an officer in the Swedish Navy with the rank of acting sub lieutenant in 1929 and conducted flight training from 1931 to 1932. Wennerström transferred to the newly created Swedish Air Force where he was promoted to lieutenant in 1936. He attended the Royal Swedish Naval Staff College's staff school from 1936 to 1937. During the 1950s, Wennerström leaked Swedish air defence plans and the entire Saab Draken fighter jet project to the Soviet Union. When working as an air attaché in Washington, D. C., he was very useful to the Soviet military intelligence agency, the GRU. As early as 1943, the Swedish Security Service (SÄPO), suspected that Wennerström was working for Germany and in 1947 there were indications that he had connections with the Soviet Union, but the suspicions couldn't be proven. The counterintelligence operation centred on him was intensified towards the end of the 1950s and his household maid was recruited by SÄPO. In June 1963, the maid reported that she had found some film rolls hidden in his attic. The films contained photographs of secret documents.
Тұтқындалу және сотталу
1963 жылғы 30 маусым күні таңертең Веннерстрем Стокгольмнің орталығындағы Сыртқы істер министрлігіне жұмысқа бара жатқан жолда еді. Ол Риксброн көпірінен өтіп бара жатқанда, СЭПО-дан үш адам Веннерстремнің артына жетіп, оны тұтқындады. Тұтқындалғаннан кейін Веннерстремді Кунгшолмендегі Бергсгатандағы СЭПО ғимаратына әкелді, онда тыңдау бірден басталды. Сол уақытта Дюршхольмдағы Скирнервэген 20 үйі шамамен бір аптаға созылған тінтіру ордерімен жабылды. Бастапқыда Веннерстрем айыптауларды жоққа шығарды. Сонымен қатар, СЭПО Веннерстремнің құпия құжаттарының фотосуреттері түсірілген пленкаларды дамыта алмады. Салдарлы маман шақырылды, үш жарым күннен кейін ол дұрыс әдісті тапты. Фотоға түсірілген құжаттар Веннерстремге көрсетілгенде, ол кінәсін мойындады, бірақ сонымен бірге оның тыңшылығы Швецияға қарсы болғанын жоққа шығарды. Ол 1974 жылы 10 жылдық мерзімінен кейін шартылы түрде босатылды; сол кезде Швециядағы қағида – қылмыскерлерді жаза мерзімінің жартысын өтегеннен кейін босату еді.
In the morning of 30 June 1963, Wennerström was on his way to his work at the Ministry for Foreign Affairs in central Stockholm. Just as he passed the Riksbron Bridge, three people from SÄPO came up behind Wennerström and arrested him. After his arrest, Wennerström was brought to SÄPO's premises on Bergsgatan in Kungsholmen, where the hearings began immediately. At the same time, Wennerström's house on Skirnervägen 20 in Djursholm was locked for a search warrant that would take almost a week. Initially, Wennerström denied the charges. At the same time, SÄPO failed to develop the film rolls containing Wennerström's photographs of secret documents. An expert was called in, and after three and a half days, found the right method. When the photographed documents were displayed to Wennerström, he confessed, but at the same time denied that his spying had been directed against Sweden. He was paroled in 1974 after serving a total of 10 years; the norm in Sweden at the time was to release prisoners after they had served half their sentences.
Жеке өмір және өлім
1939 жылы ол консул Эрик Карлсон мен Хельга Андерссонның қызы Улла Грета Карлсонға (1919–2015) үйленді. Оның екі қызы болды. Оның қыздарының бірі, Кристин, 1957 жылы 16 жасында 18 жасар жігіті, сенаттағы Хью Уильямс атты жас жігітпен қашып кеткені жайлы хабарлар көп тарады. Жұп 18 күннен кейін Пенсильвания штатында ұсталды, олар бірнеше штат пен Канадада некеге тұруға рұқсат алуға тырысқандарына қарамастан, оларға рұқсат берілмеді. Веннерстрем 2006 жылғы 21 наурызда Стокгольмнің солтүстігіндегі Энебибергтегі Талльгарден зейнеткерлер үйінде қайтыс болды. Қоштасу рәсімі 2006 жылғы 28 наурызда Дюрсхолмдағы Альторп зират үйінің шіркеуінде өтті және ол 2006 жылғы 3 мамырда Дюрсхолм зиратына жерленді.
In 1939 he married Ulla Greta Carlsson (1919–2015), the daughter of consul Eric Carlsson and Helga Andersson. He had two daughters. One of his daughters, Christine, made headlines in 1957 when at the age of 16 she ran away to elope with her 18 year old boyfriend, a Senate page named Huw Williams. The couple was apprehended eighteen days later in Pennsylvania, having been denied in their effort to obtain a marriage license in several states, and in Canada. Wennerström died on 21 March 2006 at the retirement home Tallgården in Enebyberg, north of Stockholm. The funeral took place on 28 March 2006 at Altorp's Cemetery Chapel in Djursholm and he was buried on 3 May 2006 at Djursholm's Cemetery.