Кіріспе

Саид ибн Әмір әл-Жұмахи (سعيد بن عامر الجمحي) – Мұхаммед пайғамбардың сахабасы және Омар халифаты тұсында Сириядағы Хомс қаласының әкімі. Халифа Омар Хомс халқынан келген делегациядан мұқтаж адамдардың тізімін сұрады, осылайша олардың қажеттіліктерін өтеуге дайындалды. Тізімде басқа адамдармен бірге әкім Саид ибн Әмірдің есімі де болды. Халифа Омар мың алтын монета жіберді. Бірақ Саид ибн Әмір оларды жеке пайдаланудың орнына, халыққа таратып берді.

Өмір

Жас кезінде ол Мекке шетіндегі Танимге Құрайш шақырған мыңдаған адамның қатарында болды. Олар Мұхаммедтің серігі Хубайб ибн Адиді, оны тұтқынға алып, Бадр шайқасындағы Құрайштің шығындарының құны ретінде өлтіруге куә болды. Хубайбтың өлімінен кейін көп ұзамай ислам дінін қабылдаған Саид Мединаға көшіп, Мұхаммедке еріп, Хайбар шайқасына және одан кейінгі басқа да шайқастарға қатысты. 632 жылы Мұхаммед қайтыс болғаннан кейін ол Әбу Бәкір мен Омардың екеуінің басшылығымен белсенді қызметін жалғастырды. Олар Саидтің адалдығы мен құлшынығын біліп, оның кеңесін тыңдады.

Хомс қаласының әкімі

Омар оны Сириядағы Хомс (Эмеса) қаласының әкімі етіп тағайындады, ол кезде "кіші Куфа" деп аталған, себебі Куфа сияқты, оның тұрғындары да басшыларына көп шағымданатын. Сирияға сапар барысында Омар Хомс халқынан әкіміне қатысты шағымдары бар ма деп сұрады, олар төрт шағым айтты. Омар Саидты шақырып алып, оның куәлігінде Хомс өкілдерінен шағымдарын білдіруді сұрады. Бірінші шағым – ол әр таңда кеш шығады, Саид бұған жауап ретінде өзіне қызметшілердің жоқ екенін, намаздан кейін Құран оқып, әйеліне тамақ дайындауға көмектесетінін, соның салдарынан уақыт кететінін айтты. Екінші шағым – ол түнде ешкімге көңіл бөлмейді, ол бұл әдетінің түнгі намазға арналған уақытын сақтауымен байланысты екенін түсіндірді. Үшінші шағым – ол айына бір рет кешке қарай үйден шығады, ол мұны жалғыз киімін жуу және кептіруге байланысты болғанын түсіндірді. Төртінші шағым – ол кейде есінен танып құлайды. Саид Меккеде Хубайб ибн Адидің Құрайштардың азаптап өлтіргенін көргенін айтты. Құрайштар оған Мұхаммедтен бас тартса, оның байлығын сақтап, қауіпсіздік беретінін ұсынды, бірақ ол бұл ұсыныстан бас тартты. Саид сол кезде мүшрік болғандықтан Хубайбқа көмектесе алмағанын, ал осы оқиғаны еске алғанда өкінішпен есінен танып қалатынын қосты. Омар шағымдарды қабылдамады және былай деді:
"Алхамдулиллаһ, Саид туралы менің пікірім осы сынақ арқылы расталды. Шын мәнінде, ол ұлы мұсылман және оған қарсы білімсіздікпен шағымданғандар одан кешірім сұрауы керек. Ол Хомс қаласының әкімі қызметін атқарган кезде жоғары мәртебесіне қарамастан, кедейлік пен қарапайымдылықпен өмір сүрді. Шағымданушылар халифаның қарсылығына қарамастан Саидты алып кетті. Халифаға бағынбау – қатты қылмыс саналды. Хадис бойынша, бұл Омарды қатты ренжітіп, ашуландырды, сондықтан ол ақша жіберді."