Кіріспе

Американдық академик (1927–2010)
американдық саясаткер

Роберт Нил Батлер (21 қаңтар 1927 – 4 шілде 2010) – американдық дәрігер, геронтолог, психиатр және автор, Ұлттық қарттау институтының алғашқы директоры. Батлер қарт адамдардың әлеуметтік қажеттіліктері мен құқықтары, сондай-ақ салауатты қарттау және деменция бойынша жүргізген зерттеулерімен белгілі.

Өмірбаян

Винеландта (Нью-Джерси) әже-шешесімен бірге өскен Батлер медицина мектебіндегі көптеген оқытушыларының қарттар мен олардың ауруларына деген немқұрайлы және жек көрушілік қатынасына қатты таңырқады, ол бұл қатынасты кейін "жасқа қатысты дискриминация" деп сипаттады. Ол Колумбия университетінің Колумбия колледжін бітірді, онда "Колумбия күнделікті газетінің" редакторы және Филолексия қоғамының мүшесі болды.

Мансап

Батлер Ұлттық психикалық денсаулық институтында (1955–1966) жүргізілген ең алғашқы, салааралық, жан-жақты және ұзақ мерзімді зерттеулердің бірінің жетекші зерттеушісі болды, нәтижесінде «Адамның қартаюы» атты маңызды кітап жарық көрді. Оның зерттеулері қартаюдың қарттыққа сөзсіз әкеп соқтырмайтынын, керісінше, аурудың салдары екенін анықтауға көмектесті. 1969 жылы ол қарттарға қатысты кемсітушілікті сипаттау үшін «эйджизм» терминін енгізді, бұл термин сексизм мен расизм үлгісімен жасалған. Батлер «эйджизмді» үш байланысты элементтің жиынтығы ретінде анықтады: қарттарға, қартаюға және қартаю процесіне қатысты жағымсыз көзқарастар, қарттарға қатысты кемсітушілік әрекеттер және қарттар туралы стереотиптерді қолдайтын институционалдық тәжірибелер мен саясат. 1975 жылы ол Ұлттық денсаулық сақтау институтының Қартаю жөніндегі ұлттық институтының (NIA) алғашқы директоры болды және 1982 жылға дейін осы қызметте қалды. Ұлттық қартаю институтында ол Альцгеймер ауруын ұлттық зерттеулердің басымдығы ретінде белгіледі. 1982 жылы ол Синай тауының медициналық орталығында АҚШ-тың медициналық мектебіндегі алғашқы гериатрия бөлімін құрды. Сонымен қатар, Батлер Альцгеймер ауруы қауымдастығын, Америка гериатриялық психиатрия қауымдастығын, Америка қартаю зерттеулері федерациясын және қартаю зерттеулері альянсын құруға мұрын қойды. Батлер АҚШ-тың Халықаралық ұзақ өмір сүру орталығының негізін қалаушы, бас атқарушы директоры және президенті болды, бұл коммерциялық емес халықаралық ұйым адамдарға ұзақ және сау өмір сүруге көмектесу үшін құрылған. АҚШ-тың Халықаралық ұзақ өмір сүру орталығы қазір Роберт Н. Батлер Колумбия қартаю орталығында орналасқан, ол Колумбия университетінің барлық университеттерді қамтитын орталығы және Mailman Халық денсаулығы мектебіне қарасты.

Жарияланымдар

Батлер 1975 жылы жазған "Неге тірі қалу керек?" атты кітабымен ең көп танылады, ол 1976 жылы жалпы танымдық емес әдебиет бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 2003 жылғы жұмсақ мұқабалы басылымы қазір қолжетімді.

Марапаттар

Батлер Адам жағдайы санатындағы 10-шы жылдық Хайнц сыйлығының иегері атанды. Бұл сыйлық елдегі егде жастағы азаматтардың құқықтары мен қажеттіліктерін ілгерілету және американдық қарттардың өмір сапасын арттырудағы еңбегі үшін табысталды. Ол Швецияның Гётеборг университеті мен Оңтүстік Калифорния университетінен құрметті дипломдар алды, сондай-ақ Медицина институтының Лиенхард медалі және Америкалық қарттану қоғамының Даңқ залы сыйлығы сияқты басқа да наградалармен марапатталды.

Фильмге түсірілуі

Батлер 2009 жылғы «Мен сурет салғанда жақсырақ есімде» атты деректі фильмінде көрсетілген. Бұл фильм Альцгеймер ауруымен ауыратын адамдарға өнердің жағымды әсерін және осы тәсілдердің ауруға қоғамның көзқарасын қалай өзгерте алатынын зерттейді.