Теңіз құрттарындағы жыныстық жетілу процесі – эпитоки. Атокадан эпитокаға өзгеру, көбеюге дайындық, суда еркін жүзуге бейімделу. Schizogamy & epigamy түрлері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіз құрттарының жыныстық жетілу процесі
Sexual maturation process in marine worms
Эпитоки – полихаеталық теңіз құрттарының көптеген түрлерінде кездесетін, жыныстық жағынан жетілмеген құрттың (атоке) жыныстық жағынан жетілген құртқа (эпитоке) өзгеруі немесе түрленіп дамуы процесі. Эпитоктар – жыныстық көбейтуге қабілетті, пелагикалық морфтар. Ересек формадан айырмашылығы, әдетте бентостық (теңіз түбінде тіршілік ететін) құрттар жүзуге және көбеюге бейімделген. Эпитокидің басты артықшылығы – көбею үшін сол түрдің басқа өкілдерін табу мүмкіндігін арттыру. Эпитоки екі жолмен жүзеге асуы мүмкін: шизогамия және эпигамия.
Epitoky is a process that occurs in many species of polychaete marine worms wherein a sexually immature worm (the atoke) is modified or transformed into a sexually mature worm (the epitoke). Epitokes are pelagic morphs capable of sexual reproduction. Unlike the immature form, which is typically benthic (lives on the bottom), epitokes are specialized for swimming as well as reproducing. The primary benefit to epitoky is increased chances of finding other members of the same species for reproduction. There are two methods in which epitoky can occur: schizogamy and epigamy.
Шизогамия
Көптеген түрлер шизогамиядан өтеді, онда атоке жыныссыз көбею арқылы артқы жағынан бүршіктер жасайды. Әрбір бүршік эпитокеге айналады және толыққан соң атокеден бөлініп, еркін жүзуге шығады. Осылайша көптеген генетикалық тұрғыдан бірдей эпитоктар пайда болады, бұл сол түрдің жұптасуға болатын серігін табу мүмкіндігін арттырады және гендердің келесі буынға берілуіне жағдай жасайды. Атокелер кейін тағы бір маусым өмір сүріп, одан әрі эпитоктарды жасай алады.
Many species go through schizogamy, where the atoke uses asexual reproduction to produce buds from its posterior end. Each bud develops into an epitoke and, once fully formed, will then break off from the atoke and become free swimming. Many genetically identical epitokes are formed in this way, thus allowing a higher chance of finding a mate of the same species and subsequent passing of genes to the next generation. Atokes may then live through another season to form more epitokes.
Эпигамия
Эпигамия – эпитоктарды қалыптастырудың тағы бір жиі кездесетін тәсілі. Бұл тәсілді пайдаланатын түрлер үшін аток эпитокқа айналғанда физиологиялық және морфологиялық өзгерістерге ұшырайды. Әдетте, еркек құрттар атоктан эпитокқа көшу кезінде айқын өзгерістерге ұшырайды. Бұл өзгерістерге параподияның мөлшерінің ұлғаюы, жүзу қабілетін жақсарту үшін қалақша тәрізді хитин қылшықтарының дамуы, ішек атрофиясы, дене қуысының гаметалармен (жұмыртқа жасушалары немесе сперматозоидтар) толуы, үлкен көздердің қалыптасуы және бұлшық еттердің тіпті тамақтану қозғалыстарының орнына жүзу қозғалыстарын орындау үшін өзгеруі жатады. Эпигамияға ұшыраған түрлердің көпшілігі аток түріне қайта орала алмайды және көбеюден кейін өледі. Еркек және әйел эпитоктары жылдың белгілі бір уақыттарында ғана су бетіне жүзіп шығады және көбінесе ай циклдарымен синхронды болады. Жұптасу (swarming) бір түрдің өкілдерін біріктіріп, ұрықтандыру мүмкіндігін арттырады. Кейбір көпқылтырлы құрттардың (polychaete) биолюминесценцияны пайдаланатыны анықталды, бұл олардың үйірлерін жиырып, тұрақтандыруға мүмкіндік береді. (суреттерді қараңыз).
Epigamy is another common way to form epitokes. For species that use this method, the atoke undergoes physiological and morphological modifications as it transforms into the epitoke. Typically, male worms undergo a more pronounced transformation from atoke to epitoke. Modifications may include an increase in size of parapodia and the development of paddle like chaetae for enhanced swimming ability, atrophy of the gut, filling of the body cavity with gametes (eggs or sperm), the development of large eyes, and the musculature may even change to perform swimming movements instead of feeding movements. The majority of species that undergo epigamy are unable to revert to the atoke form and die after reproducing. Male and female epitokes are produced and swim to the water's surface only at certain times of the year and are often synchronized with moon cycles in a behavior called swarming. Swarming brings individuals of the same species together so that there is an increased rate of fertilization. Some polychaete species have been found to use bioluminescence, presumably to compact and maintain swarms. (see pictures).