Кіріспе

Көне Римдегі фонтан Мета Суданс (лат. "терлеп айналатын тірек") — көне Римдегі үлкен монументалды конус тәрізді су таратқыш.

Күн және орын

Мета Судан Флавий императорлары тұсында 89 және 96 жылдар аралығында, Колизейдің 80 жылы аяқталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң салынды. Ол Колизей мен Венера және Рим ғибадатханасы арасында, кейіннен салынған Константиннің аркасына жақын, ежелгі Римнің I, III, IV, X (немесе II) аймақтарының тоғысқан жерінде орналасқан.

Атауы, қызметі және құрылымы

Мета – римдік цирктегі орталық спинаның екі шетінде орналасқан, жарыс арбаларының айналуына арналған биік конус тәрізді нысан. Мета Судан да осы пішінге ие болды және ұқсас бұрылыс нүктесі ретінде қызмет етті, себебі ол Римнің жеңіс шеруінің Палатин төбесінің шығыс жағындағы Триумфалды жолдан солға бұрылып, Сакра көшесі арқылы Рим форумына қарайтын жерін көрсететін. Мета Суданның құрылысында кірпіш және бетоннан жасалған негіз және оған жабысқан мәрмәр қолданылған. Ол суды жоғарыдан шашыратпай, "терлете" шығарған (sudans сөзі "терлеу" дегенді білдіреді). Бұл судың жоғарыдан тамшылап аққанын немесе қабырғаларындағы тесіктер арқылы шыққанын білдіруі мүмкін. Ескерткіштің биіктігі шамамен 17 метрге жететін болса, 20-шы ғасырға дейін оның бетондық ядросы 9 метрден астам биіктікте сақталған. Оның негізіндегі бассейн 16 метр енді және 1,4 метр тереңдікке ие болған.

Жою, қалдықтар

Бұл фонтан орта ғасырларда зақымдалғаны анық, өйткені ол Колозейдің ең алғашқы суреттерінде қираған күйде бейнеленген. 19 ғасырдың соңына қарай түсірілген суреттерде Константин аркасының қасында, өзіне тән, суды шағылыстыратын тас тоғанмен оралған, қатты кірпіштен жасалған конус пішіндес құрылым көрінеді. Мета Суданның қираған қалдықтары 1936 жылға дейін сақталды, содан кейін Бенито Муссолини оның қалдықтарын бұздырып, Колозей маңындағы жаңа айналма жол салу үшін осы жерді тегістеді. Жолға ескерткіш тақта орнатылды. Жер бетіндегі құрылыс жойылғанмен, оның негізі кейіннен қайта қазылып, кең көлемді іргелі құрылысы анықталды. 1997-1998 жылдардағы кезекті қазба жұмыстарынан кейін айналма жол жабылып, бұл аймақ жаяу өтетін аймаққа айналды. Рим "La Sapienza" университетінің профессоры Клементина Панелла басшылығымен жүргізілген ауқымды қазба жұмыстары Мета Судан және Палатин төбесінің солтүстік-шығыс бөлігі туралы маңызды археологиялық мәліметтерді ашты.