Кіріспе
Канаданың Юкон және Солтүстік-Батыс аумақтарындағы көп мақсатты жол. Канол мұра жолы – Норман Уэллс (Солтүстік-Батыс аумақтары) қаласынан басталып, Маккензи таулары арқылы Юкон шекарасына дейін созылатын жол. Шалқарлығы, ұзындығы және өзендерден өту қиындығы себепті, Канададағы ең қиын жолдардың бірі саналады. Қазіргі таңда жол аумақтық паркіге айналдырылуда.
The Canol Heritage Trail is a trail running from Norman Wells, Northwest Territories, through the Mackenzie Mountains, to the Yukon border. Because of its remoteness, length and river crossings it is considered one of the most challenging trails in Canada. The trail is in the process of becoming a territorial park.
Тарих
Жол Солтүстік-Батыс аумақтарындағы Канол жолының бағытымен өтеді, бірақ Юкон шекарасынан әрі оған күтім жасалмайды. Бұл жол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Армиясының инженерлік корпусы Норман Уэллс мұнай кен орнынан Уайтхорстағы мұнай өңдеу зауытына мұнай құбырының құрылысын және оған қызмет көрсетуді жүзеге асыру үшін салған. Жоғары шығындарға қарамастан, ол пайдалануға берілгеннен кейін он үш айдан соң тастап кетілді.
Логистика
Жолдың шығыс шеті 4-ші Milepost-те, Норман Уэллстен Маккензи өзенінің арғы жағында орналасқан, сондықтан өзенді әуе немесе қайықпен кесіп өту үшін шаралар қабылдау қажет. Батыс шетіне Норман Уэллз немесе Уайтхорс қалаларынан ұшақпен жетуге болады. Жазда Юкон тас жолы 6/Солтүстік Канол жолы арқылы да жету мүмкіндігі бар. Жолға аздаған күтім жасалады және Юкон – Солтүстік-Батыс Аймақтары шекарасына дейін саяхат ету қиынға соғуы мүмкін, себебі ол жерде күтім тоқтатылады және көптеген көліктер үшін жылдам уақыт ішінде өткілі болмайды. Жолдың батыс шеті ресми түрде Солтүстік-Батыс Аймақтарындағы 222-ші Milepost әуежайында орналасқан. Юкон шекарасының жанындағы Макмиллан өткеліндегі шағын әуежай да қолданылады, бұл Маккензи өзеніне дейінгі жалпы қашықтықты анықтайды. Ұзындығы мен қиындығына байланысты, бұл жолға тек тәжірибелі және жақсы физикалық жағдайдағы саяхатшылар ғана баруы керек. Көптеген саяхатшылар жолды аяқтауға 14-22 күн жұмсайды. Жол бойында қызмет көрсету орындары жоқ, және қайта толықтырусыз да жолға шығылғандар болғанымен, көпшілігі әуе арқылы бір-үш рет азық-түлік жеткізілуін ұйымдастырады. Жолды ең жылдам жүріп өту рекорды 5 күннен астам уақытты құрайды. Басты өзендерден өту кезеңдеріне Эквидің үшінші және төртінші өткелдері, Твитя, Кіші Киле және Каркажоудың екінші өткелі кіреді. Су деңгейіне байланысты оларды жаяу өту қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін. Сонымен қатар, су деңгейі жоғары болғанда қиындық тудыруы мүмкін көптеген кішігірім арналар мен өзендер де бар. 2016 жылы Кіші Киле өзенін кесіп өту кезінде бір саяхатшы суға шалынып қайтыс болды. 2016 жылы Твитя өзенін қауіпсіз кесіп өту үшін маусымдық кабельдік паром жүйесі сынақтан өтті, бірақ ол қайта орнатылмады. 2018 жылы Солтүстік-Батыс Аймақтарының үкіметі жол бойындағы төтенше жағдайларға арналған паналарын салуды бастады. 2020 жылға қарай бес пана аяқталды және тағы 15-ке дейін салу жоспарлануда. Жол гризли және қара аюлардың мекендейтін жерінен өтеді, сондықтан сақтық шараларын қабылдау қажет.
Due to its length and difficulty, it should only be undertaken by experienced and fit hikers. Most hikers will take between 14 and 22 days to complete the trail. There are no services along the trail and, though it has been hiked with no resupply, most people arrange for one to three food drops to be made by aircraft. The fastest known time to hike the trail is just over 5 days. Major river crossings include the third and fourth crossings of the Ekwi, the Twitya, the Little Keele and the second crossing of the Carcajou. Depending on water levels these can be difficult or impossible to cross on foot. There are also many smaller creek and river crossings that may be difficult at high water. A hiker died in 2016 after being swept away crossing the Little Keele. In 2016 a seasonal cable ferry system was tested to provide a safer crossing of the Twitya, however it has not been reinstalled. In 2018 the Government of the Northwest Territories began building emergency shelters on the trail. As of 2020 five shelters have been completed with plans to add up to 15 more. The trail crosses grizzly bear and black bear habitat, so precautions should be taken.
Қоршаған ортаны тазарту және саябақ мәртебесі
Америкалықтар Канол жобасын сәтсіз деп шешкеннен кейін, ол тасталып, «Империяльдық мұнай» компаниясына сатылды. Кейбір құнды жабдықтар сақталды, бірақ көп мөлшерде құбырлар, сымдар, көліктер мен ғимараттар, сондай-ақ түрлі ластағыштар қалды. Телеграф сымдарын тазалау 2015 жылы басталды және 2016 жылдың соңында жол бойындағы сымдардың 70% астамы кесіліп, кейін алып тастау үшін жинақталды. Ластағыштарды жою, сымдарды жинау, тұрған ғимараттарды нығайту және физикалық қауіптерді жою жұмыстары 2017-2019 жылдар аралығында аяқталды, қазір ұзақ мерзімді бақылау жүргізілуде. Жолды қалпына келтіру Сахту Дене және Метистердің толыққанды жер иелену туралы келісімінде қарастырылғандай, аумақтық саябақты құруға жағдай жасайды. 2021 жылы жол Трансканада жол желісінің бір бөлігі деп белгіленді.
Басқа жол жүру түрлері
Бірінші сәтті жазғы моторизацияланған экспедиция Росс өзенінен (YT) Норман Уэллске (NWT) дейін 1973 жылдың шілдесінде өтті. Кімнің де көмегінсіз, жеті Honda ATC90 трициклі мен оларды жүргізушілер 10 күнде 589 км (366 миль) қашықтықты басып өтті. Алғашқы рет бүкіл жол 1991 жылы велосипедпен толықтай жүріп өтілді. 2012 жылы Macmillan Pass-тен Маккензи өзеніне дейін тау велосипедтері мен қап астықтарын пайдалана отырып, азық-түлік түсірмей 8 күнде жол аяқталды. Содан бері велосипедпен жолға шығу әрекеттері көбейді. Жол қыс айларында қар мотоциклімен және иттердің жегіш тобымен, ал жазда жол талғамайтын көліктермен жүріледі. 2009 және 2011 жылдары жолдан тыс көліктермен жүруге жасалған әрекеттер Солтүстік-Батыс территорияларында жолды моторизацияланған түрде пайдалану мәселесіне қатысты дау тудырды.