Кіріспе

Американдық мердігерлік кісі өлтіруші Вернон Ли Эванс (1949 жылдың 11 қазанында туған) – екі куәгерді өлтіргені үшін сотталған. 1984 жылы ол есірткі саудасының ірі қызметкері Энтони Грандисонмен бірге 1983 жылы Сьюзан Кеннеди мен Дэвид Скотт Пьеховичті өлтіргені үшін сотталып, өлім жазасына кесілді. Дэвид Пьехович және оның әйелі Шерил (Сьюзан Кеннедидің қарындасы) Грандисонға қарсы федералды есірткі қылмысы бойынша сотта куәлік беруге дайындалған болатын. Бұл оқиға Мэриленд штатында өлім жазасын жою туралы саяси пікірталстарда кеңінен талқыланды.

Сотталу және үкім шығару

Эванстың өлім жазасы 1991 жылы апелляциялық шағым бойынша күштен шығарылды. Келесі жылы жаңа қазылар алқасы оны қайтадан өлім жазасына кесті. 1994 жылы Мэриленд штатының апелляциялық сотына тікелей шағым жасағаннан кейін жаңа үкім сақталды, ал 1997 жылы соттан кейінгі шаралар туралы өтініш қабылданбады. 1999 жылы Мэриленд округінің АҚШ округтік соты Эванстың федералдық хабеас корпус өтінішін қабылдамады, ал 2000 жылы бұл шешім 4-ші апелляциялық округтік сотымен бекітілді. Осыдан кейін Эванс жаңа сот отырысын және заңсыз үкімді түзету туралы өтініш білдірді. Бірақ, олар да қабылданбады. Ол 2006 жылдың ақпан айында атқарылуға тағайындалған еді, бірақ атқарылуы тоқтатылды. Мэриленд штатында жаңа атқарылу рәсімдері әзірленіп, бекітілгенге дейін барлық атқарылулар тоқтатылды. Мэриленд штатының Делегаттар палатасы 2013 жылы өлім жазасын жоюға дауыс берген кезде Эванстың өлім жазасының мәртебесі (Грандисонды қоса алғанда, тағы төрт кісіні өлтіргені үшін айыпталғандардың мәртебесімен бірге) белгісіз болды. 2014 жылдың 31 желтоқсанында Эванстың өлім жазасы бұрынғы губернатор Мартин О'Мэллинің өмір бойына шартсыз жазаға ауыстыру туралы шешімімен күштен шығарылған төрт үкімнің бірі болды. Эванс жазасы жеңілдетілген кезде 65 жаста болды және ол өлім жазасына кесілген қалған төрт қылмыскердің ең үлкені еді.

Өлім жазасына қарсы белсенділік

Эванстың өлім жазасын орындауға қарсы шығушылардың наразылық акциялары зорлыққа ұшырауы мүмкін деген алаңдаушылық туғандықтан, Мэриленд штатының полициясы он төрт ай бойы өлім жазасына қарсы белсенділерді жасырын бақылауға алды. Операция жария болғаннан кейін тоқтатылды; Губернатор Мартин О'Мэлли оны "азаматтардың сөз бостандығы және қоғамдық жиналыс құқығын шектеу" деп бағалады. Өлім жазасына қарсы белсенділер Эвансқа өлім жазасына кесілген қылмыскерлерді "адамдар ретінде, олар айыпталған қылмыстардан тыс өмір сүретін" деп қарастыру арқылы, "Чикаго Трибьюн" газетінің мәліметінше, "өлім жазасына қарсылардың жаңа технологияларды пайдалану стратегиясының алдыңғы қатарында" тұрған кеңес блогын жазуға көмектесті. Эванс өзінің блогында бұл қылмысты өзі жасаған жоқ екенін мәлімдеді.