Кіріспе

Ағылшын этномузыколог Хью Траверс Трейси – ағылшын этномузыколог. Ол әйелімен бірге Оңтүстік және Орталық Африканың музыкасын жинап, мұрағатқа алды. 1920-жылдардан 1970-жылдарға дейін Трейси Африка халық музыкасының 35 мыңнан астам жазбасын жасады. Ол шона халқының музыкалық аспабы – мбираны «калимба» деген атпен халықаралық деңгейде танымал етті. Хью Трейси Оңтүстік Родезияда темекі шаруашылығында жұмыс істеген кезде мәдениеттегі музыканың маңыздылығын түсінді. Сол жерде ол сенімдер мен моральды бейнелейтін музыканы естіді, бұл оны далалық жазбалар жасауға шабыстады. Ол дәстүрлі музыка мен мәдениеттің қазіргі заманның ықпалымен жоғалып кетуін тоқтатуды көздеді және барлық далалық жазбаларын дәстүрлі мәдениет пен идеяларын сақтап қалған ауылдық аймақтарда жасады.

Өмір және мансап

Трейси 1903 жылы Девон штатының Уилланд қаласында дүниеге келген. 1920-ші жылдардың соңында Трейси Девонның ауылдық аймағында фермер болып жұмыс істеген кезде Оңтүстік Родезияға, қазіргі Зимбабвеге саяхаттауға шешім қабылдады. Ол онда да шаруашылықпен айналысты, бірақ жергілікті музыкаға терең қызығушылық танытты. 1934 жылы ол фермерлік жұмысын тастап, Оңтүстік Африка радио хабар тарату корпорациясында жұмыс істеді. 1947 жылы Оңтүстік Африканың Роудпур қаласында Африка музыка қоғамын құрды.

Қалимба

Калимба мбира нюнга-нюнгаға ең жақын, бірақ ол негізінен басқа аспап – көбірек таралған мбира дзавадзимудан айқын түрде өзгеше. Трейсиді Зимбабве ұлттық аспабы – мбира қызықтырды, ол Шона халқының музыкасының бір бөлігі болып жүздеген жылдар бойы сақталған. Африканың зор музыкалық мұрасын таратуға тырысқан ол мбираның калимба деп аталатын адаптациясын жасады. Калимба сөзбе-сөз "кішкентай музыка" деп аударылады және ол халықаралық деңгейде оңай оқылуы және бағалануы үшін жасалған. Бүгінде калимбалар Оңтүстік Африканың Грэмстаун қаласындағы отбасылық шеберханада қолмен жасауды жалғастыруда. Олар бірнеше түрлі үлгіде келеді: требль және celeste требль (17 нота, 2+ октава), альт және TM альт (15 нота, 2 октава), 11 ноталық пентатоникалық калимба, африкалық сазды каримба және 8 ноталық бастаушы калимба.

Өлім

Трейси 1977 жылғы 23 қазанда қайтыс болды және Оңтүстік Африканың Крюгерсдорп қаласының жанындағы Саронде аңғары фермасында жерленген.

Жазбалар

Трейсидің жазбалары Африка музыкасының халықаралық кітапханасымен 210 LP-де жарияланды. Оның «Африка музыкасы» сериясы (кейде «Африка дыбысы» сериясы деп те аталады) коммерциялық түрде қолжетімді болғанымен, көбінесе университет кітапханаларында кездеседі. Оның көптеген жазбалары Decca, London және Gallo сияқты басқа жазба компаниялары арқылы да шығарылды және CD және цифрлық форматта қолжетімді. Ол сонымен қатар Африкада жасалған жануарлардың дыбыстарын қамтитын «Жабайы өмір» сериясын өңдеді.