Кіріспе
Вьетнам соғысы кезінде АҚШ пен Австралияның бірлескен әскери операциясы. "Кримп" операциясы (8–14 қаңтар 1966), сондай-ақ Хо Бо ормандары шайқасы деп белгілі, Вьетнам соғысы кезінде АҚШ пен Австралияның бірлескен әскери операциясы болды. Ол Оңтүстік Вьетнамның Бинь Дуонг провинциясындағы Ку Чи қаласының солтүстігінде өтті. Операцияның мақсаты – жер астына жасырылған деп саналатын Вьетконг штабын тауып жою болды. Операцияға АҚШ-тың 1-ші жаяу әскер дивизиясының қолбасшылығындағы екі бригада қатысты, оның ішінде АҚШ-тың 173-ші әуеде тасымалданатын бригадасына қосылған Корольдік Австралия полкінің (1 RAR) 1-ші батальоны да болды. Ауыр шайқастардың нәтижесінде екі тараптан да көптеген жандар қаза тапты, бірақ біріккен америкалық және австралиялық күштер 200 километрден астамды қамтитын кең туннель желісін анықтады. Осы операцияда 8 австралиялық және 14 американдық қаза тапты, ал 29 австралиялық және 76 американдық жараланды. Операция сол кезге дейін Оңтүстік Вьетнамдағы соғыста одақтастар жүргізген ең ірі әскери операция болды және дивизия деңгейіндегі алғашқы шайқас еді. Кейбір табыстарға қарамастан, одақтас күштер аймақты толық тазартуға қол жеткізе алмады және ол соғыс бойында коммунистердің маңызды транзиттік және жабдықтау базасы болып қала берді. Кейін туннельдер 1968 жылғы Тет шабуылы кезінде Сайгонға шабуыл жасау үшін қолданылды. 1970 жылы американдық B-52 бомбалаушыларының күшті бомбалауынан туннельдер көбінесе қиратылып, олардың маңызы жойылды.
Operation Crimp (8–14 January 1966), also known as the Battle of the Ho Bo Woods, was a joint US Australian military operation during the Vietnam War, which took place north of Cu Chi in Binh Duong Province, South Vietnam. The operation targeted a key Viet Cong headquarters that was believed to be concealed underground, and involved two brigades under the command of the US 1st Infantry Division, including the 1st Battalion, Royal Australian Regiment (1 RAR) which was attached to the US 173rd Airborne Brigade. Heavy fighting resulted in significant casualties on both sides, but the combined American and Australian force was able to uncover an extensive tunnel network covering more than 200 kilometres (120 miles), at the cost of 8 Australians and 14 Americans killed and 29 Australians and 76 Americans wounded. The operation was the largest allied military action mounted during the war in South Vietnam to that point, and the first fought at division level. Despite some success, the allied force was only able to partially clear the area and it remained a key communist transit and supply base throughout the war. The tunnels were later used as a staging area for the attack on Saigon during the 1968 Tet offensive before they were largely destroyed by heavy bombing from American B 52 bombers in 1970, ending their utility.
Әскери жағдай
Although the initial American commitment to the war in Vietnam had been limited to advice and materiel support, by 1964 there were 21,000 US advisors in South Vietnam. However, with the Army of the Republic of Vietnam (ARVN) weakened by successive defeats at the hands of the communists, the South Vietnamese government faltering, and Saigon threatened with a major offensive, the worsening situation led to a significant escalation of the war in 1965, with a large scale commitment of US ground troops under the command of General William Westmoreland. At first the Americans had adopted a cautious strategy, applied to the strictly limited role of base defence by US Marine units. This was abandoned in April 1965, and replaced by a new "enclave strategy" of defending key coastal population centres and installations. This strategy required the introduction of nine additional US battalions, or 14,000 troops, to bring the total in Vietnam to 13. Allied nations of the Free World Military Forces were expected to contribute another four battalions. Westmoreland planned to develop a series of defensive positions around Saigon before expanding operations to pacify the South Vietnamese countryside and as a result a number of sites close to Viet Cong dominated areas were subsequently chosen to be developed into semi permanent divisional level bases. Such areas included Di An which was intended to become the headquarters of the US 1st Infantry Division, while the US 25th Infantry Division would be based in the vicinity of Cu Chi. However, large scale military operations to clear the intended base areas had to wait until the dry season. Yet the allied enclave strategy proved only transitory and further setbacks led to additional troop increases to halt the losing trend. With the situation reaching crisis point during the Viet Cong wet season offensive in June 1965, Westmoreland requested further reinforcement and US and allied forces increased to 44 battalions which would be used to directly bolster the ARVN. Australia's growing involvement in Vietnam reflected the American build up. In 1963, the Australian government had committed a small advisory team, known as the Australian Army Training Team Vietnam (AATTV), to help train the South Vietnamese forces. However, in June 1965 the decision to commit ground troops was made, and the 1st Battalion, Royal Australian Regiment—originally commanded by Lieutenant Colonel Ivan 'Lou' Brumfield—was dispatched. Supporting 1 RAR was 1 Troop, A Squadron, 4th/19th Prince of Wales's Light Horse equipped with M 113 Armoured Personnel Carriers, artillery from 105th Field Battery, Royal Australian Artillery and 161st Field Battery, Royal New Zealand Artillery, and 161st Reconnaissance Flight operating Cessna 180s and Bell H 13 Sioux light observation helicopters; in total 1,400 personnel. The Australian and New Zealand units were attached to the US 173rd Airborne Brigade under the command of Brigadier General Ellis W. Williamson in Bien Hoa and operated throughout the III Corps Tactical Zone to help establish the Bien Hoa Vung Tau enclave. Although logistics and resupply were primarily provided by the Americans, a small logistic unit—1st Australian Logistics Company—was situated at Bien Hoa airbase. Unlike later Australian units that served in Vietnam, which included conscripts, 1 RAR was manned by regular personnel only. Attached to US forces, 1 RAR would primarily be employed in search and destroy operations using the newly developed doctrine of airmobile operations, utilising helicopters to insert light infantry and artillery into an area of operations, and to support them with aerial mobility, fire support, casualty evacuation, and resupply. The battalion commenced operations in late June 1965 and initially focussed on defeating the Viet Cong's wet season offensive. During this time US 173rd Brigade, including 1 RAR, conducted a number of operations into War Zone D—a major communist base area at the junction of Phuoc Long, Long Khanh, Bien Hoa and Binh Duong provinces—as well as in the Iron Triangle, formed by the confluence of the Saigon and Thi Tinh rivers and Route 7, where they fought a number of significant actions including the Battle of Gang Toi on 8 November. Meanwhile, Brumfield was replaced by Lieutenant Colonel Alex Preece, after an old football injury forced his evacuation to Australia in mid November. During the period 21 November to 16 December 1 RAR was involved in Operation New Life in the La Nga Valley, north east of Bien Hoa in an attempt to deny the Viet Cong access to the rice harvest. On 24 November D Company, 1 RAR carried out a deliberate attack on the fortified village of Duc Hanh which had been occupied by the Viet Cong, killing 10 and wounding four without loss. Operation Marauder on the Plain of Reeds in the Mekong Delta was subsequently launched on New Years Day 1966.
Қарсылас күштер
Темір үшбұрыстың батысында орналасқан Хо Бо орманы коммунистік 4-ші әскери аймақтың саяси-әскери штабының орналасқан жері деп есептелді, ол Оңтүстік Вьетнамның астанасы Сайгон маңындағы Вьетконгтың барлық әрекеттерін бақылап тұрды. Нақты орны белгісіз болғамен, ол кең ауқымды жер асты бункерлер жүйесінде жасырылған деп саналды. Агенттіктердің хабарламалары, тұтқындардың тексеруі және әуеден бақылаудың барлығы осы маңызды коммунистік нысанның бар екенін көрсетеді. Штабтың өзі джунгли мен батпақты жерде орналасқан деп есептелді, төрт кіреберісі Вьетконгтың аймақтық күштерінің ротасымен күзетілсе, қосымша қауіпсіздік үшін жақын маңда екі негізгі күш батальонының да болғаны айтылды. Хо Бо орманында одақтас барлау қызметі анықтаған коммунистік бөлімшелерге C306 жергілікті күш компаниясы, 3-ші Кует Тан батальоны және 7-ші Ку Чи батальоны кірді. Соғыстан кейін Ку Чи батальонының командирі капитан Нгуен Тан Лин есімді болды. Жалпы, жергілікті коммунистік қорғаныс күштерінің құрамында 1000 шамасында адам болды деп есептелді. Осыған жауап ретінде 1966 жылдың қаңтарында АҚШ-тың 1-ші жаяу әскер дивизиясының қолбасшылығымен 8000-нан астам әскерді қамтыған ірі американдық «іздеу және жою» операциясы басталды. Операцияға АҚШ-тың 3-ші жаяу әскер бригадасы, 1-ші жаяу әскер дивизиясы және операция үшін дивизияға қосылған АҚШ-тың 173-ші әуе десанттық бригадасы қатысты; барлығы алты батальон және қолдау бөлімдері. АҚШ-тың 173-ші әуе десанттық бригадасына австралиялық батальон, 1 RAR (қазіргі командирі Пирс), 105-ші далалық батареямен тікелей қолдау көрсетті, сондай-ақ 3-ші әскерлік инженерлер, Австралия корольдік инженерлері және Уэльс принці жеңіл атқыштар тобынан M113 бронетранспортерлері қосылды. Бұл Оңтүстік Вьетнам аумағында жүргізілген ең ірі әскери операция болды және күні бүгінге дейін алғашқы дивизиялық шабуыл саналды. Ауадан күшті бомбалаудан кейін, маневр жоспары АҚШ-тың 173-ші бригадасының солтүстік және батыс жақтан әуеден шабуыл жасауын, ал АҚШ-тың 3-ші жаяу әскер бригадасының оңтүстікке қарай аймақты қоршауын көздеді, бұл тұтқындалған коммунистік күштерді Сайгон өзеніне қарсы шығысқа қарай итеруге дайындық болды. 1 RAR-дің міндеті бригаданың операциялық аймағының солтүстік жағында, өзен жағасындағы ауылда блокпост құру болды. Тактикалық жағдайды күтпеген ету үшін операция «Мараудер» операциясы аяқталғаннан кейін бірден басталды, австралиялықтар мен американдықтар әуе арқылы қайта орналастырылды. Шабуылға дейін 1 RAR операциялық офицері, майор Джон Эссекс Кларк 7 қаңтарда LZ June деп аталатын ұсынылып отырған қону аймағын әуеден барлаудан өтті. Жердегі өсімдіктің жетіспеуін байқаған ол LZ-ге жақын Вьетконгтың қорғаныс құрылыстары болуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, ал Уильямсонның қолдауымен қону аймағы кейіннен аз ашық жерге ауыстырылды. Бастапқы жоспар бойынша 1 RAR қатты қорғалған бункерлер жүйесіне тікелей қондырылып, көптеген жарақаттарға әкелуі мүмкін еді. 3-ші далалық инженерлік бөлімнің командирі капитан Александр «Сэнди» Макгрегор «бұл шешім жүздеген австралиялықтардың өмірін сақтап қалды» деген пікірде болды.
1966 жылғы 8 қаңтардағы енгізілген
8 қаңтарда сағат 09:30-да ұрыс басталды, американдықтар артиллериядан ауыр дайындық атысын жүргізді, сондай-ақ B-52 бомбалаушыларынан напалм және әуе шабуылы жасады, нәтижесінде кең аумақта жапырақтары түсіп, өсімдіктер жойылды. Ұрыс басталғаннан кейін жақын арада әуе десанттық операциясы басталды, алғашқы американдық бөлімшелер тікұшақтармен солтүстікке, батысқа және оңтүстікке жеткізілді. АҚШ-тың 3-ші жаяу әскер бригадасы, полковник Уильям Бродбектің басқаруымен, кейін тікұшақтармен және жолмен жеткізілді. Бригада штабы мен басқару орталығы Ди Андан конвоймен шығып, бригаданың операциялық аймағының батыс шекарасындағы Тхунг Лапқа түске дейін жетті. Сонымен қатар, екі батальон тікұшақтармен оңтүстік-батысқа жеткізілді, біреуі Хо Бо орманның оңтүстік жағын жапты, ал екіншісі іздеу жұмыстарын жүргізді. Америкалықтар бірден жаумен байланысқа түсті, бірақ қақтығыстар көбінесе ұсақ сипатта болды немесе снайперлер қатысты. Осы уақытта бригаданың үшінші батальоны Тхунг Лапқа жолмен жетіп, содан кейін өздеріне бекітілген іздеу аймағына жаяу жүріп барды. Солтүстікте 1 RAR жаңа қону алаңына (LZ March) оңтүстік-батысқа жеткізілді. B ротасы алаңды қамтамасыз еткеннен кейін, батальон жолға шықты, бірақ олар АҚШ-тың тікұшақтары мен артиллериясының қателікпен атысына ұшырады. Алайда, австралиялықтар байланыс орнатқаннан кейін, оқ ату тоқтатылды және олар алға жылжуды бастады. Батальонның LZ ретінде пайдаланылатын тазартылған аймаққа шыққан D ротасының алдыңғы взводы солтүстік-шығыс бұрыштағы ағаштардың арасындағы Вьетконг позицияларынан атысқа ұшырады. Осы шайқаста 12-ші взводтан 6 австралиялық жарақат алды, оның ішінде взвод командирі лейтенант Джим Бурк, жаққа оқ тиіп, қан жоғалтудан есінен танығанға дейін басшылықты сақтап тұрды. Осы уақытта жараланғандарға көмек көрсетуге тырысқан екі фельдшер де атылып, қаза тапты. Прейс өзінің басқа роталарын D ротасының екі жағына және батальонның бастапқы жабу позициясына қарай жылжытты. Көп ұзамай олар ағаштар мен бекіністерде жасырынып отырған Вьетконгтың шағын топтарымен байланысқа түсті, ал басқалары жер астындағы ойықтардан және туннель кіреберістерінен пайда болды. Австралиялықтар батальонды ұстауға жеткілікті үлкен бекіністерде Вьетконг күштеріне тап болды. Б ротасы, майор Иан МакФарлейн басқаруымен, қарапайым құбырлы құралдармен, құжаттармен және бинттермен жабдықталған шағын жер астындағы аурухананы тапты. Осы уақытта АҚШ-тың 173-ші әуе десанттық бригадасының қалған батальондары да жеткізілді. АҚШ-тың 503-ші жаяу әскер полкінің 1-ші батальоны сағат 12:00-де LZ April-ге, ал АҚШ-тың 2/503-ші батальоны сағат 14:30-да LZ May-ге қонды. Жеткізілім көбінесе жоспарға сәйкес жүргендіктен, бригадалар шығысқа қарай жылжуды бастады. Коммунистік штаб-пәтердің күдікті орналасқан жеріне жиналғанда, аумақты мұқият іздеу аз нәтиже берді және Вьетконг австралиялықтардың алғашқы ілгерілеуіне жауап ретінде ертерек шегінген деп болжалды. Қатты қарсылыққа тап болған австралиялықтар бункерлер, қақпақтар мен тұзақтардың лабиринті арқылы жол ашуға мәжбүр болды, бірақ олар Вьетконгтың аймақтық күш компаниясын кері шегінуге мәжбүр етті. Аймақ бұтақтардан ілінген снарядтар мен гранаталарға қосылған сымдармен қатты себілген, олардың бірі МакФарлейн мен оның бірнеше адамын аяғынан құлатты. Қорғаушылар кейін 7-ші Ку Чи батальонын солтүстікке, ал 3-ші Куйет Танг батальонын шығысқа қарай шегіндірді. Олардың тұзаққа түсірілгенін сезініп, - бұрын Операция Хумп кезінде бригаданың американдық батальондарының біріне болғандай - австралиялықтар қараңғы түскенге дейін тығыз қорғалған периметрге кірді және коммунистердің қарсы шабуыл жасауын күтті. Түн түскенде, C ротасының периметріндегі траншеяда қозғалыс байқалды, Вьетконг жасағының тобы австралиялық позициясына кіруге тырысты. Бұл қозғалысты тазалау патруліне шыққан тағы бір австралиялық патруль деп ойлаған күзетші пулеметші соңғы қауіпсіз сәтте оқ атып, кіргендердің бірін жақыннан өлтіріп, бірнешеуін жарақаттады, олар кері шегінді. Түнде ұсақ қақтығыстар жалғасты, Вьетконгтың шағын топтары байқалмай пайда болып, Австралияның қорғаныс позициясының ішінде қалауынша жоғалып кетті. Іздеу бөлімшелері Вьетконгты көптеп таба алмады, бірақ күн бойы көптеген кенеттен шабуылдар мен қоршауларға тап болды және коммунистер қозғалыс және жасыру үшін туннельдерді пайдаланғаны анық болды. Прейс бұл аймақтың туннельдермен толы екенін және оған батальонды жою тапсырылған коммунистік штаб-пәтер шындығында батальон аяғының астында орналасқан деп күмәнданды. Австралиялықтар АҚШ-тың 173-ші бригадасындағы қарсылық көрсеткен жалғыз батальон болды және алғашқы күні 1 RAR үш қаза тапты және 15 жарақат алды, ал 105-ші Далалық Артиллериялық батареясының артиллериялық бақылаушысы да қаза тапты. Батальон ұйықтамаған түнді өткізді және таңғы сағаттарда Вьетконгтың шағын топтары аймаққа оралғанда бірнеше қысқа оқ атысы болды. Өздерінің позицияларын жариялаған немесе дос әскерлерін ұрғаннан қорқудан пулеметтерді атпауға шешім қабылдаған австралиялықтар периметрдің алдында гранаталарды пайдалануға көшті. Осы уақытта АҚШ-тың 3-ші жаяу әскер бригадасының операциялық аймағында жағдай тыныш болды, тек алты Вьетконг қаза тапты.
Ку-Чи туннельдері, 9 қаңтар 1966 жыл
Коммунистік туннельдерді табу және зерттеу процесі 9 қаңтарда басталды, ал қазіргі мақсат – туннель кешендерін анықтау, тазалау және жою. АҚШ армиясының стандартты тәжірибесі бойынша, туннель жүйелерін түтінмен, көз жасыратушы газбен және жарылғыш заттармен қолдануға келмейтіндей ету, жарылу немесе басқаша жолмен пайдаланусыз жылжу еді. Ал австралиялықтар келесі бірнеше күнді әскери инженерлерді пайдалана отырып, тапқан кешендерді мұқият іздеумен және картаға түсірумен өткізді. Макгрегор басшылығымен 3-ші далалық әскердің австралиялық саперлері телефон желісі мен компастарды қолдана отырып, жер астындағы жолдарды жүйелі түрде зерттеді. Коммунистер мен австралиялықтар арасындағы шағын қақтығыстар жалғасты, ал кейіннен Макгрегор басшылығы үшін Әскери крестпен марапатталды. 1945 жылы Бірінші Индокитай соғысында француздермен шайқас кезінде Вьетминдермен салынған Кучидегі туннельдерді салуға ондаған жыл кетті, бірақ содан кейін соғыс аяқталғаннан кейін 1960 жылға дейін тоқтатылды, сосын қайта жандандырылды. Содан бері олар үнемі бомбалауға ұшырап, кеңейтіліп келді. 1965 жылға қарай олар Сайгондан Камбоджа шекарасына дейін созылған жер астындағы лабиринтке айналды – өткелдер, шайқас туннельдері, кеңес бөлмелері және азық-түлік қоймаларынан тұрды. Бас штаб функциясын ескере отырып, туннельдер байланыс және медициналық жабдықтармен жабдықталды және өрттің қиылысатын бағыттарымен және байланыс туннельдерімен қорғалды. Америкалық бомбалаудан қорғаған қатты сазға қазылған кейбір орлар терең, ал кейбір туннельдер 100 метрге дейін созылған, ал көптеген қосымша туннельдер негізгі туннельдерден басталатын. Кейбір жерлерде жүйе бір, екі, тіпті үш деңгейге дейін тереңдікке жететін. Желі соншалықты кең болғандықтан, олар 5000 адамға дейін сыйып алатыны туралы әңгіме тарады, олардың көпшілігі бір уақытта алты айға дейін жер астында өмір сүрді. Бір американдық солдат туннельдерді көргеннен кейін оларды «Нью-Йорк метросы» деп сипаттады. Оңтүстік операциялар аймағында АҚШ-тың 3-ші жаяу әскер бригадасы баяу ілгеріледі, Вьетконг америкалықтарға зиян келтіру үшін соққы беру және қашу тактикасын қолданды, содан кейін туннельдердің қауіпсіздігіне қайта кірді. 9 қаңтарда американдықтар медициналық жабдықтар қоймасын, кішкентай аурухананы және көп мөлшерде күрішті тапты, жойды және бірнеше шайқастарда 30 Вьетконгты тұтқынға алды. Солтүстікке қарай, 1 RAR туннель кешенін іздестіріп жатқанда, АҚШ-тың 173-ші әуеде тасымалданатын бригадасының американдық батальондары өздерінің операция аймағын тазалауды жалғастырды, бірнеше достық атыстан туындаған қиындықтарға тап болды. АҚШ-тың 1/503-ші және 2/503-ші батальондары Саигон өзеніне қарай шығысқа қарай іздестірді және жабдықтау қоймаларын және тастап кеткен позицияларды табуды жалғастырды, бірақ Вьетконгпен ұсақ қақтығыстарға ғана қатысты. Алайда, жақсы жасырылған тұрақтарда коммунистер американдықтарға бірнеше жарақаттар келтірді. Соғыс кезінде бір ғана Вьетконг өлтірілді, операция кезіндегі қазалардың жалпы саны 22-ге жетті. АҚШ әскерлерінің көп санына қарамастан, олар сол уақытқа дейін шектеулі қақтығысқа түсті, нәтижесінде американдық БАҚ-та операцияны сынау күшейді.
Ұрыстар күшейеді, 10-11 қаңтар 1966 жыл
Австралийцы продолжили исследовать туннели, обнаружив большое количество документов и оборудования. К 10 января они извлекли 59 единиц оружия, 20 000 патронов, 100 осколочных гранат, один 57-мм безоткатный миномет, взрывчатку, одежду и медикаменты. В ходе боев было убито по меньшей мере 11 бойцов Вьетконга. Контакт сохранялся, и ночью австралийцы уничтожили еще пятерых вьетконговцев за пределами своего периметра, в то время как в течение дня происходило множество столкновений, поскольку 173-я бригада США продолжала зачистку. 10 января в 09:00 американская кавалерия из отряда E, 17-го кавалерийского полка США, и австралийцы из Легкой конной гвардии принца Уэльского начали совместную поисковую операцию и сражались с коммунистическими снайперами и небольшими группами на протяжении большей части дня. В 14:00 была обнаружена группа вьетконговцев, зарывшихся в траншеях, после серии авиаударов и артиллерийских обстрелов кавалерия и австралийские M113 провели зачистку местности, в ходе которой несколько австралийцев получили легкие ранения в результате ошибочного авиаудара ВМС США. Позже было обнаружено 16 тел вьетконговцев, еще 60, предположительно, были убиты, но вынесены с поля боя. Уильямсон приказал 1/503-му батальону США – под командованием подполковника Джона Тайлера – изменить направление наступления. Утром батальон провел патрули взводного размера на юг, юго-запад и запад, обнаружив хорошо укрепленную оборонительную позицию, включающую бункеры и траншеи, соединенные туннелями. Поскольку контакта с вьетконговцами пока не было установлено, батальон начал готовиться к переходу в новый район операций на севере к 13:30. Во время этого маневра батальон и бронетехника из отряда D, 16-го кавалерийского полка США, вступили в бой с основной силой Вьетконга, расположенной менее чем в западном направлении от австралийцев. После авиаударов и массированных артиллерийских обстрелов коммунисты отступили, оставив 29 убитых в ожесточенном бою. 2/503-й батальон США также отправил в течение дня несколько патрулей размером со взвод, но не было обнаружено никаких свежих следов активности Вьетконга, лишь незначительный снайперский огонь. Однако, как и австралийцы, американские парашютисты обнаружили большое количество туннелей и других укреплений. Тем временем 3-я бригада США продолжала медленно продвигаться вперед и, несмотря на то, что к 10 января достигла берегов реки Сайгон, лишь несколько мимолетных взглядов на Вьетконг были замечены. Была обнаружена и уничтожена небольшая база, а другой батальон захватил более 10 тонн риса и 15 тюков хлопка. На следующий день американцы обнаружили и уничтожили больше бункеров, несколько домов и джонок, а также запасы продовольствия и припасов. Они также обнаружили туннельный комплекс и большое количество карт, схем и документов, хотя сопротивление все еще было незначительным. В ходе этих действий американцы потеряли больше людей от ловушек, чем от вражеского огня. Продвигаясь по фронту, войска 1-го батальона 28-го пехотного полка США – под командованием подполковника Роберта Холдейна – понесли потери от снайперов, хотя источник огня не был сразу очевиден. Вьетконгцы пытались избежать генерального сражения, предпочитая рассредоточиваться на небольшие группы, чтобы вести бой из своих нор и туннелей, и вступать в бой с американцами только на близком расстоянии с использованием стрелкового оружия, включая старые русские винтовки K44. Несмотря на потери, американцы продолжали наступление, вызывая артиллерийский огонь. Однако такая тактика оказалась в основном неэффективной, и командир 2/28-го батальона США, подполковник Джордж Эйстер, был застрелен снайпером во время боя. Тем не менее, получив информацию об обнаружении туннелей 173-й воздушно-десантной бригадой к северу от них, бригада начала новую зачистку. 3-я бригада США также обнаружила значительный туннельный комплекс, после того как сержант Стюарт Грин из 1/28-го батальона США случайно сел на гвоздь и обнаружил люк 11 января. Вызвавшись войти в туннель, Грин обнаружил подземный лазарет, занимаемый более чем 30 вьетконговцами, которые впоследствии бежали. Позже была использована дымовая машина для закачки дыма в туннельную систему, что позволило обнаружить многочисленные входы в туннели и бункеры, поскольку дым поднимался над лесным пологом. Они были первыми американскими войсками, вошедшими в туннели, и они начали атаковать их слезоточивым газом CS, а затем взрывчаткой. Однако такая тактика имела ограниченный успех: слезоточивый газ выгнал большое количество женщин и детей, но мало вьетконговцев. Возглавляемая Грином группа американцев, оснащенная фонариками, пистолетами и полевым телефоном, проникла более чем на в туннельную систему, прежде чем вступила в перестрелку с вьетконговцами. Надев противогазы, американцы бросали гранаты с газом и пробивались обратно к входу в туннель, но один солдат заблудился в темноте, и Грин снова вошел в туннель, чтобы найти его. Вьетконгцы впоследствии отступили. Однако, пока американцы пытались зачистить туннели, наверху вспыхнули ожесточенные рукопашные бои, и Холдейн позже был награжден Серебряной звездой за свои действия, когда он бросился на бункер под огнем, вооруженный только пистолетом, чтобы оказать первую помощь нескольким раненым солдатам. Его мужество вдохновило его людей завершить штурм и в конечном итоге помогло обеспечить успешную эвакуацию раненых и захват своей цели. Вечером батальоны 3-й пехотной бригады США завершили поиск в назначенном районе операций, а на следующее утро их вывели из операции. Участие бригады в операции «Кримп» было ограничено: 6 убитых и 45 раненых, в то время как 22 вьетконговца были убиты. Затем она была переброшена на операцию «Бакскин».
Кримп жалғасады, 12-13 қаңтар 1966
Бұрынғыдай, коммунистер түнде 1 RAR периметріне енуге тырысып, таңертең австралиялық күзет тобымен ұсақ қақтығыс болды. Келесі екі күнде туннельдерді зерттеу жұмыстары жалғасты, АҚШ-тың 173-ші бригадасы мен австралиялықтар бірнеше рет жаумен кездесіп, снайперлер мен минометтен сирек-сирек атқыштардың шабуылына ұшырады. Дегенмен, көптеген құжаттар, жабдықтар мен күріш тартылып алынды, сондай-ақ көптеген азаматтар сұраққа алу үшін ұсталды. 12 қаңтарда 1 RAR патрульдік жұмысын жалғастырды, ал бір патруль 15 тонна күрішті тауып, 20 минуттық шайқаста алты Вьетконгты өлтіргеннен кейін жойды. Бұл міндеттің қиындығын көптеген бейбіт тұрғындардың болуы күшейтті, олардың көпшілігі баспаналар мен туннельдерде жасырынған. Австралиялықтар оларды жасырынған жерлерінен көндіріп, жақын жердегі босқындар лагеріне жеткізді. Кейіннен 11-ші взводтың тағы бір патрулі өз орналасқан жерінен туннель жүйесін тапты, оның үлкен Вьетконг күштерімен толы екені анықталды. Түннельге ит пен оның иесін бақылауға жібергеннен кейін, австралиялық инженерлер туннельді жойды, нәтижесінде сегіз Вьетконг өлтірілді. Алайда, сол күні Австралияның туннельдерді тазалау әрекеттеріне соққы тиді, өйткені инженер, капрал Роберт "Боб" Боутелл, бір жер асты галереясы мен екіншісінің арасындағы тұйық есікте қалды, жер бетінен ондаған метр тереңдікте. Жолдастарының бар күшін салған әрекеттеріне қарамастан, оны құтқару мүмкін болмады және ол күрес барысында тыныс алу аппаратын шешіп алғаннан кейін, жас шығаратын газ, көміртек моноксиді және оттегінің жетіспеуінен уланып қайтыс болды. Жаумен тығыз жақындықпен бірнеше күн өткізгеннен кейін, снайперлердің үздіксіз атысы мен туннельдерді іздеудің қысымы да өз әсерін тигізе бастады, 10 және 12 қаңтар күндері кешке бірнеше австралиялықтар қасақана жасалмаған оқтан жарақаттанды немесе қаза тапты. 12 қаңтардың ортасынан кейін австралиялықтар туннельді тазалау кезінде қарулы Вьетконгтың үлкен тобына кездесіп, оларға бас берілуге шақырды. Бірақ олар шықпады, ал туннель кейіннен қиратылды, бұл құлаған кезде сегіз Вьетконгтың қаза болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Сонымен қатар, сол күні Холдейн АҚШ-тың 1/28-ші батальонына өздерінің операциялық аймағындағы туннельдерді мұқият зерттеуді бұйырды, нәтижесінде бірнеше бөлмелер мен тұзақтар табылды. Бір компания американдық солдат Вьетконгтың әскерінен кенеттен үлкен құмырсқа үйірімінен шығып келгеннен кейін өлтірілгеннен кейін тағы бір туннель жүйесін тапты. Кейіннен, 1/503-ші 13 қаңтардың түстен кейін взвод мөлшеріндегі патрульдермен өздерінің аймағын іздеуді жалғастырғанда, C компаниясы мен Вьетконг взводы арасындағы қақтығыс ауыр шайқасқа ұласты. Американдықтар сәтті түрде әуе шабуылын шақырып, аймақты іздеу кезінде 10 Вьетконгтың денесі табылды, ал қан іздері мен адам денелерінің қалдықтары тағы 20-сы да қаза тапқан болуы мүмкін екенін көрсетті.
Іс-қимыл аяқталды, 14 қаңтар 1966 ж.
Ақырында, австралиялықтар 500-ден астам туннельді тауып, іздестірді. Көптеген құжаттар табылды, соның ішінде 100 000-нан астам беттен тұратын операциялық құрылым туралы мәліметтер, сондай-ақ Сайгондағы агенттердің есімдері жазылған. 90 қару, мыңдаған оқ-дәрі және сегіз 2,5 тонналық жүк көлігін толтыруға жеткілікті жабдық, азық-түлік және басқа да жабдықтар қолға түсті. АҚШ батальондары операцияда маңызды рөл атқарса да, көптеген туннель жүйелерін ашып, қарқынды шайқастарға қатысса да, соғыс барысында 1 RAR операция аймағына ие болды, ол кейін Вьетконг штабының орналасқан жері болып шықты. Австралиялықтар штаб-пәтерге апаратын туннельді ішінара іздестірді, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң ғана, олар жетістікке қаншалықты жақын болғанын білді. Осы іс-шаралар кезінде іздеушілер Вьетконг снайперлерінен қосымша қаза тапты. Туннельдерді толық зерттеу және жою одақтастардың бар ресурстарына басып тастады, сондықтан операцияны тоқтату туралы шешім қабылданды. Операция басталғаннан кейін алты күн өткен соң, 1 RAR 14 қаңтарда Бьен-Хуаға қайта оралды. Операция аяқталған кезде, белгілі туннель желісінің тек бір бөлігі ғана жойылды, ал соғыс аяқталғаннан кейін ғана Ку-Чидегі жүйеде 1250-ден астам туннель бар екені анықталды. Америкалықтардың жердегі басқа да операциялары және бірнеше ауыр B-52 бомбалау шабуылдары туннель кешендеріне қосымша зиян келтірсе де, Хо Бо орманы тұрақты түрде басып алынбады және Вьетконг транзиттік және жабдықтау функцияларын қалпына келтіре алды. Осылайша, маңызды бұзушылықтарға қарамастан, Ку-Чидегі әскери және саяси аппарат көбінесе сақталды, бұл коммунистерге Сайгонға қарсы келешек операциялар үшін еркіндік берді.
Шығындар
Соғыс кезінде австралиялықтар қатты қарсылыққа тап болды, сегіз адам қаза тауып, 29 адам жараланды, ал 27 Вьетконгты өлтіргенін және тағы 30 адамның қаза тапқанын мәлімдеді. Америкалықтар да ауыр шайқастарға қатысты, олардың арасында 14 адам қаза тауып, 76 адам жараланды. Коммунистердің жалпы шығыны 128 адамның өлгені расталды, тағы 190 адамның қаза тапқаны мүмкін, 92 адам тұтқындалды және тағы 509 күдікті ұсталды. Бұған қоса, австралиялық инженерлер орнатқан жарыққыштармен туннельдер құлағандықтан, көптеген Вьетконгтың сол жерде қаза тапқаны болжалды. Кейін американдықтар коммунистік 4-ші әскери аймақтың штабы да қиратылған деп мәлімдеді. Мыңдаған қолға түскен құжаттардан алынған мол ақпараттың арқасында бұл шайқас соғыста одақтастардың алғашқы стратегиялық барлау жеңісі деп танылды. Осы табыстың маңызы зор болғандықтан, Вестморленд және MACV барлау басшысы генерал Джозеф Макхристиан "Кримп" операциясы барысында 1 RAR-ге сапар шекті. Одақтастардың коммунистік туннельдерге қарсы операциялары көбінесе жоспарсыз жүргізілді, ал австралиялықтар оларды зерттеу және жоюдың алғашқы әдістерін әзірлеуге кірісті. Кейіннен, австралиялықтардың кейбір қысқа туннельдерді тазалаудағы жетістігінің нәтижесінде американдық бөлімшелер ұқсас тактиканы қабылдап, "Туннельшілер" деп белгілі туннельді тазалау командаларын құрды.
Бағалау
Коммунистердің жұмылдырылған күштерінен шығынға ұшырағанына қарамастан, америкалық және австралиялық күштер аймақты және оны жасырып тұрған туннельдер желісін толықтай тазарта алмады. Осының салдарынан Хо Бо Вудс соғыс бойында коммунистердің маңызды транзиттік және жабдықтау базасы болып қала берді. Коммунистердің басым бөлігі қауіпсіз түрде шегініп кетті, тек қорғаныс үшін артқы күзет күштері қалды. Бұл коммунистерді операцияны жеңіс деп жариялауға итермеледі, олар 2000-ға жуық американдық әскерінің қаза тапқанын немесе жараланғанын, 100 көліктің жойылғанын және 50 ұшақтың атып түсірілгенін мәлімдеді. Алайда, мұндай мәлімдемелер командалық миналар, қада таяқтары және басқа да тұзақтар салдарынан келтірілген шығындарды бағалауға негізделген және шындықтан алыс болды. Шындығында, "Кримп" операциясы коммунистерді алаңдатты және олар оңтүстіктегі бөлімшелеріне американдықтардың күштерін шоғырландыруына жол бермеуді бұйырды. Бұл сонымен қатар, Вьетнамдағы АҚШ армиясы үшін стандартты процедураға айналатын іздеу және тазалау операцияларының кемшіліктерін көрсетті. 1967 жылғы қаңтарда американдықтар Хо Бо Вудсты қайтадан нысанаға алды, бұл "Сидар-Фолс" деп аталатын ірі операция кезінде болды. Вьетконгқа қайтадан ауыр шығын келтіргеніне қарамастан, туннельдер американдықтар үшін мәселе болып қала берді және 1968 жылғы Тет шабуылы кезінде Сайгонға шабуыл жасау үшін коммунистердің баспанасы ретінде пайдаланылды. Соңында, 1970 жылы американдық B-52 бомбалаушылары аймаққа бірнеше ауыр әуе шабуылдарын жасады, мыңдаған кешіктірілген жарылыс бомбаларын тастады, олар жерге терең сіңіп, кейін жарылды, туннельдердің пайдалылығын тоқтатты. "Кримп" операциясы 1 RAR үшін коммунистік аймаққа жасалған үшінші және соңғы шабуыл болды. Шайқастан кейін олар Бьен-Хоада екі аптадан астам демалды – батальонның саяхатындағы ең ұзақ үзіліс. Кейінгі айларда, 1966 жылдың 23-24 ақпанына қараған түні Суо Бонг Транг шайқасы сияқты басқа да операциялар жүргізілді.
Кейінгі операциялар
Стратегиялық деңгейде Оңтүстік Вьетнам армиясы (ARVN) және Оңтүстік Вьетнам үкіметі құлдыраудың алдында болғаннан кейін қайта жиналды, ал Сайгонға қарсы коммунистік қауіп азайды, бірақ Вестморлендтің шабуылдық стратегияны қабылдауы үшін қосымша әскерлер қажет болды. АҚШ әскерлерінің саны 1966 жылдың қаңтарында 210 000-нан 1966 жылдың желтоқсанына дейін 327 000-ға дейін өсіру жоспарланған. Австралия үкіметі 1966 жылдың наурыз айында жердегі соғысқа қатысуын күшейтіп, екі батальондық бригаданы – 1-ші Австралиялық жедел әскер тобын (1st Australian Task Force) – бронетехника, авиация, инженерлік және артиллериялық қолдаумен, барлығы 4 500 адаммен дислокациялады. Сонымен қатар, Корольдік Австралия әуе күштерінен (RAAF) және Корольдік Австралия теңіз күштерінен (RAN) қосымша күштер жөнелтілді, нәтижесінде Вьетнамдағы Австралияның барлық әскерінің саны 6 300 адамға жетеді деп жоспарланды. 1 RAR кейіннен 1 ATF-пен алмастырылды, оған Фуок Туй провинциясында өз операциялық аймағы берілді, бұл австралиялықтарға өздерінің қарсы көтеріліс тактикасы мен әдістерін қолдана отырып, тәуелсіз операциялар жүргізуге мүмкіндік берді. Жедел әскер тобы 1966 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында келіп, Нуи Датта база құрды, ал логистикалық қолдауды кейіннен Вунг Тау портында құрылған 1-ші Австралиялық логистикалық қолдау тобы (1st Australian Logistics Support Group) қамтамасыз етті.