Кіріспе

Amiot 143 (кейде 143M немесе 143 M.5) – 1930 жылдарғы француздық 5 орындық Multiplace de Combat (M.5) – күндізгі және түнгі бомбалау, ұзақ қашықтыққа барлау және бомбалаушыларды сүйемелдеуге арналған 1928 жылғы талаптарға сәйкес жасалған. Amiot 140 – металл конструкциялы, жоғары қанатты, консольді моноплан, бекітілген артқы дөңгелек шассисі бар. Ұшқыш ашық кабинада отырды, ал пулеметшілер мұрындық және жоғарғы орында орналасқан. Алдыңғы фюзеляждың астындағы шынылы гондола бомбалаушы/пулеметшіні тасыды, бұл ұшақтың барлық бағытта атуға қолайлы болуын қамтамасыз етті. Amiot екі Lorraine 18G Orion сумен салқындатылатын W қозғалтқыштарымен жабдықталуы тиіс еді, бірақ олар қолжетімді болмағандықтан, алғашқы прототипте Hispano Suiza 12Nbr қозғалтқыштары орнатылып, 1931 жылдың 12 сәуірінде алғашқы ұшу жасалды. Екінші прототип 1932 жылдың ақпанында аяқталды, бірақ Lorraine Dietrich немесе турбонадталған Hispano Suiza қозғалтқыштарының қолжетімсіздігі салдарынан ол ұшпады. Осыған қарамастан, 1933 жылдың 23 қарашасында 40 Amiot 140 ұшағына Lorraine 12Q Eider қозғалтқыштарымен жабдықтауға тапсырыс берілді. Hispano Suiza қозғалтқыштарын истребительдерге бөлуге шешім қабылданғандықтан, Amiot 143 таңдалды және 40 Amiot 140-қа арналған бұрынғы тапсырыс 143-ке өзгертілді. Amiot 143 жоғары қанатты және бекітілген шассисімен Amiot 140-қа ұқсас болды, қанаты қозғалтқыштарға қанаттың арасындағы туннель арқылы экипаж кіруі үшін жеткілікті кең болды. Ұшқыш қанаттың алдыңғы жиегімен деңгейдегі жабық кабинада отырды, ал навигатор-бомбалаушы, сондай-ақ ұшу басқару құралдарымен жабдықталған, ұшқыштың астындағы шынылы гондолада орналасқан. Радиооператор гондоланың арт жағында отырды және алғашқы ұшақтарда екі Lewis пулеметін басқарды. Мұрындық және жоғарғы мұнаралардағы Lewis пулеметтері қорғаныс қаруын толықтырды, ал гондолада бомбалық бөлім орналасқан. 40 ұшақ аяқталғаннан кейін конструкция қайта қаралып, ұшаққа ұзын мұрын, жаңартылған жанармай жүйесі қосылды және мұрындық, жоғарғы мұнаралар мен төменгі орналасқан пулеметтер MAC 1934 автоматтарымен алмастырылды, ал төртінші пулемет навигатор-бомбалаушыға едендегі люк арқылы атуға мүмкіндік берді. Жаңа конструкцияны жеткізу 1935 жылдың сәуірінде басталды және 1937 жылдың наурызына дейін жалғасты, барлығы 138 ұшақ салынды. Жақсартылған нұсқасы – Amiot 144, 1933 жылғы Multiplace de Combat талаптарына сәйкес, кері тартылатын шассимен жабдықталды. 1936 жылдың 18 қаңтарында алғаш рет ұшқан, одан тек бір ғана үлгі салынды.

Пайдалану тарихы

Amiot 143 1935 жылдың шілдесінде қолданысқа түсті, ал жеткізілімдер 1938 жылға дейін жалғасты. Испания азаматтық соғысы кезінде Испания республикалық әуе күштеріне алтауы жеткізілуі тиіс болған. Дегенмен, соғыс кезінде олар жеткізілгенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. 1938 жылдың наурыз айында соңғы жеткізілімдер аяқталған кезде, Amiot ескіріп, оның орнына Bloch MB.131 сияқты жаңа ұшақтар келе бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Amiot 143 әлі де 5 метрополиялық топ пен Африкадағы бір топты жарақтандырып тұрды. «Жалған соғыс» кезінде Amiot 143 топтары Германия үстінен барлау және үнпарақ тарату рейдтерін жүргізді. 1940 жылдың 10 мамырында 87 Amiot 143 жетекші шепте қызмет етті, оның 50-і төрт метрополиялық топты жабдықтады: солтүстікте GB I/34 және II/34, шығыста GB I/38 және II/38, ал 17-сі Африкадағы бір топты – GB II/63-ті жабдықтады, ол Martin 167F ұшақтарымен қайта жарақтандырылуда болды. Франция шайқасы басталғаннан кейін, Amiot 143 негізінен неміс әуежайлары мен байланыс желілеріне қарсы түнгі шабуылдарда қолданылды және салыстырмалы түрде аз шығынға ұшырады. Бірақ 1940 жылдың 14 мамырында Седан маңындағы неміс плацдармдарына қарсы GB I/34, II/34 және II/38 топтарынан 10 Amiot күндізгі рейд жасағанда жағдай өзгерді. Қорғаушы истребительдермен бірге екі Amiot атып түсірілді, ал үшіншісі базаға оралу үшін жерге қонды. 52 Amiot 143 оккупацияланбаған аймақта, ал 25-і француз Солтүстік Африкасында болды. Олар GB I/38 және II/38 болып қайта құрылды және 1941 жылдың шілдесіне дейін пайдаланылды, содан кейін оларды LeO 451 бомбалаушылары ауыстырды. II/38 тобының бір бөлігі Сириядағы француз әскерлеріне көлік қызметін көрсетті. Кейіннен бұл топ Африкаға одақтастардың қонғаннан кейін оларға қосылды. Соңғы Amiot 143 1944 жылдың ақпанында қызметтен шығарылды. Бірнеше Amiot 143 немістер тәркілеп алып, көлік ретінде пайдаланған. 1943 жылы немістер оккупациялаған кезде бос аймақта тек 11 қалды, оның үшеуі ғана ұшуға жарамды болды. Егер соғыс Франция үшін сәл ұзаққа созылса, Amiot 143 ұшақтарының барлығы жаттығу ұшақтарына айналып, оларды LeO 451 сияқты жаңа бомбалаушылар ауыстырған болар еді.