Кіріспе

Австралияда діндер әртүрлі. 2021 жылғы ұлттық санақта австралиялықтардың 43,9% христиан дінін ұстанса, 38,9% дінсіз екенін мәлімдеді. Австралияда мемлекеттік дін жоқ. Австралия Конституциясының 116-бабында: "Коммунельстік ешқандай дінді орнатуға, немесе ешқандай діни салтты міндеттеуге, немесе ешқандай діннің еркін танылуын шектеуге бағытталған заң қабылдамайды, сондай-ақ, мемлекеттік қызметке немесе қоғамдық сенімге ие болу үшін діни талаптар қойылмайды" делінген. Христиандық мерекелер – Жасыл жеміс тойы (Пасха) мен Рождество – мемлекеттік мерекелер болып табылады.

Тарих

Австралияның аборигендері дәстүрлі түрде "Арман" деп аталатын нанымдар жиынтығын ұстанған; адамзат арасындағы діни амалдардың ең ерте дәлелдерінің бірі олардың ата-бабаларының археологиялық жазбаларында табылды. Торес бұғазы аралдарының діні кеңірек Меланезиялық руханилықпен ұқсастықтарды көрсетті. Христиан діні 1788 жылы британдық отарлаумен бірге Австралияға келді. Сотталғандар мен еркін қоныс аударушылардың көпшілігі Англия шіркеуінің мүшелері болды, ал аз саны протестанттар, католиктер және басқа да діндерді құрады. 1828 жылғы алғашқы діни санақ жаңа колонияны төрт топқа бөлді: протестанттар, католиктер, яһудилер және бұтқа табынушылар. Басқа да шағын топтар келіп, өз шіркеулерін құрды. Яһудилер 19 ғасырдың басында келе бастады. Австралиядағы алтын асығу Қытайдан және Тынық мұхиты аралдарынан жұмысшыларды, сондай-ақ Британдық Үндістаннан мамандарды, мысалы, көбінесе мұсылман "Ауған түйешілерін" әкелді.

Австралияның жергілікті діні

Түс көру (руханият) ондаған мың жылдар бойы қалыптасқан тәжірибе. Ол ежелгі замандағы жаратылыс туралы көзқарас пен қазіргі руханилықтың әңгімелерін біріктіреді. Жерге тиесілі болуға ерекше мән беріледі. Ол аборигендердің заңдарын және әдет-ғұрыптарын қалыптастырды, олар әлі де қалыптасуда; ал аборигендердің өнері, әңгімелері мен билері осы рухани дәстүрлерден нәр алады. Британдық отарлауға дейін Австралияның жергілікті халқы отарлаушылармен, балықшылармен және түрлі мәдениеттер мен діндердің кеме апаттарынан аман қалған адамдармен байланыс құрғанын көрсететін деректер бар. (Арнем жерінің) (Солтүстік Австралияда) жергілікті тұрғындары, әдетте шығыс Индонезия архипелагынан келген теңіз саяхатшыларымен сауда және мәдени алмасу туралы әңгімелерді, әндерді және суреттерді сақтап қалған. Осы байланыстар арқылы Ислам терминдері мен ұғымдарының солтүстік аборигендердің мәдениетіне енгеніне қатысты да деректер бар. (Толығырақ: Макассан-Австралия байланысы.)

Христиандық

Англия шіркеуі бастапқыда колониялық Австралияда ерекше мәртебеге ие болғанмен, бірнеше онжылдықтар ішінде діни теңдікке кепілдік беретін заңнамалық база қалыптасты, әсіресе 1836 жылғы Шіркеу заңымен Англия шіркеуі Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында жойылған кезде. Реформатор бас прокурор Джон Планкетт жасаған заң англикандықтар, католиктер және пресвитериандар үшін заң алдындағы теңдік орнатты, кейіннен ол методистерге де таратылды. 19 ғасырда британдық конформист емес методистер, пресвитериандар, конгрегационалистер және баптистер өз шіркеулерін құрды, сондай-ақ Германиядан келген лютерандар да өздерінің шіркеулерін ашты. Ұлыбританияның қылмыстық сот жүйесі арқылы көптеген ирландиялық католиктер Австралияға жер аударылды. Католиктер мен басқа христиандар арасындағы тарихи араздықтарға байланысты діни шиеленістер 20 ғасырға дейін сақталды. 1850 жылдардағы алтын асығу иммиграцияның және діни дәстүрлердің әртараптануына, мысалы, ирландиялық католицизмге, шотландтық пресвитериандыққа және ағылшын англиканизміне айтарлықтай үлес қосты. Осы кезеңде Австралияның абориген халқы жерлерінен айырылып, саны азайды, сондай-ақ олардың арасында аурулар тарады. Христиан шіркеулері абориген қауымдастықтарын «мәдениеттендіру» және христиан дінін тарату мақсатымен миссиялар ұйымдастырды. Бұл қызметтің жалпы салдары жергілікті тілдер мен сенімдердің төмендеуіне әкелді, олардың көлемі әлі де анықталып, жазылуда. 1901 жылға қарай, абориген халқы мен алтын асығудан келген көшпенділердің ұрпақтарынан басқа, Австралия қоғамы негізінен англо-кельттік болды, халықтың 40% англикан, 23% католик, 34% басқа христиан және шамамен 1% басқа діндерді ұстанатын. Оңтүстік Австралияда неміс текті лютеран халқы өмір сүрді. 1901 жылғы Австралия Конституциясының 116-шы бабында дін бостандығы бекітілді.

Басқа діндер

Бірінші флот құрамында кем дегенде 15 еврей, 14 сотталған және бір "еркін" бала болды. Толпудл мартырлары Австралияға мәжбүрлі түрде жер аударылуға сотталды, себебі достық қоғамдардың құрамында қазіргі кезде кәсіподақтардың басты рөлі саналатын мәселелердің күшті элементтері болды. Жоғарыда айтылғандай, Австралиядағы алтын асығулары Қытайдан және Тынық мұхиты аралдарынан жұмысшыларды, сондай-ақ Британдық Үндістаннан мамандандырылған жұмысшыларды, мысалы, 1860 жылдардан бастап негізінен мұсылман "Ауған түйешілерін" әкелді. 1870 жылдардан бастап малайзиялық су астына түсушілер жұмысқа алынды (кейін көпшілігі өз елдеріне қайтарылды). 1901 жылға дейін мұсылман теңізшілері мен тұтқындар Австралияға сотталу кемелерімен келді. 1901 жылы үкімет "Ақ Австралия саясаты" деп аталған заңды қабылдады, ол иммиграцияны еуропалық текті адамдармен шектеді. Бұл саясат түрлі діндерді ұстанатын адамдардың көшіп келуін тиімді түрде шектеу арқылы христиан дінінің Австралия халқының басым көпшілігі үшін жақын болашақта және тіпті бүгінгі күнге дейін сақталуын қамтамасыз етті. 1911 жылғы алғашқы халық санауы көрсеткендей, 96% өзін христиан деп атады. Діни шиеленістер 1960 жылдарға дейін жалғасты; мысалы, жұмыс орындарының жарнамаларында кейде "протестанттарға артықшылық беріледі" немесе "католиктерге өтініш берудің қажеті жоқ" деп жазылған.

Сызықтық және штрих-сызбалар

Соңғы 50 жыл ішінде христиан дінін ұстанатындардың үлесі үздіксіз төмендеп келеді. Осы кезеңде, әсіресе соңғы 20 жылда, басқа діндерді ұстанатындар мен дінсіздердің саны тұрақты түрде артып келеді.

Тұқым қуалаушылықтың жалпы көрсеткіші

2016 жылы буддистердің (1,68), индустардың (1,81) және дінсіздердің (1,84) туылу көрсеткіші ең төмен болды. Христиандардың (2,11) және яһудилердің (2,17) туылу деңгейі орташа болды, ал мұсылмандардың көрсеткіші 3,03-ке жетіп, ең жоғары деңгейді көрсетті.

Австралияның жергілікті дәстүрлері

Түс көру (руханилық) – "Күру" немесе "Түс" жерге байланысты болуға ерекше мән береді. Бұл ежелгі жаратылыс көзқарасының және қазіргі күнгі Түс көру (руханилық) туралы әңгімелер жинағы. Ол аборигендердің заңдарын және әдет-ғұрыптарын қалыптастырды және оларға әлі де әсер етеді; аборигендердің өнері, әңгімелері мен билері осы рухани дәстүрлерден шабыт алады. Көптеген түрлі тайпалар болды, әрқайсысының өзіндік мәдениеті, сенімдері және тілі бар. Жаңбырлы жылан – Австралиядағы аборигендер үшін маңызды Түс рухы. Йови мен Буньип – басқа да белгілі Түс рухтары. Британдықтардың қоныстанған кезінде дәстүрлі діндер анимистік болды және ата-бабаларға табыну элементтерін қамтыды. Аборигендердің сенімдері мен руханилығы, тіпті өзін дәстүрлі ұйымдасқан діннің мүшесі деп есептейтін аборигендердің арасында да, жалпы алғанда жермен және оның ерекше маңызға ие орындарымен тығыз байланысты. Мирсея Элиаде айтқандай: "[Туған жерлік] Австралиялықтардың көпшілігі әлемнің, адамның, түрлі жануарлар мен өсімдіктердің белгілі бір құдайлармен жаратылғанына, кейін олардың аспанға көтерілгені немесе жерге енгеніне сенеді". Өмірлік кезеңдерге, мысалы ересек болуға және өлімге қатысты ритуалдық жүйелер болды және олар әлі де бар. Австралия мен Жаңа Гвинея арасындағы аралдарда тұратын Торрес бұғазының аралдық тұрғындарының руханилығы мен әдет-ғұрыптары олардың Меланезиялық тегін және теңізге тәуелділігін көрсетеді.

Британдық қоныстанғаннан бері

Еуропа мәдениеті мен христиан діні Австралияның жергілікті халқына зор әсер етті. Көптеген отарлау жағдайларында болғандай, шіркеулер де Австралияның жергілікті мәдениеті мен дінінің жоғалуына себепкер болды, сонымен қатар оны сақтауға көмектесті. 1788 жылдан бері христиандардың аборигендер ісіне қатысуы айтарлықтай өзгерді. 2000 жылға таяу көптеген шіркеулер мен шіркеу ұйымдары жергілікті мәдениетке лайықты құрмет көрсетпегендері және жергілікті халықтың мүлкін тартып алудың теріс салдарына толыққанды қарсы тұрмағаны үшін ресми түрде кешірім сұрады. Торрес бұғазы аралдарында "Жарқындылық мерекесі" 1871 жылдың 1 шілдесінде христиан миссионерлерінің аралдарға алғаш келген күнін еске алады, сол күні олар аймаққа христиан дінін әкелді. Бұл мереке Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары үшін маңызды, олардың көпшілігі христиан дінін ұстанады. Діни және мәдени рәсімдер Торрес бұғазында және Австралия материгінде өткізіледі. Кейп-Йоркте лютерандық миссияда тәрбиеленген белгілі абориген белсендісі Ноэль Пирсон Австралияның отарлау тарихындағы миссиялар "Австралия шекарасындағы қиын өмірден пана берген, сонымен бірге отарлау процесіне көмектескен" деп жазды. Көрнекті абориген христиандарының қатарында алғашқы абориген автор пастор Дэвид Унайпон, спортшы, белсенді және Оңтүстік Австралияның бұрынғы губернаторы пастор сэр Дуглас Николз, Редферн қауымдастығының белгілі қайырымдылық қызметкері Мам (Ширл) Смит, оған Қайырымдылық әйелдер қауымы көмектесті, және бұрынғы сенатор Аден Риджвей, аборигендер католиктік миссиясының алғашқы төрағасы болды. Адам құқықтары жөніндегі иезуит заңгері Фрэнк Бреннан және Жозефит әйелдер қауымы аборигендердің құқықтарын қорғау және тұрмыс деңгейін жақсарту үшін белсенді жұмыс істеді.

Ислам діні

Исламның Австралиямен алғашқы байланысы 1788 жылы британдықтардың келуінен бұрын, қазіргі Индонезияның бөлігі болып табылатын Макассардан келген мұсылман балықшыларының Солтүстік-Батыс Австралияға сапарларымен болды. Ислам дінін ұстанатын Оңтүстік-Шығыс Азиялық этностардың осы байланысы, саяхат барысында қаза тапқан серіктері үшін қазған қабірлерінен анықталады. Олар қабірлерін Меккеге (Арабияда) қаратып қазған, бұл исламдық жерлеу ережелеріне сәйкес келеді. Сонымен қатар, аборигендердің үңгірлердегі суреттері мен діни рәсімдерінде Макассар қайықтарының дизайны мен сөздерінің қабылдануы да дәлелдейді. Кейінірек, 19 ғасырдың британдықтардың келуінен кейін, Австралияға басқа мұсылмандар да келді, олардың ішінде «афған» түйешілері болды. Олар түйелерін шөл арқылы жүктер мен адамдарды тасымалдау үшін пайдаланды және кейіннен аутбэктің жолдарына айналған түйе жолдарының желісін құрды. 1861 жылы Оңтүстік Австралияның Марри қаласында олар үшін Австралиядағы алғашқы мешіт салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австралия үкіметтері «Ақ Австралия саясатын» жойды. 1970 жылдардан бастап Гоф Уитлэм мен Малкольм Фрейзердің басшылығымен Австралия көпмәдениеттілік саясатын ұстанды. 20 ғасырдың соңында Австралия Ливан, Босния, Ирак, Иран, Судан және Ауғанстан сияқты елдердегі қақтығыстардан қашқан көптеген мұсылмандарға пана берді. Жалпы иммиграция, христиандар мен басқа да австралиялықтардың ислам дініне өтуі, сондай-ақ Австралияның БҰҰ-ның босқындар жөніндегі жұмысына қатысуы мұсылман халқының санын арттырды. Мұсылмандардың 36%-ы Австралияда туған. Шетелде туған мұсылмандардың көп бөлігі түрлі ұлттар мен этникалық топтардан келеді, олардың ішінде үлкен ливандық және түрік қауымдастықтары бар. АҚШ-тағы 11 қыркүйек шабуылынан кейін Осама бен Ладеннің идеологиясын ислам дінімен байланыстыру әрекеттері Австралияда исламның қоғаммен қарым-қатынасы туралы пікірталас тудырды. 2001 жылы Нью-Йоркте, 2002-2005 жылдары Балиде және 2005 жылы Лондонда ислам фундаменталистері жасаған шабуылдарда австралиялықтар қаза тапты. Сонымен қатар, 1999 жылы Шығыс Тиморға, 2001 жылы Ауғанстанға және 2003 жылы Иракқа австралиялық әскерлерді жіберу, Австралияда бомбалау жоспарлағандардың ұсталуы және бурха кию сияқты мәдени тәжірибелерге қатысты алаңдаушылықтар жағдайды шиеленістірді. Сиднейдегі жоғары дәрежелі дін қызметкері шейх Тадж Эл Дин Хилалидің Сиднейдегі топтық зорлау оқиғасынан кейін «әйелдердің ұстамдылығы» туралы жасаған мәлімдемелері де дау тудырды. Индонезиядағы Балидегі шабуылдар мен Джакартадағы Австралия елшілігіне жасалған шабуылда ислам фундаменталистерінің нысанасы австралиялықтар болды. Оңтүстік-Шығыс Азиялық экстремистік ұйым Джемаа Исламия австралиялықтар үшін үлкен алаңдаушылық тудырды. 11 қыркүйек шабуылынан кейін Австралия үкіметінің босқын сұраушыларды міндетті түрде ұстап тұру жүйесі күрт даулы болды. Жақында қайықпен келген босқынның көп бөлігі Ирак пен Ауғанстан және басқа елдердегі қақтығыстардан қашқан мұсылмандарды құрады. Кейбір исламдық көшбасшылар мен әлеуметтік сарапшылар исламға қатысты әділетсіз стереотиптер тарағанын айтады. 2005 жылы Ховард үкіметі Амир Али төрағалық ететін Мұсылман қауымы жөніндегі кеңесші топты құрды. Австралияның Ислам кеңестері федерациясы және Австралиядағы Ұлттық шіркеулер кеңесі сияқты христиан және мұсылмандық топтар дінаралық диалогты дамытты. Австралия мен Индонезия Балидегі шабуылдан кейін құқық қорғау саласында ғана емес, білім беруді жақсарту және мәдени өзара түсіністікті арттыру бойынша да тығыз жұмыс істеді, бұл қарым-қатынастардың жақсаруына әкелді. Бірқатар дау-дамайлардан кейін шейх Тадж Эл Дин Хилали 2007 жылы Австралияның Бас мүфтиі лауазымынан зейнеткерлікке шықты және оның орнына Фемми Наджи Эл Имам АМ тағайындалды. 1970 жылдардан бері ислам мектептері, сондай-ақ 100-ден астам мешіт пен намаз оқу орындары құрылды. 2011 жылғы санақта 1140 адам абориген мұсылмандары деп тіркелді, бұл 2001 жылғы санақта тіркелген көрсеткіштен екі есеге жуық. Австралиялық мұсылмандардың арасында боксшы Энтони Мундин, қоғамдық қызметкер және регби лигасының жұлдызы Хазем Эль Масри, крикетші Усман Хаважа және ғалым Валид Али сияқты белгілі тұлғалар бар. 2013 жылы Лейборист партиясының депутаты Эд Хусик Австралияның алғашқы мұсылман кабинет мүшесі болды және қысқа мерзімге премьер-министрдің парламенттік хатшысы және екінші Рудд үкіметінде кеңжолақты байланыс жөніндегі хатшы болып қызмет етті.

Иудаизм

Кем дегенде сегіз еврей сотталған адам 1788 жылы бірінші флотпен Сиднейге тасымалданды деп есептеледі, осы кезде континентте алғашқы британдық қоныс орнатылды. Қазіргі уақытта Австралияда шамамен 110 000 яһуди тұрады, олардың көпшілігі Шығыс Еуропадан шыққан ашкенази яһудилері, ал көптегені Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін келген босқындар мен Холокосттан аман қалғандар. Соңғы кезде Оңтүстік Африка мен бұрынғы Кеңес Одағынан келген көші-қонның арқасында еврей халқының саны сәл өсті. Австралиядағы ең ірі еврей қауымы Мельбурнда, шамамен 60 000 адаммен, одан кейін Сиднейде 45 000 адаммен. Кішкентай қауымдар басқа штаттардың астаналарында таралған. Британдық отаршылдық кезең аяқталғаннан кейін еврейлер Австралияда заң алдындағы теңдікке ие болды және азаматтық шектеулерге немесе мемлекеттік демеушілікпен жүзеге асырылған антисемитизмнің басқа да түрлеріне ұшырамады, бұл оларды қоғамдық өмірге толық қатысудан шеттетуі мүмкін. Сиднейдегі готикалық стильде салынған Ұлы синагога 1878 жылы қасиеттендірілді және Австралиядағы еврейлердің ғибадат ететін маңызды орны болып табылады. Белгілі австралиялық еврейлердің қатарында 1923 жылы Сиднейде Маккабиан залын ашқан және Бірінші дүниежүзілік соғыста соғысып, қаза тапқан еврейлерді еске алу үшін салған, қазіргі уақытта Австралияның 100 долларлық банкнотында бейнеленген, сондай-ақ 1930 жылы Австралияның алғашқы туған генерал-губернаторы болған сэр Джон Монаш бар. 1930 жылға дейін Австралиядағы барлық синагогалар формалды түрде православиелік болды, олардың көпшілігі Ұлыбританияның бас раввинінің басшылығын мойындады. Бүгінгі күні де Австралиядағы синагогалардың басым көпшілігі православиелік болып табылады. Дегенмен, Мизрахи, Хабад және Адасс Израиль сияқты православиелік қауымдардың кең ауқымы бар. Сондай-ақ, сефард қауымдары да бар. 1890 жылдардың басында реформалық қауымдарды құруға жасалған әрекеттер қысқа мерзімді болды. Алайда, Ада Филлипс басшылығымен Мельбурнда тұрақты либералды қауым – Temple Beth Israel құрылды. Кейіннен Сиднейде АҚШ-тағы реформалық қозғалыспен байланысты Temple Emanuel синагогасы құрылды. Осы екі қауымнан кейін басқа қалаларда бірнеше либералды синагогалар ашылды. 1992 жылдан бастап консервативті (Мазорти) қызметтері, әдетте Сиднейдегі Вуллахрадағы Еммануил ғибадатханасындағы кішігірім екінші синагогадағы Ноувегте балама қызмет ретінде өткізіледі. 1999 жылы Мельбурнның алғашқы консервативті (Мазорти) қауымы – Кехилат Нитзан құрылды, оның президенті Джон Розенберг болды. 2006 жылы қауым өзінің алғашқы раввині Эхуд Бандельді тағайындады. 2010 жылы Бейт Кнессет Шалом Брисбендегі алғашқы консервативті (Мазорти) синагогасы болды. 2012 жылы Мельбурнда Хабоним Дрор мәдени еврей жастар қозғалысымен байланысты Кехилат Колену деп аталатын алғашқы гуманистік еврей қауымы құрылды. Содан кейін 2012 жылы Сиднейде Айелет Хашахар деп аталатын ұқсас қауым құрылды. Бұл қызметтер АҚШ-тағы гуманистік еврей қозғалысы мен Израильдегі музыкалық Нава Техила дұға тобының үлгісіне негізделген.

Бахаи діні

Бахаи діні алғаш рет 1922 жылы Австралияға келді және жалпы халықтың 0,1% құрайтын шағын діни азшылықтардың бірі болып табылады. Сидней бахаи ғибадатханасы Сиднейдің солтүстік жаққа орналасқан Инглсайд елді мекенінде орналасқан. Сидней университетінің тарихшысы Дженнифер Тейлордың сөзіне қарағанда, ол ХХ ғасырда Сиднейде салынған ең маңызды төрт діни ғимараттың қатарында. 1961 жылы ашылған бұл ғибарат әлемдегі төртінші бахаи ғибадат үйі болды. 2001 жылы "Құқық қорғау және төтенше жағдайлар қызметкерлері үшін діни әртүрлілік туралы практикалық анықтама" кітабының екінші басылымы Бахаи дінін Австралиядағы діндерге қатысты ақпаратқа қосты және қауымдастықтың 11 000-нан астам адамға дейін өскенін атап өтті, ал 2010 жылы 19 300-ден асты. Алайда, 2016 жылғы халық санауы бойынша халық саны тек 13 988 адамды құрады. Сиднейдің Оберн қаласындағы Шри-Мандир ғибадатханасы 1977 жылы алғаш құрылды.

Буддизм

Буддистер Австралияға 1850-ші жылдардағы алтын асығу кезінде, қытай кеншілерінің көптеп келуімен едәуір санда келе бастады. Дегенмен, 1960 жылға дейін халық саны аз болды. Буддизм қазір Австралиядағы ең қарқынды өсіп жатқан діндердің бірі. Бұған Азиядан келген иммигранттардың үлесі зор, сонымен қатар азиялық емес шыққан адамдар да дінге кірген. Буддизмнің үш негізгі бағыты – Тхеравада, Шығыс Азия және Тибет – қазір Австралияда кең таралған. Бұл ғибадатхана Фо Гуан Шан буддалық орденінің құрметті ұстазы Хсинг Юнның жолын ұстанады. Бодхиня монастыры – Таиланд ормандық дәстүріндегі Тхеравада буддалық монастыры, ол Батыс Австралияның Серпентин қаласында орналасқан.

Сикхизм

Сикхизм соңғы жылдары Австралиядағы ең қарқынды өсіп келе жатқан діндердің бірі. Халық санау деректеріне сәйкес, 2011 жылдан 2021 жылға дейін Австралиядағы сикхтер саны 72 000-нан 210 400-ға дейін өсті, яғни орташа жылдық өсім 14,8% құрады. Австралиядағы сикхтердің шамамен 42%-ы Виктория штатында тұрады.

Джайнизм

Джайнизм қазіргі уақытта Австралиядағы ең жылдам өсіп келе жатқан төртінші дін. 2016 жылы 4050 жақтасы тіркелді және жыл сайын шамамен 7,7%-ға өсуде. Джайндардың көп бөлігі (94,7%) штат астаналарында, атап айтқанда Сидней, Мельбурн және Перт қалаларында тұрады.

Діни емес

Австралия дамыған елдер арасында дінге ең аз сенетін елдердің бірі. Көптеген адамдардың өмірінде дін орталық рөл атқара қоймайды. Бұл көзқарас Австралия жастарының арасында ерекше көзге түседі, және 2008 жылы «Христиан-сайнс монитор» газеті жүргізген сауалнамада олар әлемдегі ең аз дінге сенетін жастар деп танылды. 2021 жылғы халық санағында АБС ~9,887,000 австралиялықты (38.9%) дінсіз деп тіркеді, бұл көрсеткіш 2011 жылғы 4,796,800 (22.3%) көрсеткіштен нақты мәнде 16.6%-ға артық. Дінге қатысты мәліметтер АБС тарапынан бес жыл сайынғы халық санағы барысында ғана жиналады. Австралиядағы атеистердің мүдделерін «Австралия атеисттер қоры» ұлттық деңгейде қорғайды. Австралиядағы гуманистік мүдделерді «Австралия гуманистік қоғамдар кеңесі» ұлттық деңгейде ұсынады. Австралиядағы рационалистердің мүдделерін «Австралия рационалистік қоғамы» ұлттық деңгейде білдіреді. Мельбурнда әйгілі атеистік шара – «Глобальді атеисттер конгресі» өткізілді.

Басқа діндер

2006 жылғы санақ 53 тізімделген топты 5000 мүшеге дейін көрсетті, олардың көпшілігі христиан дін тобы, олардың ішінде грек, серб және ассириялық православие сияқты ұлттық ерекшеліктері бар түрлері де кездеседі. Кіші діндердің ішінде 29 328 паган дінін ұстанады, 12 000 – бахаи діні, ал шамамен 7000 адам гуманизмді ұстанады. 1000 мен 5000 аралығында таосизм, друздар, сатанистер, зороастрийшілер, рационалистер, шығармашылық ағым өкілдері, теософиялық және джайнизмді ұстанатындар бар. Бұдан өзге, Тенрикио, Синто, Унитариандық Универсализм, Эканкар, Цао Дай, Растафари, Пантеизм, Саентология және Раэлиандықтар да кездеседі. Жалпы алғанда, христиан емес діндерді ұстанатындар мен дінсіздердің саны жалпы халық санына пропорционалды түрде артып келеді. 1996 және 2001 жылдарғы санақ мәліметтері бойынша, аборигендердің діні 7000-ден 5000-ға дейін азайған, бахаи діні 9000-нан 11000-ға дейін өскен, ал "басқа" санатындағы қалғандары 69000-нан 92000-ға дейін жеткен. 2011 жылғы санақта 32 083 австралиялық өздерін паган дінінің өкілі деп атады, оның ішінде 8413 адам дінін Викка немесе неопагандық сиқыршылық деп көрсеткен.

Басқа әсерлесулер

1983 жылы Австралияның Жоғарғы соты дінді "өмір мағынасын түсінуге және құндылықтарға негізделген сенімдер мен амалдардың күрделі жиынтығы" деп анықтады. Австралия Статистика бюросының 2001 жылғы санақ сөздігі "дін жоқ" терминін агностицизм, атеизм, гуманизм және рационализм сияқты кіші топтарды қамтитын дін санаты ретінде анықтайды (бірақ ABS оларды "әлемдік сенімдер" деп те жіктейді). Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер жөніндегі комиссия (HREOC) діни негіздегі кемсіту туралы шағымдарды қарауға құқылы. 1998 жылы HREOC Австралиядағы дін мен сенім бостандығын Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімнің 18-бабымен салыстырып, "әр түрлі юрисдикцияларда қолданылатын заңдық қорғауларға қарамастан, көптеген австралиялықтар діни сенімдері немесе сенімсіздігі үшін кемсітуге ұшырайды, оның ішінде дәстүрлі және дәстүрлі емес діндердің өкілдері, сондай-ақ діни көзқарасы жоқ адамдар да бар" деп мәлімдеді. HREOC-тің осындай пікірлерге жауабының мысалы – 2001 жылғы 11 қыркүйекте АҚШ-та болған шабуылдар мен Балидегі жарылыстардан кейін Австралиядағы мұсылмандарға қатысты болуы мүмкін жағдайларды зерттейтін IsmaU жобасы.

Діндер аралық күш

Әр түрлі діни институттар арасында дінаралық ізгілік шаралар жүзеге асырылуда. 2000 жылдардың басынан бері Ыбырайым конференциясы христиан, мұсылман және яһуди өкілдерінің қатысуымен жыл сайынғы дінаралық іс-шара ретінде өткізіліп келеді.

Англикандықтар

Б. Кей, ред., Австралиядағы англиканизм: Тарих (Мельбурн: Мельбурн университетінің баспасы, 2002)
Т. Фрейм, Ұлтқа арналған шіркеу: Канберра және Гулберн англикандық дін аймағының тарихы (Сидней: Хейл және Ирменгер, 2000). Д. Хиллард, Құдайға құлшылық және жақсы тәртіп: Оңтүстік Австралиядағы Англикан шіркеуінің тарихы (Аделаида: Уэйкфилд Пресс, 1986)
С. Джадд және К. Дж. Кейбл, Сидней англикандары: Дін аймағының тарихы (Сидней: Англикандық ақпараттық кеңсе, 1987)
Б. Портер, ред., Мельбурн англикандары: Мельбурн дін аймағы 1847–1978 (Мельбурн: Митр Букс, 1997)

Католиктер

Кэмпион, Эдмунд. Rockchoppers: Австралиядағы католик өмірі (1983)
Диксон, Роберт Е. Австралиядағы католиктер (1996)
Гамильтон, Селия. "Жаңа Оңтүстік Уэльстің ирландтық католиктері және Еңбек партиясы, 1890–1910", Тарихи зерттеулер: Австралия және Жаңа Зеландия (1958) 8(31): 254–267
Лаффин, Жозефина. "'Дауылды суларда жүзу': архиепископ Мэтью Беович және Аделаида католик архиепархиясы 1960 жылдары." Дін тарихы журналы 34.3 (2010): 289–311.
Макграт, Софи. "Австралия тарихындағы діни әйелдер 1888–1950: Паррамата Мейірімділік сестерінің мысалы", Австралия Корольдік тарихи қоғамының журналы (1995) 81(2): 195–212
Муртаг, Джеймс Г. Австралия: Католиктер тарихы (1959)
О'Донахью, Томас А. Сенімді сақтау: Австралиядағы католик мектептеріндегі білім беру процесі, 1922–1965 (2001)
О'Фаррелл, Патрик. Австралиядағы ирландтар: 1798 жылдан бүгінгі күнге дейін (3-ші басылым. Корк университетінің баспасы, 2001)

Протестанттар

Брауэр, Альфред. Оңтүстік шалшығының астында: Австралияның евангелистік лютеран шіркеуінің тарихы (Лютеран баспасы, 1985)
Эллис, Джули Энн. "Шығанақтағы қиылысқан оқтар": 1890 жылдары Оңтүстік Австралиядағы методизм мен еңбек қозғалысы арасындағы дау" Еңбек тарихы (1993): 89–102. JSTOR
Хардгрейв, Дональд В. Мұндай шақ үшін: Австралияның Веслиан методистік шіркеуінің тарихы (1988)
Харрисон, Джон. Отпен суға батыру: Австралиядағы Біріккен шіркеудің алғашқы он жылы (1986)
Хант, Арнольд Дадли. Көктемнің бұл жағы: Оңтүстік Австралиядағы методизм тарихы (Лютеран баспасы, 1985)