Кіріспе
IEC 61511 стандарты – аспаптарды пайдалану арқылы өнеркәсіптік процестің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жүйелерді жобалау және құру тәжірибесін анықтайтын техникалық стандарт. Мұндай жүйелер қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген жүйелер деп аталады. Стандарттың толық атауы: "Функционалдық қауіпсіздік – процестік өнеркәсіп секторы үшін қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген жүйелер".
Қолданылу аясы
Өңдеу өнеркәсібі секторына мұнайды қайта өңдеу зауыттары, мұнай-химия, химия, фармацевтика, қағаз және целлюлоза, сондай-ақ электр энергиясын өндіру сияқты көптеген өндіріс процестері кіреді. Өңдеу секторы стандарты ядролық электр станциялары мен ядролық реакторларды қамтымайды. IEC 61511 стандарты электрлік, электрондық және бағдарламаланатын электрондық жабдықтардың қолданылуын қамтиды. IEC 61511 стандарты соңғы элементтерді басқару үшін пневматикалық немесе гидравликалық жүйелерді пайдаланатын жабдықтарға қолданылғанымен, пневматикалық немесе гидравликалық логикалық шешушілерді жобалау және іске асыруды қамтымайды. Бұл стандарт IEC 61508 стандартында белгіленген функционалдық қауіпсіздік талаптарын өңдеу өнеркәсібі секторының терминологиясымен анықтайды. IEC 61511 процестік секторда қолданылатын қауіпсіздік жүйелерінің бір түріне – қауіпсіздік құралдарының жүйесіне (SIS) назар аударады.
Тарих
1998 жылы IEC, яғни Халықаралық электротехникалық комиссия, “Электрлік/электрондық/бағдарламаланатын электрондық қауіпсіздікке байланысты жүйелердің функционалдық қауіпсіздігі” атты IEC 61508 құжатын жариялады. Бұл құжат аппараттық және бағдарламалық жасақтаманы жобалауға қатысты қауіпсіздік стандарттарын белгілейді. IEC 61508 – функционалдық қауіпсіздіктің жалпы стандарты, ол салалық стандарттар үшін негізгі талаптар мен құрылымды ұсынады. IEC 61508 негізінде үш салалық стандарт шығарылды: IEC 61511 (процестер), IEC 61513 (ядролық қондырғылар) және IEC 62061 (өндіріс/машиналар). IEC 61511 процестер саласындағы қауіпсіздікке арналған аспаптық жүйелерді қолдану үшін жақсы инженерлік тәжірибелерді ұсынады. АҚШ-та 2004 жылғы қыркүйекте ANSI/ISA 84.00.01 2004 стандарты жарияланды. Ол мазмұны жағынан IEC 61511 стандартына ұқсас, бірақ “Ескі ережелерді сақтау” деген бір ерекшелік бар: Осы стандарт жарияланғанға дейін (мысалы, ANSI/ISA 84.01 1996) жобаланып, құрылған қауіпсіздікке арналған аспаптық жүйелер (SIS) үшін иесі/операторы жабдықтың қауіпсіз жобаланғанын, техникалық қызмет көрсетілгенін, тексерілгенін, сынақтан өткенін және қауіпсіз жұмыс істейтінін анықтап, құжаттауы тиіс. Еуропалық стандарттау органы CENELEC осы стандартты EN 61511 ретінде қабылдады. Бұл Еуропалық Одақтың мүше елдерінің әрқайсысында стандарт ұлттық стандарт ретінде жарияланады дегенді білдіреді. Мысалы, Ұлыбританияда оны ұлттық стандарттау органы BSI BS EN 61511 ретінде жариялайды. Бұл ұлттық басылымдардың мазмұны IEC 61511 стандартына сәйкес келеді. Алайда, 61511 Еуропалық Комиссияның ешқандай директивасымен үйлестірілмегенін ескеру қажет.
For existing safety instrumented systems (SIS) designed and constructed in accordance with codes, standards, or practices prior to the issuance of this standard (e. g. ANSI/ISA 84.01 1996), the owner/operator shall determine and document that the equipment is designed, maintained, inspected, tested, and operated in a safe manner. The European standards body, CENELEC, has adopted the standard as EN 61511. This means that in each of the member states of the European Union, the standard is published as a national standard. For example, in Great Britain, it is published by the national standards body, BSI, as BS EN 61511. The content of these national publications is identical to that of IEC 61511. Note, however, that 61511 is not harmonized under any directive of the European Commission.