Кіріспе

Жабылу немесе клиренстік сату (Ұлыбританияда жабылу сатылымы) – бұл бөлшек немесе көтерме сауда арқылы қордың жеңілдікпен сатылуы. Мұның себебі өнімнің жақсы сатылмауы, сауда орынының көшуі, өрт (өрт сату), тым көп тапсырыс беру немесе, әсіресе, банкротқа ұшырауы болуы мүмкін. Соңғы жағдайда, мұндай сату бизнестен шығу немесе тарату сатылымы деп аталады және тарату процесінің бір бөлігі болып табылады. Ақша ауа райынан зақымдалғаннан кейін автосалон жабылуы – «ақша сату» деп аталады. Жабылуға дайындалып жатқан дүкендер әдетте клиенттерге соңғы мүмкіндіктерін ұсынады. Бірақ, жабылулар көбінесе өнімдерін сата алмайтын компаниялар, идеялары нарыққа сұраныс тудырмаған өнертапқыштар және жалақы немесе жалдау ақысы сияқты қарыздарды төлеу үшін жылдам қаржылық ағынға мұқтаж кәсіпорындардың салдарынан болады. Closeout дүкені – басқалардан closeout тауарын көтерме бағамен сатып алып, оларды төмен бағаға сатуға маманданған бөлшек сауда орын. Big Lots – АҚШ-тағы танымал жабылу сауда желісі, бірақ TJ Maxx, Ross Dress For Less, Marshalls және Value City сияқты басқа дүкендер де кең таралған және көбінесе киім-кешек пен үй жиһазына маманданған.

Шектеулер

Кейбір дүкендердегі тауарлардың бір бөлігі қайтаруға жарамайды, себебі мақсат – олардан құтылу. Бұл әсіресе тарату және дүкендерді жабу сатылымында жиі кездеседі. Дегенмен, Ұлыбритания және Еуропалық Одақ сияқты көптеген елдерде сату кезінде тұтынушылар әдеттегі құқықтарын сақтайды, мысалы, сапасыз тауарларды қайтару құқығы (Ұлыбританияда 1979 жылғы Тауарлар сату туралы заңға және ЕО-да 2019/771 (EU) директивасына сәйкес) және Ұлыбританиядағы қашықтықтан сату ережелері мен ЕО-дағы 2011/83/EU директивасына сәйкес тауарларды қайтару құқығы. Келесі жылға дейін тауарды сақтаудың орнына, АҚШ-тағы дерлік барлық дүкендер ұлттық мерекелер қарсаңында тауарларды сатуға шығарады, кейде мерекеге дейін бастап кетеді (әсіресе Рождество мен Хэллоуинде). Алғашқы жеңілдіктер көбінесе 25% шамасында, бірақ бағалар мерекеге дейін көтерілсе, 50%-ға дейін жетеді. Мерекеден кейін 50% жиі кездеседі, одан кейін 75%, кейде тіпті 90%. Мұндай акциялар "Санта Клаус ұмытып кеткендерінің бәрі" деген сипаттамамен жарнамаланады. Әсіресе Канада мен Ұлыбританияда Боксинг күнінің сатылымы Рождестволық жеңілдіктерді іздейтін көптеген сатып алушыларды тартады. Кейбір дүкендер 50% жеңілдікпен бір апта сатылған мерекелік тауарларды жинап алады, бірақ егер тауарлар бұзылмайтын болса, әдеттегі бағаға қайтып оралғанға дейін сөрелерден алып тастамайды. Кейбір көтерме саудагерлер тауарларды "сату немесе қайтару" шартымен сатады, яғни бөлшек саудагерлер сатылмаған тауарларды көтерме саудагерге қайтарып, құнының бір бөлігін ала алады. Көтерме саудагер бұл тауарларды арзан бағамен дүкенге қайта сатады. Кейбір тұтынушылар белгілі бір дүкендерде тауарлардың бағасы қай уақытта төмендейтінін біліп, ең жақсы таңдау үшін дүкенге бірінші күні келеді. Маусымдық тауарлар (мысалы, қысқы киім немесе жазғы терраса жиһазы) жаңа маусымдық тауарларға орын ашу үшін де сатуға шығарылады. Сондай-ақ, таратушылар басқа дүкеннен немесе пошта арқылы тапсырыс берушіден бұл дүкенде ешқашан сатылмаған тауарды мәжбүрлеп сатуы мүмкін. Сыртқы таратушылармен келісілген көптеген сатулар бөлшек саудагердің әдеттегі бағасына емес, толық тізімдік бағаға дейін белгіленген дүкеннің тауар қорымен басталуы мүмкін, осылайша клиентке жалған "жеңілдік" ұсынылады. Көбінесе, бейне ойын консольдары, ойындар және бірінші тарап аксессуарлары сияқты нағыз жеңілдік боларлық тауарлар өндірушілермен келісімшарт бойынша кез келген жеңілдіксіз сатуға тыйым салынады және көбінесе олар өздерінің мақсатты бағаларымен сату үшін қайта алынады. Кейбір қолға түскен дүкендерде "айналмалы" жеңілдіктер болады. Бұл жағдайда, бір апта ішінде шығарылған барлық тауарларға түсті белгі немесе әріп таңбасы беріледі, егер тауар тікелей майлы қарындашпен белгіленсе, қандай түсті көрсететінін білдіреді. Түс қайта пайдаланбастан бұрынғы соңғы аптада осы түстегі барлық тауарларға, әдетте 50% жеңілдік беріледі. Апта соңында осы түстегі барлық тауарлар сөрелерден алынып тасталады. Әдетте төрт түс болады, сондықтан барлық тауарлар ай сайын ауыстырылады. Кейбір жеке дүкендер де осыған ұқсас жүйелерді қолданады. Жеңілдіктер әдетте кірпіштен тұрғызылған дүкендердегі белгіленген сөрелерде өтеді. Дүкендер әдетте тауарларды "жеңілдік сөресіне" қояды және оны біреу сатып алғанға дейін бағасын кезең-кезеңмен төмендетеді, голландтық аукционы сияқты. Бұл процесс интернетте де көшірілді. Өткендегі drop.com (қазіргі сол аттас бөлшек саудагермен шатастырмау керек) – сатушыларға өздерінің тауарларын автоматты түрде бағалап, оларды тұтынушылар тобына ұсыну арқылы бөлшек сауда дүкендерінің жеңілдік сөрелерін еліктеген алғашқы жеңілдік веб-сайты.