Кіріспе

Жасанды құмыра тас, 1770–1833 жылдары өндірілген.

Коад тасы немесе Литодипира немесе Литодипра (λίθος/δίς/πυρά) – 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында көбінесе жасанды тас ретінде сипатталған құмыра тас. Ол ең жоғары сапалы неоклассикалық мүсіндерді, архитектуралық безендірулерді және бақтарды безендіру үшін қолданылды, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін ауа райына төзімді. Коад тасынан жасалған бұйымдар Георг III және ханзада-регенттің бұйрығымен Сент-Джордж шіркеуіне (Виндзор), Корольдік павильонға (Брайтон), Карлтон хаузына (Лондон), Корольдік теңіз колледжіне (Гринвич) және 1820 жылдары Букингем сарайын қайта жаңартуға арналған. Коад тасын Джон Нэш (Букингем сарайы), сэр Джон Соан (Англия банкі), Роберт Адам (Кенвуд үйі) және Джеймс Уайатт (Радклифф обсерваториясы) сияқты көрнекті сәулетшілер бағалаған.

Тарих

1769 жылы миссис Коуд «Кингс Армс Стейрс, Нэроу Уолл, Ламбет» мекенжайында орналасқан, қазіргі Корольдік фестиваль залының орнындағы, күресіп жатқан Дэниел Пинкоттың жасанды тас бизнесін сатып алды. Бұл бизнес Коудтың жасанды тас фабрикасына айналды, және екі жыл ішінде (1771) ол Пинкотты «өзін бас иеленуші ретінде көрсеткені үшін» жұмыстан шығарды. Коуд жасанды тасты өнертапқан жоқ. Литодипираға дейінгі әртүрлі, сапасы төмен керамикалық материалдар қырық (немесе алпыс) жыл бойы патенттелген және өндірілген. 1799 жылы Коуд өзінің бизнесінде серіктес ретінде өзінің туысы Джон Силиді (анасының қарындасы Мэридің ұлы) тағайындады. Бизнес 1813 жылы оның қайтысына дейін «Коуд және Сили» деген атпен сауда жасады, содан кейін ол Коудқа қайта өтті. 1799 жылы ол өнімдерін көрсету үшін Вестминстер көпірі жолының Суррей бөлігіндегі Педлар акр жерінде «Коуд және Силидің мүсін галереясы» атты көрме залын ашты. (Қоса берілген «Коуд және Сили галереясы» суретін қараңыз).

1813 жылы Коуд Корнуоллдағы Грампаундтан Уильям Крогганды, мүсінші және неке арқылы алыс туысын (екінші туыс, бір буын өткізіп) жұмысқа алды. Ол фабриканы оның 1821 жылы қайтыс болғанша сегіз жыл бойы басқарды. Алайда, Антони Дейлдің «Сәнді Брайтон, 1820–1860» (онлайн) еңбегінде осыған ұқсас зақымдану «жаман тозу» деп сипатталған, бірақ «жарылған саусақтары, мұрны, мантиясы және қолы бұзылған сүйкімсіз мүсін» ауа райының әсеріне немесе Коуд тасының нашар сапасына байланысты емес деп айтылған. 1819 жылы көптеген шағымдардан кейін монумент алынып тасталды және оның қазіргі жағдайы тіркелмеген. Коуд жасаған кейбір туындылар, әсіресе кейінгі кезеңдегілер, материал жеткілікті температураға дейін қыздырылмаған пеште нашар күйдірілгендіктен ауа райына төзімсіздік көрсетті.

Өлім

Койд тасы 1821 жылы Койд қайтыс болғаннан кейін ғана, байланыстырушы зат ретінде табиғи түрде жылу бөлетін Портленд цементін пайдаланатын өнімдермен ығыстырылды. 1840 жылдарға қарай ол көбінесе қолданудан шығарылған сияқты.

Birkbeck кескіндер жинағы

2020 жылы Лондон университетінің Біркбек кітапханасы Койд тасының суреттер жинағын онлайн іске қосты, ол Элисон Келли сыйлаған Койд тасының үлгілерінен жасалған цифрланған слайдтардан тұрады. Каролин Стэнфорд Элисон Келлидің «Койд тасы» кітабын «осы тақырыптағы ең сарапты зерттеу» деп атады.

Қазіргі заманғы репликация туралы мәлімдемелер

Койд тасының рецепті мен технологиясы Койд Лтд компаниясы Уилтон қаласындағы (Уилтшир) шеберханаларында қайта жаңғыртылған деп мәлімделеді. 2000 жылы Coade Ltd компаниясы мүсіндер, скульптуралар және архитектуралық әшекейлерді өндіруге кірісті.