Кіріспе

Польшадағы ұлттық парк

Полесьян ұлттық паркі (Poleski Park Narodowy) – Польшаның шығысындағы Люблин воеводтығында орналасқан, тарихи Полесье аймағының польшалық бөлігіндегі ұлттық парк. 1990 жылы 48,13 шаршы километр аумақта құрылған. Оның құрамына бұрынғы торф батпақтары кіреді: Дурне батпағы (Durne Bagno), Мозне көлі (Jezioro Moszne), Длуге көлі (Jezioro Długie), Орловский торф кені (Torfowisko Orłowskie). 1994 жылы паркке жақын орналасқан Бабнов батпағы (Bagno Bubnów) қосылып, аумағы кеңейтілді. Қазіргі таңда парк 47,8 км² орман, 20,9 км² су және шабындық жерлерді алып жатыр. Полесьенің польшалық бөлігінде ұлттық парк құру идеясы алғаш рет 1959 жылы пайда болды. Келесі жылдары мұнда бірнеше қорықтар ұйымдастырылды және 1982 жылы үкімет Полесье ландшафтты паркін (Poleski Park Krajobrazowy) құру туралы жариялады. Қазіргі уақытта Полесье инфрақұрылымы жақсы дамығанмен, туристер бұл жерге сирек келеді. Ұлттық парк және оған жақын жерлер 2002 жылы ЮНЕСКО-ның Батыс Полесье биосфералық қорығы болып бекітілді. Украина шекарасының ар жағында Шатский ұлттық табиғи паркі орналасқан. Парк сондай-ақ маңызды сулы-батпақты жер ретінде Рамсар конвенциясымен де қорғалады.

Екінші дүниежүзілік соғыс тарихы

Польшаға шабуыл жасағаннан кейін нацистік Германия қазіргі Полесье ұлттық паркі аумағында, батпақты жерлерге белгілі бір аймақта "еврейлер резерватын" құруды жоспарлады. Адольф Айхманға Германия, Австрия және Богемия мен Моравия протекторатынан барлық еврейлерді осы резервацияға көшіру міндеті жүктелді. Алғашқы, қысқа мерзімді жоспар – еврейлерді Ниско маңында шоғырландыру болды. 1939 жылдың қазан айында депортациялар басталды. "Ниско жоспары" бастапқыда "Ұлы Германдық Рейхінен" 80 000 еврейді алып кетуді көздеді, бірақ 1940 жылдың сәуірінде тоқтатылды. Сол кезде осы аймаққа, негізінен Польшадан 95 000 еврей депортацияланды. Олар "Ост" жоспарының РСХА лагерьлерінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Алайда, қазан айының ортасында "еврейлер резервациясы" идеясы қайта жаңғырды. Бұл жоспарға байланысты қоныс аудару шаралары 1941 жылдың қаңтарына дейін Глобочник басшылығымен жалғасты, және еврейлер мен поляктарды қамтыды. 51 лагерь құрылды, бірақ Люблин резервациясына тағы 600 000-ға жуық еврейді депортациялау жоспарлары логистикалық себептерге байланысты сәтсіз аяқталды. Айта кетейік, екі жылдан аз уақыт ішінде бүкіл аудан "Рейнхард операциясы" барысында жүздеген мың еврейлерді жоюға дайын болды.

География

Парк Ленчно-Влодава көлді жазығында (Pojezierze Łęczyńsko Włodawskie) орналасқан. Оңтүстігінде Люблин жотасымен, солтүстігінде Подлясье аймағымен, ал батысында Мазовиямен шектеседі. Оның орман бөліктері тундраға ұқсас, бұл құрлықтық Еуропадағы ерекшелік және Ресей Сібіріне тән. Парк жері тегіс, көптеген көлдер мен батпақтар бар.

Экология

Өсімдік түрлерінің көп бөлігі солтүстік Еуропаның басқа аймақтарына тән боралдық өсімдіктерден құралған, бірақ бұл аймақ маңызды өсімдік аймақтарының шекарасында жатқандықтан Атлантика флорасының да бір бөлігі кездеседі. Өсімдік әлеміне ерекше бай аймақ – Багно Бубнов. Жануарлар әлемі де көптеген түрлерді қамтиды, оның ішінде 21 балық түрі, 12 қосмекенді, 6 жорғалаушы және 150-ге жуық құс (оның ішінде бірнеше жойылу қаупі төнген бүркіттер). 35 сүтқоректі түрінің арасында сусарлар, еліктер, бобърлар және жарықшалар бар. Парк ландшафтын құрайтын батпақтар мен торфты жерлердің экожүйелері өте сезімтал және көптеген сыртқы факторларға оңай бейімделеді. Батпақтарды кептіру арқылы жасалған кейбір өкінішті өзгерістер, негізінен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болды, сол кезде бұл аймақ нацистік Германияның "Люблин және Ниско жоспарының" назарында болған. Дегенмен, парк өміріне ең үлкен қауіп – парк қорғау аймағынан 2 километрден аз қашықтықта орналасқан Люблин көмір бассейні. Парк Польшаның жойылу қаупі төнген "Бубнов батпағы" маңызды құс аймағын қамтиды.