Кіріспе

Америкалық бейсболшы (1933-2018)

Джон Патси Франкона (4 қараша 1933 – 13 ақпан 2018) – Басты лига бейсболының ойыншысы. Бала кезінде әкесі оны "Тито" деп лақап ат қойған. Оның ұлы Терри Франкона да көбінесе "Тито" деп аталады.

Балтимор Ориольс

Франкона 1952 жылы бастапқыда «Сент-Луис Браунс» командасымен келісімшартқа отырды. Ол екі маусым «Браунс / Балтимор Ориолс» командасының фермалық жүйесінде (1953 жылдың 29 қыркүйегінде франшиза Балтиморға көшіріліп, аты өзгертілді) өтті, содан кейін екі жылға АҚШ армиясында қызмет етті. Оралғаннан кейін, 1956 жылы көктемгі жаттығуларға шақырылды, бірақ тізімде жоқ ойыншы ретінде қатысты, алайда командаға ілігіп алды. Ол .258-дік орташа көрсеткішпен 9 хоум-ран соғып, 57 рет ұпай әкелді, нәтижесінде «Америка лигасының жаңа жыл ойыншысы» сайлауында «Кливленд Индианс» командасының Рокки Колавитосымен бірге екінші орынды бөлісті, ал жеңіс «Чикаго Уайт Сокс» командасының шабуылшысы Луис Апарисиоға бұйырды. Маусым арасында Ал Пиларчик алынғаннан кейін, Франкона оң жақтағы негізгі ойыншы орнын жоғалтып, 1957 жылғы маусымның басында Тынық мұхиты лигасының «Ванкувер Маунтис» командасына ауыстырылды. 19 мамырда «Канзас-Сити Атлетикс» командасына қарсы өткен ойында карьерасында алғаш рет бір ойында екі хоум-ран соқты, соның арқасында маусымдық орташа көрсеткіші .300-ге жетті. Содан кейін ол көбінесе резервтік рөлге көшті. Төртінші аутфильдер және сол жақтан соққы беретін ойыншы ретінде, Франкона маусым бойы айып соққысымен тек .185 көрсетті. Соңынан, ол, Рей Мур және Билли Гудман «Чикаго Уайт Сокс» командасына Ларри Доби, Джек Харшман және Джим Маршаллдың орнына ауыстырылды (кейін «Чикаго» осы келісімнің бір бөлігі ретінде Расс Хеманды «Балтимор» командасына жіберді, себебі «Ориолс» Харшманның дискісінің сырғанағанын анықтады).

Чикагоның "Ақ сокс" / Детройттың "Тиггерлері"

Жылы көктемнен кейін Франкона "Ақ соққылар" командасының оң жақ қанаттағы басты ойыншысы болып таңдалды. Чикагодағы өмірі қысқа болды, себебі ол 15 маусымдағы ауысу мерзімінде "Детройт Тайгерс" командасына сатылды. Әйгілі ойыншы Ал Калин оң жақта ойнағандықтан, Франкона маусымның қалған бөлігінде бар болғаны 84 рет ойынға шықты. Ойынға шығу мүмкіндігінің аздығына наразы болған Франкона ауысуды талап етті. 1959 жылдың 21 наурызында ол Ларри Добиге айырбасталды және "Кливленд Индианс" командасына өтті, бұл екеуінің арасындағы екінші ауысу болды.

Кливленд үнділері

Көптеген ойын уақытын күткеніне қарамастан, Франкона 1959 жылғы маусымды жаңа франшизасымен резервтік ойыншы және әмбебап шебер ретінде бастады. 7 маусымда Нью-Йорк Янкизбен өткен қос ойында тоғыздан бесеуін соққаннан кейін, Франкона Джим Пирсаллдың орнына Кливлендтің орталық алаң қорғаушысы болды. Маусым соңына қарай ол бірінші базаға ауыстырылды, ал «Индианс» командасының тұрақты бірінші базасы Вик Пауэр екінші базаға көшті. Маусым бойы ол .363 орташа көрсеткішпен, мансаптық рекордтық 20 үйге соққы және 79 ұпай жинады, бұл «Индианс» командасына 89–65 есебімен және Америка лигасының екінші орынына көмектесті. Оның .363 орташа көрсеткіші лигада ең жоғары болар еді, бірақ ол лигалық нормативтерге сәйкес келу үшін қажетті 3.1 соққыдан 34 соққы кем тартты. Ұрып-соғу чемпионатында .353 орташа көрсеткішпен «Детройт Тайгерс» командасының Харви Куэн жеңіске жетті. «Индианс» 1960 жылғы маусымды бастамас бұрын үйге соққылар бойынша көшбасшы Рокки Колавито үшін Куэнды алғаннан кейін Франкона сол алаңға ауыстырылды. Колавито кеткеннен кейін, Франкона менеджер Джо Гордонның соққы беру реті бойынша төртінші нөмірге қосылды. Шілде айында бар болғаны алты үйге соққаннан кейін, Франкона тамыз айында соққы беру реті бойынша алтыншы орынға, ал қыркүйек айында екінші орынға түсті. Бұл өзгерістерге орай, ол маусымның қалған бөлігінде он бір үйге соққы беріп, жалпы есебінде он жетіге жеткізді. Оның 36 қос соққысы Америка лигасы бойынша ең көп көрсеткішті құрады. 1961 жылдың 26 наурызында Франкона Hi Corbett Field-те «Бостон Ред Сокс» командасына қарсы жаттығу ойынында үйге соққы берді. Допты алуға барған қалалық саябақтардың бірі Джон К. Кота Фред Виктор Берденнің денесін тапты, оны Тусон, Аризона полициясы бұрынғы боксшы Джеймс Косионың өліміне қатысы бар деп іздеп жатқан еді. 1961 жылғы маусымның екінші All-Star үзілісінде .293 орташа көрсеткішпен, он бір үйге соққы және 53 ұпай жинаған Франкона мансабындағы жалғыз рет Америка лигасының All-Star құрамына енді. Алайда ол ойынға қатыспады. Маусым бойы ол .301 орташа көрсеткішпен, он алты үйге соққы, 85 ұпай жинады және Америка лигасының сол алаң қорғаушылары арасында ең жоғары көрсеткіштің иегері атанды. Лигадағы ең жақсы сол алаң қорғаушыларының бірі болғанына қарамастан, Франкона 1962 жылы жаттығу кезінде бірінші базаға ауыстырылды және маусымды бірінші базадағы ең көп қос ойынды жасаған ойыншы ретінде аяқтады. 11 маусымда Фенуэй паркінде «Бостон» командасының жанкүйерлерінің наразылығына ұшырады. Ойын әлі де ұпайсыз тең түскенде, үшінші иннингте екі ауттан кейін «Индианс» базаларды толтырды. Бірінші базадан Франкона «Бостон» командасының питчері Эрл Уилсонға «Тұр, Эрл!» деп айғайлады. Франконаның бұл әрекеті салдарынан Уилсон дөңгелектен құлап, қателік жасады. Бұл бейсбол ережелеріне қайшы болғанына қарамастан, Франкона ойыннан кейін Уилсонға айқайлағанын мойындады. 1962 жылы жаңа менеджер Мел МакГаха басшылығымен Франконаның көрсеткіштері төмендеді. 1963 жылы Бирди Теббетс команданы басқарған кезде Франкона қайтадан сол алаңға ауыстырылды, бірақ оның көрсеткіштері одан да нашарлады. Оның .228 орташа көрсеткіші мансабындағы ең төменгі көрсеткіш болды, ал он үйге соққы және 41 ұпай толық маусымдағы ең төменгі көрсеткішті құрады. Алайда ол 31 шілдеде Лос-Анджелес Энджелс командасының питчері Пол Фойтакқа қарсы өткен ойында қатарынан төрт үйге соққы берген команданың құрамында болды, бұл бейсбол тарихындағы екінші оқиға болды. Бұл оқиға соңғы жылдары үш рет қайталанды, соның ішінде Терри Франкона бас бапкер болған кезде «Ред Сокс» командасы да осындай жетістікке қол жеткізді. «Индианс» командасы 1964 жылғы маусымды бастамас бұрын All-Star Леон Вагнерді сол алаңға алды, сондықтан Франкона уақытын оң және бірінші база арасында бөлісті. Маусымнан кейін ол Сент-Луис Кардиналс командасына кейінірек анықталатын ойыншы мен ақшаға сатылды.

Жолдас жылдар

Дүниежүзілік серия чемпиондары бұрыштағы аутфилд позицияларында және бірінші базада қалыпты тұрды; Франкона олардың қосалқы құрамын күшейту үшін ғана алынды. Ол 1965 жылы .259 көрсеткішпен ойнады, оның ішінде соққыны ауыстырушы ретінде .265 көрсеткішпен. 1966 жылға дейін «Кардиналс» командасымен соққыны ауыстырушы болып қалды. 1967 жылғы көктемгі жаттығулар кезінде оның шарты «Филадельфия Филлиз» клубына сатылды. Франкона жараланған Билл Уайттың орнына «Филлиз» сапында бірінші базада үш рет қақты, көрсеткіші .205 болды. Ол жазылғаннан кейін «Атланта Брейвс» клубына сатылды. Франкона «Атлантада» қайта жақсарды, 1967 жылғы маусымның қалған бөлігінде 6 хоумран мен 25 RBI жинап, .248 көрсеткішін берді. 1968 жылы ол 398 ойынға қатысты, бұл 1963 жылдан бергі ең көп көрсеткіш, және .296 көрсеткішпен 47 RBI жинады, бұл 1962 жылдан бергі ең көп көрсеткіш. Франкона 1969 жылы жартылай тұрақты ойындарда 14 RBI жинап, .339 көрсеткішін берді, бірақ бас бармағының шығуы маусымын тоқтатты. Ол маусым соңында жазылып, бірақ 22 тамызда шарты «Окленд Атлетикс» клубына сатылмас бұрын 1 хоумран мен 8 RBI жинап, .219 көрсеткішін берді. Ол өзінің бұрынғы деңгейіне оралып, маусымның қалған бөлігінде 3 хоумран мен 20 RBI жинап, .341 көрсеткішін берді. Ол 1970 жылғы маусымды «Атлетикс» және «Милваки Брюэрс» командалары арасында бөлісіп, содан кейін карьерасын аяқтады.

Бейсболдан кейінгі мансап

Франкона 1997 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Пенсильвания штатының Нью-Брайтон қаласындағы саябақтар мен демалыс басқармасының директоры болды. Ол 2018 жылдың 13 ақпанында үйінде дүниеден өткенге дейін Нью-Брайтон қаласында тұрды.