Кіріспе

Канаданың Юкон және Солтүстік-Батыс аумақтарындағы көп мақсатты жол. Канол мұра жолы – Норман Уэллс (Солтүстік-Батыс аумақтары) қаласынан басталып, Маккензи таулары арқылы Юкон шекарасына дейін созылатын жол. Шалқарлығы, ұзындығы және өзендерден өту қиындығы себепті, Канададағы ең қиын жолдардың бірі саналады. Қазіргі таңда жол аумақтық паркіге айналдырылуда.

Тарих

Жол Солтүстік-Батыс аумақтарындағы Канол жолының бағытымен өтеді, бірақ Юкон шекарасынан әрі оған күтім жасалмайды. Бұл жол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Армиясының инженерлік корпусы Норман Уэллс мұнай кен орнынан Уайтхорстағы мұнай өңдеу зауытына мұнай құбырының құрылысын және оған қызмет көрсетуді жүзеге асыру үшін салған. Жоғары шығындарға қарамастан, ол пайдалануға берілгеннен кейін он үш айдан соң тастап кетілді.

Логистика

Жолдың шығыс шеті 4-ші Milepost-те, Норман Уэллстен Маккензи өзенінің арғы жағында орналасқан, сондықтан өзенді әуе немесе қайықпен кесіп өту үшін шаралар қабылдау қажет. Батыс шетіне Норман Уэллз немесе Уайтхорс қалаларынан ұшақпен жетуге болады. Жазда Юкон тас жолы 6/Солтүстік Канол жолы арқылы да жету мүмкіндігі бар. Жолға аздаған күтім жасалады және Юкон – Солтүстік-Батыс Аймақтары шекарасына дейін саяхат ету қиынға соғуы мүмкін, себебі ол жерде күтім тоқтатылады және көптеген көліктер үшін жылдам уақыт ішінде өткілі болмайды. Жолдың батыс шеті ресми түрде Солтүстік-Батыс Аймақтарындағы 222-ші Milepost әуежайында орналасқан. Юкон шекарасының жанындағы Макмиллан өткеліндегі шағын әуежай да қолданылады, бұл Маккензи өзеніне дейінгі жалпы қашықтықты анықтайды. Ұзындығы мен қиындығына байланысты, бұл жолға тек тәжірибелі және жақсы физикалық жағдайдағы саяхатшылар ғана баруы керек. Көптеген саяхатшылар жолды аяқтауға 14-22 күн жұмсайды. Жол бойында қызмет көрсету орындары жоқ, және қайта толықтырусыз да жолға шығылғандар болғанымен, көпшілігі әуе арқылы бір-үш рет азық-түлік жеткізілуін ұйымдастырады. Жолды ең жылдам жүріп өту рекорды 5 күннен астам уақытты құрайды. Басты өзендерден өту кезеңдеріне Эквидің үшінші және төртінші өткелдері, Твитя, Кіші Киле және Каркажоудың екінші өткелі кіреді. Су деңгейіне байланысты оларды жаяу өту қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін. Сонымен қатар, су деңгейі жоғары болғанда қиындық тудыруы мүмкін көптеген кішігірім арналар мен өзендер де бар. 2016 жылы Кіші Киле өзенін кесіп өту кезінде бір саяхатшы суға шалынып қайтыс болды. 2016 жылы Твитя өзенін қауіпсіз кесіп өту үшін маусымдық кабельдік паром жүйесі сынақтан өтті, бірақ ол қайта орнатылмады. 2018 жылы Солтүстік-Батыс Аймақтарының үкіметі жол бойындағы төтенше жағдайларға арналған паналарын салуды бастады. 2020 жылға қарай бес пана аяқталды және тағы 15-ке дейін салу жоспарлануда. Жол гризли және қара аюлардың мекендейтін жерінен өтеді, сондықтан сақтық шараларын қабылдау қажет.

Қоршаған ортаны тазарту және саябақ мәртебесі

Америкалықтар Канол жобасын сәтсіз деп шешкеннен кейін, ол тасталып, «Империяльдық мұнай» компаниясына сатылды. Кейбір құнды жабдықтар сақталды, бірақ көп мөлшерде құбырлар, сымдар, көліктер мен ғимараттар, сондай-ақ түрлі ластағыштар қалды. Телеграф сымдарын тазалау 2015 жылы басталды және 2016 жылдың соңында жол бойындағы сымдардың 70% астамы кесіліп, кейін алып тастау үшін жинақталды. Ластағыштарды жою, сымдарды жинау, тұрған ғимараттарды нығайту және физикалық қауіптерді жою жұмыстары 2017-2019 жылдар аралығында аяқталды, қазір ұзақ мерзімді бақылау жүргізілуде. Жолды қалпына келтіру Сахту Дене және Метистердің толыққанды жер иелену туралы келісімінде қарастырылғандай, аумақтық саябақты құруға жағдай жасайды. 2021 жылы жол Трансканада жол желісінің бір бөлігі деп белгіленді.

Басқа жол жүру түрлері

Бірінші сәтті жазғы моторизацияланған экспедиция Росс өзенінен (YT) Норман Уэллске (NWT) дейін 1973 жылдың шілдесінде өтті. Кімнің де көмегінсіз, жеті Honda ATC90 трициклі мен оларды жүргізушілер 10 күнде 589 км (366 миль) қашықтықты басып өтті. Алғашқы рет бүкіл жол 1991 жылы велосипедпен толықтай жүріп өтілді. 2012 жылы Macmillan Pass-тен Маккензи өзеніне дейін тау велосипедтері мен қап астықтарын пайдалана отырып, азық-түлік түсірмей 8 күнде жол аяқталды. Содан бері велосипедпен жолға шығу әрекеттері көбейді. Жол қыс айларында қар мотоциклімен және иттердің жегіш тобымен, ал жазда жол талғамайтын көліктермен жүріледі. 2009 және 2011 жылдары жолдан тыс көліктермен жүруге жасалған әрекеттер Солтүстік-Батыс территорияларында жолды моторизацияланған түрде пайдалану мәселесіне қатысты дау тудырды.