Кіріспе

Француздық үйде жасалған ұшақтар

ұшақ

«Ұшқыш бит» – 1933 жылы алғаш ұшқан жеңіл, үйде жасалған ұшақтардың үлкен отбасы. Оның есімдік атауы Форд T үлгісінің француз тіліндегі лақап атынан келген: «Пу де ла Рут», яғни «Жолдың бітесі», себебі Генри Фордтың үнемді машинасы өте көп таралған еді. Анри Мигне әуедегі T үлгісін, қарапайым адамға арналған ұшақ жасауды армандады, содан «Пу дю Сьель» термині пайда болды. Ағылшын тілінде бұл термин «Ұшқыш бит» деп аударылды. Бастапқыда тек HM.14 үлгісіне ғана қолданылған, қазір бұл атау Мигне және басқалар жасаған ұқсас конструкциядағы ұшақтар отбасын сипаттайды.

Даму

"Flying Flea" ұшақтары француз Анри Мигнетпен жобаланды. 1920-1928 жылдар аралығында Мигнет HM.1-ден HM.8-ге дейін әртүрлі прототиптер құрастырды, ал HM.8 – оның алғашқы, шынымен ұшқан монопланы болды. HM.8 Avionnette құрастыру жөніндегі нұсқаулар Мигнеттің өзі шығарған кітабында жарияланды – ол мәтінді және суреттерді қолмен жазып, фотобаспалар жасап, кітаптарды өзі басып шығарды және мұқаулады. Бірақ Мигнет әлі де қанағаттанбады. Әсіресе, ол өзінің жақсы ұшқыш емес екенін және дәстүрлі ұшақта руль мен бағытты үйлестірудің қиын екенін сезінді. Ол одан қарапайым шешім іздеді. 1929-1933 жылдар аралығында ол прототиптер құрастыруды және оларды Суассон қаласының жанындағы үлкен далада сынауды жалғастырды. Көптеген ерекше және инновациялық конструкциялармен жасалған тәжірибелердің нәтижесінде HM.14 пайда болды.

HM.14

1933 жылы Мигнет өзінің HM.14 ұшағында алғаш рет сәтті ұшып, оны көпшілікке көрсетті. 1934 жылы ол өзінің "Le Sport de l'Air" кітабында жобалар мен құрастыру нұсқауларын жариялады. 1935 жылы ол ағылшын тіліне аударылып, АҚШ-та "Practical Mechanics" журналында жарияланды, бұл әлемдегі жүздеген адамды өздерінің "Ұшатын блохаларын" жасауға ынталандырды. Мигнеттің HM.14 прототипінің алғашқы нұсқасы Aubier Dunne 500 см³ екі тактілі мотоцикл қозғалтқышымен жабдықталған. Оның қанаттарының ені 6 метр, ұзындығы 4 метр, ал жалпы салмағы – 40 кг. Ұлыбритания мен Францияда жүргізілген зерттеулер мәселені анықтады (HM.14 екі елде де үлкен ұшақтардың масштабты модельдерін сынау үшін қолданылатын жел тоннельдеріне сыюға жеткілікті кішкентай болды) және жобаға түзетулер енгізілді. Апаттардың тудырған жағымсыз жарнама толқыны Мигнеттің өміріне кері әсер етті және негізгі Мигнет конфигурациясының қауіпсіз екенін жүздеген үй жасаған ұшақтар мен зауытта жасалған микроұшақтар көрсеткеніне қарамастан, бүгінгі күнге дейін осы үлгімен байланысты болып қалуда. Олардың ішінде: HM.18 – 1937 жылғы, бір орындық, жабық кабиналы, 35 а.к. қуатты "Менгин" қозғалтқышы бар. HM.293 – 1946 жылғы, ірі ұшқыштарға арналған бір орындық нұсқасы, әдетте 50–60 а.к. қуатты Volkswagen ауамен салқындатылатын қозғалтқышымен жабдықталған. Жобаларды Falconar Avia және Францияның Рокфорт қаласындағы Родольф Грунбергтен алуға болады. HM.310 Estafette – 1952 жылғы, екі орындық, жабық кабиналы, 67 кВт (90 а.к.) Continental C90 12F қозғалтқышы бар. HM.380 – 1957 жылғы, екі орындық, жабық кабиналы, 1100 фунт (500 кг) жалпы салмағы, әдетте 60–100 а.к. қуатты қозғалтқышы бар. Жобалары әлі де Falconar Avia-дан қолжетімді. HM.1000 Balerit – 1986 жылғы, екі орындық, зауытта жасалған микроұшақ, түрткіш винті, артқа орнатылған 64 а.к. Rotax қозғалтқышы бар, Мигнеттің ұлы мен жүрегі жобалаған және француз әскері қолданған. Қонуға дайындалғанда, ұшқыш жылдамдық алу үшін таяқты алға итеріп, ұшақтың жылдамдығын арттырады. Жылдамдық артқан сайын, үлкен шабуыл бұрышымен жұмыс істейтін артқы қанат көтеріліп, ұшақтың мұрнын одан әрі төмен түсіреді. Ұшқыштың әдеттегі реакциясы – таяқты кері тарту. Бұл әрекет алдыңғы қанаттың шабуыл бұрышын арттырып, қанаттың артқы жиегін төмендетеді. Алдыңғы қанаттың артқы жиегі артқы қанаттың алдыңғы жиегіне жақын болғандықтан, алдыңғы қанаттан төмен ағып жатқан ауа артқы қанаттың үстінен жылдамдап өтеді, нәтижесінде артқы қанат алдыңғы қанаттан тезірек көтеріледі, мұрынның одан әрі төмен түсуіне және тікелей жерге ұшуға себеп болады. Аэродинамикалық кедергілерді болдырмау үшін қанаттың пішіні мен арақашықтығы өзгертілді, ал кейінгі Мигнет "Блохалары" жобаларында осы өзгерістер енгізілді. 1939 жылға қарай әуеде көптеген жетілдірілген "Ұшатын блохалар" болды, бірақ ұшақ өзінің қауіпті беделін толыққанды жеңе алмады. Қазіргі заманғы ұшақ әуесқойлары өздерінің ұшақтарын жасауды жалғастырып, жылдар бойы бастапқы HM.14 дизайнын және оның туындыларын өзгертеді, ал Ұлыбританиядан тыс жерлерде, мысалы, Австралияда оларды сәтті пайдаланады. Мысалы, француз әуесқойлары маусым айында жыл сайын кездеседі. Қазіргі HM.14 құрастырушылары әдетте әуе бетін және арматураны немесе тіпті HM.360 сияқты кейінгі Мигнет үлгілерінен барлық қанаттарын HM.14 фюзеляжына бейімдейді, нәтижесінде түпнұсқаның ретро көрінісімен қауіпсіз және сенімді ұшақ жасалады. 2011 жылы Францияның Рокфор қаласындағы Родольф Грунберг HM.293 бір орындығының жобаларын сатуды жалғастырды.