Кіріспе
Халықаралық химиялық қауіпсіздік карталары (ХХҚК) – химиялық заттар туралы маңызды қауіпсіздік және денсаулық ақпаратын анық және қысқаша түрде беруге арналған мәліметтер жинағы. Карталардың басты мақсаты – жұмыс орнында химиялық заттарды қауіпсіз пайдалануды ілгерілету, сондықтан олардың негізгі мақсатты пайдаланушылары – жұмысшылар және еңбек қауіпсіздігі мен денсаулығы үшін жауапты тұлғалар. ICSC жобасы – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) мен Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) Еуропалық Комиссияның (ЕК) ынтымақтастығымен бірлескен жобасы. Бұл жоба 1980 жылдары химиялық заттар туралы қауіптің тиісті ақпаратын жұмыс орнында түсінікті және нақты түрде тарату үшін өнімді әзірлеу мақсатымен басталды. Карталар ICSC-ге қатысатын мекемелермен ағылшын тілінде дайындалады және жарияланбас бұрын жарты жылдық жиналыстарда тәртіп сақталады. Кейіннен ұлттық мекемелер карталарды ағылшын тілінен өздерінің ана тілдеріне аударады және осы аудармалар да интернетте жарияланады. ICSC ағылшын тіліндегі жинағы – түпнұсқа нұсқа. Бүгінгі күнгі жағдай бойынша ағылшын тілінде HTML және PDF форматында шамамен 1700 карта қолжетімді. Карталардың аударма нұсқалары әртүрлі тілдерде бар: қытай, голланд, фин, француз, неміс, венгр, итальян, жапон, поляк, испан және басқа да тілдерде. ICSC жобасының мақсаты – химиялық заттар туралы денсаулық пен қауіпсіздік туралы маңызды ақпаратты мүмкіндігінше көп аудиторияға, әсіресе жұмыс орындарында жеткізу. Жоба ағылшын тілінде карталарды дайындау механизмін жетілдіруді және қолжетімді аударма нұсқаларының санын арттыруды жалғастыруды көздейді, сондықтан ICSC-ті дайындауға ғана емес, сонымен қатар аударма процесіне де үлес қоса алатын қосымша мекемелердің қолдауын құптайды.
meetings before being made public. Subsequently, national institutions translate the Cards from English into their native languages and these translated Cards are also published on the Web. The English collection of ICSC is the original version. To date approximately 1700 Cards are available in English in HTML and PDF format. Translated versions of the Cards exist in different languages: Chinese, Dutch, Finnish, French, German, Hungarian, Italian, Japanese, Polish, Spanish and others. The objective of the ICSC project is to make essential health and safety information on chemicals available to as wide an audience as possible, especially at the workplace level. The project aims to keep on improving the mechanism for the preparation of Cards in English as well as increasing the number of translated versions available; therefore, welcomes the support of additional institutions who could contribute not only to the preparation of ICSC but also to the translation process.
Формат
ICSC карталары белгілі бір форматта жасалған, ол ақпаратты біркелкі ұсынуға арналған, сонымен қатар екі беттік қағазға басып шығаруға жеткілікті қысқа болып келеді, бұл жұмыс орнында оңай қолдану үшін маңызды жағдай. ICSC-де қолданылатын стандартты фразалар мен біркелкі формат карталардағы ақпаратты дайындауды және компьютерлік аударма жасауды жеңілдетеді.
Химиялық заттарды анықтау
Карталардағы химиялық заттарды анықтау БҰҰ нөмірлеріне, Химиялық рефераттар қызметі (CAS) нөміріне және Химиялық заттардың токсикалық әсерлерінің тізілімі (RTECS/NIOSH) нөмірлеріне негізделген. Осы үш жүйені пайдалану көліктік қағидаларға, химияға және еңбек қорғау саласына қатысты нөмірлеу жүйелеріне сілтеме жасай отырып, аталған химиялық заттарды анықтаудың ең нақты әдісін қамтамасыз етеді деп саналады. ICSC жобасы химиялық заттарды классификациялау мақсатын көздемейді. Ол қазіргі қолданыстағы классификацияларға сілтеме жасайды. Мысалы, карталарда қауіпті жүктерді тасымалдау жөніндегі БҰҰ сарапшылар комитетінің тасымалдауға қатысты ұсынымдарының нәтижелері көрсетілген: егер бар болса, карталарда БҰҰ қауіптілік класы мен БҰҰ қаптама тобы туралы мәліметтер енгізіледі. Бұдан өзге, ICSC елдерге ұлттық маңызы бар ақпаратты қосуға мүмкіндік беретіндей етіп жасалған.
Дайындық
ICSC-ны дайындау – еңбек ортасындағы қауіпсіздік және денсаулық сақтау саласындағы мамандандырылған ғылыми институттарда жұмыс істейтін ғалымдар тобының үздіксіз әзірлеу және өзара сараптау процесі болып табылады. Жаңа ICSC үшін химиялық заттар бірқатар маңызды критерийлерге сәйкес іріктелді (өндіріс көлемі, денсаулық мәселелерінің жиілігі, жоғары тәуекелдік қасиеттері). Химиялық заттарды елдер немесе кәсіподақтар сияқты мүдделі тараптар ұсына алады. ICSC қатысушы мекемелермен ағылшын тілінде, қолжетімді деректер негізінде әзірленеді, содан кейін сарапшылар тобының барлық мүшелері оларды жылына екі рет өтетін мәжілістерде сараптайды, одан кейін олар қауымға таратылады. Бар болған карталар да маңызды жаңа ақпарат пайда болған жағдайда, сол әзірлеу және сараптау процесі арқылы үнемі жаңартылып отырады. Осылайша, жыл сайын шамамен 50-ден 100-ға дейін жаңа және жаңартылған ICSC қолжетімді болады, ал карталар жинағы 1980-жылдары бірнеше жүзден бүгінде 1700-ден асып түсті.
Авторитеттік сипаты
ICSC-ны дайындау барысында салынған халықаралық сараптама процесі Карталардың сенімділігін қамтамасыз етеді және басқа ақпараттық жиынтықтармен салыстырғанда ICSC-нің маңызды артықшылығы болып табылады. ICSC-нің заңдық күші жоқ және ол ұлттық заңнамадағы барлық талаптарға толыққанды сай келмеуі мүмкін. Карталар қолжетімді Химиялық қауіпсіздік туралы мәліметтер парағын толықтыруға арналған, бірақ өндірушінің немесе жұмыс берушінің химиялық қауіпсіздік туралы ақпарат беру жөніндегі заңдық міндеттемелерін алмастыра алмайды. Дегенмен, ICSC дамып келе жатқан елдерде немесе шағын және орта кәсіпорындарда басшылық пен жұмыскерлер үшін маңызды ақпарат көзі болуы мүмкін дегені мойындалады. Жалпы алғанда, Карталарда ұсынылған ақпарат 1990 жылғы Еңбек ұйымының Химиялық заттар туралы конвенциясы (№ 170) мен Ұсынымы (№ 177), Еуропалық Одақ Кеңесінің 98/24/EC Директивасы және Біріккен Ұлттар Ұйымының Химиялық заттарды жіктеу және таңбалау жөніндегі жаһандық үйлесімді жүйесінің (GHS) критерийларымен сәйкес келеді.
Химиялық заттардың классификациясы мен таңбалануының жаһандық үйлестірілген жүйесі (GHS)
Химиялық заттардың жіктелуі мен таңбалануы үшін бүкіл әлемде Глобалды үйлестірілген жүйе (ГҮЖ) қазір кеңінен қолданылуда. ГҮЖ-ді енгізудің мақсаттарының бірі – пайдаланушыларға жұмыс орнындағы химиялық қауіптерді біркелкірек анықтауға көмектесу болды. 2006 жылдан бері жаңа және жаңартылған Халықаралық қауіпсіздік дерек карталарына (ХҚДК) ГҮЖ жіктелімдері қосылды, ал карталарда қолданылатын стандартты тіркестердің тілдік және техникалық критерийлері ГҮЖ-дегі дамуларға сәйкес келуі үшін жаңартылып келді, осы арқылы тұрақты тәсілдер қамтамасыз етілді. ГҮЖ жіктелімдерін ХҚДК-ға қосуды Біріккен Ұлттар Ұйымының тиісті комитеті ГҮЖ-ді іске асыруға елдерге көмектесу және химиялық заттардың ГҮЖ жіктелімдерін кеңінен тарату жолы ретінде мойындады.
Материалдық қауіпсіздік деректерінің парақшалары (MSDS)
ICSC-нің әртүрлі тақырыптары мен Халықаралық химиялық ассоциациялар кеңесінің өндірушілердің қауіпсіздік деректер жады (SDS) немесе материалдық қауіпсіздік деректер жады (MSDS) арасында үлкен ұқсастықтар бар. Дегенмен, MSDS және ICSC бірдей емес. MSDS көбінесе техникалық тұрғыдан өте күрделі және шеберханада қолдануға тым ауыр болуы мүмкін, сондай-ақ ол басқару құжаты болып табылады. Ал ICSC, керісінше, заттар туралы сарапталған ақпаратты ықшамдап, түсінікті етіп береді. Бұл ICSC-нің MSDS-тің орнын басатынын білдірмейді; басшылықтың қызметкерлерге қолданылатын нақты химиялық заттар, олардың қасиеттері және кез келген жұмыс орнындағы тәуекелдер туралы хабарлау міндетін ешбір нәрсе алмастыра алмайды. Шындығында, ICSC мен MSDS бір-бірін толықтыратын құралдар ретінде қарастырылуы мүмкін. Егер қауіп туралы ақпарат берудің екі тәсілін біріктірсек, қауіпсіздік өкілінің немесе шеберхана қызметкерлерінің білімі екі еседен асып түседі.