Кіріспе

2006 жылы Дик Чейниге қатысты абайсызда жасалған оқ ату оқиғасы

2006 жылдың 11 ақпанында АҚШ вице-президенті Дик Чейни Техас штатының Ривьера қаласындағы ранчода кептер аулауға қатысқан кезде 78 жастағы техас штатының адвокаты Гарри Уиттингтонды 28 калибрлі Perazzi мылтығымен атып жарақаттады. Чейни де, Уиттингтон да оқиғаны абайсызда болған жағдай деп атады. Оқиға туралы Corpus Christi Caller Times газетіне 2006 жылдың 12 ақпанында ранчо иесі Кэтрин Армстронг хабарлады. Буш әкімшілігі 12 ақпан күні түстен кейін оқ ату оқиғасын жариялады. Жергілікті билік 2006 жылдың 16 ақпанында оқ ату туралы есеп, ал куәгерлердің мәлімдемелерін 22 ақпанда жариялады. 2006 жылдың 14 ақпанында Уиттингтон жүрек ұстамасы және жүрегінің қасында немесе жанында қалған кемінде бір қорғасыннан туындаған жүрек айрылысы және өкпесінің құлауынан зардап шекті. Чейни оқиға туралы 15 ақпанда Fox News телеарнасына берген сұхбатында ғана ашық айтты. Алғашқы хабарлар Чейни мен Уиттингтонның достас екенін және жарақаттардың жеңіл болғанын көрсетті. Кейін Уиттингтон Чейнимен жақын дос емес, тек таныс екенін нақтылады.

Атыс күні

2006 жылдың 11 ақпаны, сенбі күні атыс болды деп кеңінен хабарланды, бұл туралы Армстронг ранчосының иесі Кэтрин Армстронгтың мәлімдемесіне сүйенілді. Бірақ, ол шерифке берген мәлімдемесінде атыс 12 ақпанда болғанын айтты. Гарри Уиттингтон оқиға болғаннан кейін дереу: "Апаттар болады, және бола береді, сондай-ақ өткен жұма (10 ақпан) да осылай болды" деді.

Атыс уақыты

Мэри Маталин "Пресспен таныс" бағдарламасында "Біреу шаруамен сөйлескен" деді. Шерифтің есебі мен куәгерлердің мәлімдемелерінде бірінші хабарлаған адам кім екені анықталмады. Құпия қызмет оқиға болғаннан кейін шамамен бір сағаттан соң шерифке хабарлағандарын мәлімдеді. Кенди округінің шеріфі Рамон Салинас III оқиға туралы алғаш рет сағат 17:30-да капитан Чарльз Кёрктен естігенін айтады, ал Салинас құпия қызметтен сағат 17:40 шамасында "ресми" хабарлама алғанын білдіреді. Чейни оқиғаның болған уақытын атап көрсетпеді.

Оқиғалар

15 ақпанда Чейни оқ жатқан оқиға туралы телеарнада сұхбат берді. Сондай-ақ, түскі ас кезінде олар сыра ішкен, бұл оның кейінірек айтқан сөзімен қайшы келеді: «(түскі ас салқындатқыштарында) сыра немесе екеуі болған болуы мүмкін, бірақ партиядағылардың бәрі оқ атқан жоқ екенін есте сақтаңыз». Чейни оқ жатқанға дейін 4-5 сағат бұрын бір стақан сыра ішкенін мойындады. Армстронг Чейни мен Уиттингтонды үйде ішіп отырғанда көрмеді, онда Чейни бірнеше коктейль ішкен. Армстронг оқиғаның өзін көрген жоқ, Чейнидің күзет тобының жүгіру себебі Чейнидің жүрек ауруы болды деп ойлады және оқиға туралы есеп дайындады. Есепте Чейни «аңға қарап бұрылып отырған» (яғни, мылтығымен оны іздеп, бағытын түзеткен) делінген. Аурухана қызметкерлері Уиттингтонның есінде және жағдайы тұрақты екенін, кеудесі ауырмағанын және жүрек шабуының басқа да белгілері байқалмағанын хабарлады. 2006 жылдың 17 ақпанында Уиттингтон ауруханадан шығарылды. Баспасөз конференциясында ол былай деді: «Мен және менің отбасым вице-президент Чейни мен оның отбасының басынан өткен барлық қиындықтарға өте қайғылымыз. Оның Техасқа келіп, лайықты демалыс алуын жалғастыратынына үміттенеміз». Армстронгтың сөзінше, Уиттингтон өзінің орналасқан жерін хабарламаған, соның салдарынан оқиға орын алған. Макклеллан президенттің Чейни Уиттингтонды атқандығын алғаш қашан білгенін айтқысы келмеді. Макклелланнан Энди Кард Карл Роувқа Чейнидің оқ атқандығын айтты ма деген сұраққа Макклеллан: «Сол кезде бізде әлі барлық мәлімет болмады, ал қосымша мәліметтер Энди Кардқа таңғы үш сағатқа дейін және одан кейін де келіп түсті» деді. Ақ үй апат туралы жексенбі күні түстен кейін өткен баспасөз конференциясына дейін хабарламады. Макклеллан жексенбі күні таңертең Чейнидің біреуді атқандығын білгенін айтты. Ол вице-президент кеңсесінен бұл ақпаратты ертерек жариялауды сұрағанын жеткізді. Ол: «Менің ойымша, сіз әрқашан осы мәселелерге қайта оралып, қалай жақсырақ жұмыс істеуге болады деп ойлауға болады» деді.

Тергеулер

Құпия қызмет өкілі Эрик Захрен Уиттингтон атылғаннан кейін шамамен бір сағаттан соң құпия қызметтің жергілікті кеңсе басшысы Кенди округінің шерифіне қоңырау шалып, оқиға туралы хабарлады. Киркті босатып алғаннан кейін Салинас констебль Рамиро Медельинге телефон соғып, оқиға туралы ақпарат сұрады. Полиция есептерінде Салинас Медельинге не үшін қоңырау шалғаны және Медельин қайда екені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Алғашқы қоңырауда Салинас Медельиннен өзіне қайта қоңырау шалуын сұрады. Медельин Салинасқа қайта қоңырау шалып, "Шындығында, бұл аң аулаудағы жазатайым оқиға" деді және ол [Медельин] аң аулау тобындағы бірнеше адаммен сөйлесіп, олардың барлығы оқиғаның куәгерлері екенін, бұл жазатайым оқиға болғанын айтқандарын жеткізді. Салинас тағы бір куәгермен сөйлескенін айтады, ол да осыған ұқсас пікір білдірді, бұл жазатайым оқиға болған. Салинас есебінде былай делінген: "Көз куәгерлері мен констебль Медельиннен бірдей ақпарат алғаннан кейін, мен сол сәтте Бас көмекшімді жексенбі күні таңертең вице-президент пен басқа куәгерлермен сұхбаттасуға жіберуге шешім қабылдадым". Жексенбі күні таңертең Кенди округінің бас көмекшісі Гилберт Сан Мигель Чейни мен аң аулау тобының басқа мүшелерімен сұхбаттасты. Ол Чейнидің оқиғаны "аң аулаудағы жазатайым оқиға" деп сипаттағанын айтты. Дүйсенбі күні Мигель мен лейтенант Хуан Гусман Уиттингтонмен сұхбат алу үшін Спон мемориалдық ауруханасына барды. Уиттингтон "дауысы сырсылдағандықтан" жазбаға түсірмеуді сұрады, бірақ үйіне оралғаннан кейін кеңсеге жазбаша мәлімдеме беруге келісті. Уиттингтон оқиғаны жазатайым оқиға деп сипаттап, ішімдік ішілмегенін және барлық адамның аң аулауға арналған дұрыс киімдерін кигенін айтты. Уиттингтон алғашқы үйір құстарға атып, құсты іздегенін, содан кейін екінші үйірге атуға Катрин [Армстронг] жібергенін баяндады. Сол кезде "бір медбике бөлмеге кіріп, Гусман мен Салинастан Уиттингтонға демалу үшін асығыс болуын өтінді". Олар Уиттингтонға: "Мен [Мигель] бірнеше күннен кейін қоңырау шалып, жазбаша мәлімдеме аламын", - деп айтып, кетіп қалды. Уәде етілген жазбаша мәлімдеме алынғандығы немесе жарияланғандығы туралы ешқандай мәлімет жоқ. Кенди округінің шерифі Рамон Салинас III Чейниді қылмыстық құқық бұзушылықтан босатып жіберді. Буш Техас парктері мен жабайы табиғат департаментінің комиссия мүшесі Катрин Армстронгты тағайындады. Техас парктері мен жабайы табиғат департаментінің білім беру директоры Стив Холл департаменттің атысты Чейнидің қателігі деп бағалайтынын айтты. Атыс туралы ақпарат баспасөзге 21 сағаттан кейін, жексенбі күні сағат 1:48-де (07:48) жарияланды. "Корпус Кристи" газетінің тілшісі Кэтрин Гарсия Армстронгтан сағат 11:00-де телефон соққаннан кейін, Ақ үй мен ауруханадан растағаннан кейін жаңалықты жариялады. Ақ үйге жақын жоғары лауазымды республикашыл "Тайм" журналына: "Бұл жасыру әрекеті ме, әлде құзырсыздық әрекеті ме?" деді.

Мұра

Кейіннен бірнеше жыл бойы редакциялық карикатуралар мен комедианттар осы оқиғаға қатысты әзілдер жасауын тоқтатпады. Чейни бұл мәселенің шешілуіне байланысты сынға ұшырады. 2006 жылдың 27 ақпанындағы сауалнамалар бойынша, оқиғадан екі апта өткен соң, оның қолдау деңгейі 5 пайыздық тармаққа төмендеп, 18% құрады. Уиттингтон 2023 жылдың 4 ақпанында 95 жасында құлау салдарынан туған асқынулардан көз жұмды.