Супермаркеттер: тамақ өнімдерінің кең ассортименті мен қызметтері

Кіріспе

Үлкен форматтағы азық-түлік дүкені

Супермаркет – әр түрлі азық-түлік, сусындар және тұрмыстық тауарларды ұсынатын, бөлімдерге бөлінген, өзін-өзі қызмет көрсету дүкені. Бұл дүкендер бұрынғы азық-түлік дүкендерінен үлкен және таңдауы кеңірек, бірақ гипермаркеттер мен ірі сауда орталықтарына қарағанда тауар ассортименті шектеулі. Алайда, АҚШ-та "азық-түлік дүкені" деген сөз көбінесе "супермаркет" мағынасында қолданылады. Супермаркеттерде әдетте жаңа ет, жаңа көкөністер мен жемістер, сүт өнімдері, деликатес тағамдары, нан-нан өнімдері және осы сияқты тағамдар болады. Сөрелерде консервіленген және қаптамаланған тауарлар, сондай-ақ ас үй құралдары, үй тазалау заттары, дәріхана тауарлары және үй жануарларына арналған керек-жарақтар да орналастырылады. Кейбір супермаркеттер алкоголь (рұқсат етілген жерлерде), дәрі-дәрмек және киім сияқты тұрақты қолданылатын басқа да тұрмыстық тауарларды сатады, ал кейбіреулері DVD дискілері, спорттық жабдықтар, үстел ойындары және маусымдық тауарлар (мысалы, Рождестволық қағаз, Пасха жұмыртқалары, мектеп формалары, Валентин күніне арналған сыйлықтар, Аналар күніне, Әкелер күніне және Хэллоуинге арналған сыйлықтар) сияқты тауарлардың әлдеқайда кең ауқымын ұсынады. Үлкен, толық қызмет көрсететін супермаркеттер, басқа бөлімдермен біріктірілген жағдайда гипермаркет деп аталады. Басқа да қызметтерге банктер, кафелер, балалар бақшалары, сақтандыру (және басқа да қаржылық қызметтер), ұялы телефондардың сатылуы, фотосуреттерді өңдеу, бейнекассеталардың жалға берілуі, дәріханалар және жанар май станциялары кіруі мүмкін. Супермаркеттегі тамақтанатын орын жеткілікті болса, ол "азық-түлік" және "ресторан" сөздерінің қосылуынан пайда болған "гроцерант" деп аталуы мүмкін. Традициялық супермаркеттер үлкен алаңды алып жатады, әдетте бір қабатта орналасқан. Олар тұрғын аудандарға жақын орналасқан, бұл тұтынушыларға ыңғайлы. Басты артықшылығы – бір шатыр астында кең таңдаулы тауарларды салыстырмалы түрде төмен бағада ұсыну. Басқа да артықшылықтарына оңай тұрақтап қою мүмкіндігі және кешкі сағаттарға дейін немесе тіпті тәулік бойы сауда жасау ыңғайлылығы жатады. Супермаркеттер жарнамаға үлкен бюджет бөледі, әдетте газеттер мен теледидар арқылы. Олар дүкен ішінде өнімдерді көрнекті орынға қойып көрсетеді. Супермаркеттер көбінесе желілік дүкендер болып табылады және оларды бас компанияларының тарату орталықтарымен қамтамасыз етеді, бұл масштабты экономиканың мүмкіндіктерін арттырады. Супермаркеттер өнімдерді салыстырмалы түрде төмен бағамен ұсынады, өйткені олардың сатып алу мүмкіндіктерін пайдаланып, өндірушілерден кіші дүкендерге қарағанда арзан бағамен тауар алады. Олар сондай-ақ тауарды алғаннан кейін кем дегенде 30 күн ішінде төлейтін және кейбір жағдайларда жеткізушілерден 90 күн немесе одан да көп мерзімге несие алатын қаржылық шығындарды азайтады. Кейбір өнімдер (әдетте нан, сүт және қант сияқты негізгі тағамдар) сирек жағдайларда сатып алушыларды өз дүкендеріне тарту үшін шығынмен сатылады. Супермаркеттер төменгі маржаларын жоғары сатылым көлемімен және тұтынушылардың жоғары маржамен сатып алатын тауарларымен өтеуге тырысады. Өзін-өзі қызмет көрсету, сауда арбалары немесе себеттердің қолданылуы еңбек шығындарын азайтады, ал көптеген супермаркеттер желілері өзін-өзі қызмет көрсету кассаларын енгізу арқылы одан әрі азайтуға тырысады.

A supermarket is a self service shop offering a wide variety of food, beverages and household products, organized into sections. This kind of store is larger and has a wider selection than earlier grocery stores, but is smaller and more limited in the range of merchandise than a hypermarket or big box market. In everyday United States usage, however, "grocery store" is often used to mean "supermarket". The supermarket typically has places for fresh meat, fresh produce, dairy, deli items, baked goods, and similar foodstuffs. Shelf space is also reserved for canned and packaged goods and for various non food items such as kitchenware, household cleaners, pharmacy products and pet supplies. Some supermarkets also sell other household products that are consumed regularly, such as alcohol (where permitted), medicine, and clothing, and some sell a much wider range of non food products: DVDs, sporting equipment, board games, and seasonal items (e. g., Christmas wrapping paper, Easter eggs, school uniforms, Valentine's Day themed gifts, Mother's Day gifts, Father's Day gifts and Halloween). A larger full service supermarket combined with a department store is sometimes known as a hypermarket. Other services may include those of banks, cafés, childcare centers/creches, insurance (and other financial services), mobile phone sales, photo processing, video rentals, pharmacies, and gas stations. If the eatery in a supermarket is substantial enough, the facility may be called a "grocerant", a portmanteau of "grocery" and "restaurant". The traditional supermarket occupies a large amount of floor space, usually on a single level. It is usually situated near a residential area in order to be convenient to consumers. The basic appeal is the availability of a broad selection of goods under a single roof, at relatively low prices. Other advantages include ease of parking and frequently the convenience of shopping hours that extend into the evening or even 24 hours of the day. Supermarkets usually allocate large budgets to advertising, typically through newspapers and television. They also present elaborate in shop displays of products. Supermarkets typically are chain stores, supplied by the distribution centers of their parent companies, thus increasing opportunities for economies of scale. Supermarkets usually offer products at relatively low prices by using their buying power to buy goods from manufacturers at lower prices than smaller stores can. They also minimize financing costs by paying for goods at least 30 days after receipt and some extract credit terms of 90 days or more from vendors. Certain products (typically staple foods such as bread, milk and sugar) are very occasionally sold as loss leaders so as to attract shoppers to their store. Supermarkets make up for their low margins by a high volume of sales, and with of higher margin items bought by the customers. Self service with shopping carts (trolleys) or baskets reduces labor costs, and many supermarket chains are attempting further reduction by shifting to self service check outs.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, алғашқы бөлшек саудагерлер көшеде тауарларын сатқан сатушылар болды; алайда, 1920 жылдары АҚШ-та бөлшек саудадағы азық-түлік сатуы көбінесе шағын дүкендерге көшті. Сол дәуірде стандартты бөлшек сауда бизнес-моделі – саудагердің тірегі артындағы сөрелерден тауарларды алып келетін дүкенші, ал клиенттер олардың алдында тұрып, қалаған заттарын көрсететін. Бұл әдістер баяу, еңбекті көп қажет ететін және қымбат болатын. Бір уақытта қызмет көрсетілетін клиенттердің саны дүкендегі қызметкерлердің санымен шектелді. Азық-түлік сатып алу көбінесе жалпы дүкеннен басқа, бақша, ет, нан, балық және құрғақ тауарлар сияқты арнайы дүкендерге баруды қамтыды. Сүт және қысқа мерзімге жарамды өнімдерді сүт сатушы жеткізіп отырды. Арзан азық-түлік нарығының тұжырымдамасын Винсент Астор жасады. Ол 1915 жылы Астор нарығын құрды, оған өз капиталынан 750 000 доллар инвестициялады. Бұл Манхэттендегі 95-ші көше мен Бродвейдің бұрышындағы 165x125 футтік (50x38 метрлік) учаскеде ашық ауадағы шағын сауда орталығын құрды, онда ет, жеміс-жидек, көкөніс және гүлдер сатылды. Көп қашықтықтан ("бірнеше шақырым жерден") келетін клиенттер күтілді, бірақ ақырында он блоктан келген адамдарды да тарту қиын болды, ал 1917 жылы нарық жабылды. 1859 жылы құрылған Ұлы Атлантика және Тынық мұхиты шай компаниясы (A&P) Канада мен АҚШ-тағы алғашқы азық-түлік дүкендерінің желісі болды. 1920 жылдары Солтүстік Америка қалаларында кең таралды. A&P сияқты алғашқы желілер жаңа ет немесе көкөніс сатқан жоқ. 1920 жылдары бірнеше дүкенге бару қиындығын азайту үшін A&P сияқты АҚШ азық-түлік дүкендері желілері біріктірілген дүкендерді енгізді. Бұл бір шатыр астында бірнеше бөлімді біріктірген дүкен болды, бірақ әдетте кеңсе қызметкерлерінің сұраныс бойынша сөрелерден тауарларды тарту жүйесін сақтап қалды. Ол өз дүкендеріне енгізген идеялары үшін бірнеше патент алды. Дүкендер қаржылық сәттілікке жетті және Сондерс франшиза ұсына бастады. Содан бері дүкендер түнде сөрелерді тауармен толтыруға бейімделді, сондықтан келесі күні сатып алушылар өздеріне қажетті тауарларды алып, дүкеннің алдына әкеліп, төлей алады. Дүкенде ұрлық жасау қаупі жоғары болғанымен, тиісті қауіпсіздік шараларының құны төмендетілген еңбек ақысымен өтелуі керек. Тарихи тұрғыдан алғанда, супермаркеттің пайда болуы туралы көп пікірталас болды. Мысалы, Оңтүстік Калифорниядағы Alpha Beta және Ralphs дүкендерінің желілері бірінші супермаркет болу туралы талас айтты. 1930 жылға қарай екі желі де бірнеше өзін-өзі қызмет көрсететін азық-түлік дүкендерін иеленді. Олардың басты артықшылығы – тегін тұрақ. Пікірталасты аяқтау үшін Азық-түлік маркетинг институты Смитсонов институтымен бірлесіп, Х.Дж. Хайнцтің қаржысымен мәселені зерттеді. Олар супермаркеттің атрибуттарын "өзін-өзі қызмет көрсету, жеке өнім бөлімдері, жеңілдік бағалары, маркетинг және көлемді сату" деп анықтады. Олар АҚШ-тағы алғашқы нағыз супермаркетті бұрынғы Kroger қызметкері Майкл Дж. Каллен 1930 жылдың 4 тамызында Нью-Йорк қаласындағы Куинс аймағындағы Ямайкадағы бұрынғы гаражда ашқанын анықтады. "Кинг Куллен" дүкені "көп жинап, арзанға сату" принципімен жұмыс істеді. Дүкенде сатуға қойылған барлық тауарлардың "бағасы анық көрсетілген", яғни тұтынушылар бағаны келісудің қажеті болмады. 1936 жылы қайтыс болған кезде 17 "Кинг Куллен" дүкені жұмыс істеді. Сондерс өзін-өзі қызмет көрсету, біркелкі дүкендер және жалпыұлттық маркетингті әлемге әкелгенімен, Каллен бұл идеяны жеке тағам бөлімдерін қосу, тағамды үлкен көлемде арзан бағаға сату және тұрақ қосу арқылы дамытты. Супермаркеттердің еңбек шығындарын, жалпы шығындарды және азық-түлік бағасын төмендетудегі табысының бір белгісі – американдық тұтынушылардың азық-түлікке жұмсаған кірісінің үлесі "1930 жылы 21 пайыздан 1940 жылы 16 пайызға дейін" төмендеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін автомобиль иелігінің өсуімен және қала маңындағы дамумен бірге Канада мен АҚШ-та супермаркеттер тез көбейді. Солтүстік Американың көптеген супермаркеттері басқа кішігірім саудагерлермен бірге қала маңындағы сауда орталықтарында орналасқан. Олар, әдетте, ұлттық емес, аймақтық брендке ие. Kroger – АҚШ-тағы ең ұлттық бағытталған супермаркет желісі, бірақ ол Ralphs, City Market, King Soopers, Fry's, Smith's және QFC сияқты аймақтық брендтерінің көпшілігін сақтап қалды. Канададағы ең ірі компания – Loblaw, ол әртүрлі сегменттер мен аймақтарға бағытталған Fortinos, Zehrs, No Frills, the Real Canadian Superstore және Loblaws сияқты әртүрлі таңбалармен дүкендерді иеленеді. Sobeys – Канаданың екінші ірі супермаркеті, ол ел бойынша көптеген таңбалармен (Квебекте Sobeys IGA) жұмыс істейді. Квебектегі алғашқы супермаркет 1934 жылы Монреальде Steinberg's таңбасымен ашылды. Ұлыбританияда өзін-өзі қызмет көрсету дүкендерінің дамуына көбірек уақыт кетті. Тіпті 1947 жылы елде он ғана өзін-өзі қызмет көрсететін дүкен болды. 1951 жылы экс-АҚШ Әскери-теңіз күшінің теңізшісі Патрик Галвани, Express Dairies төрағасының күйеуі, ел бойынша супермаркеттер желісін ашу туралы кеңеске шақырды. Ұлыбританиядағы алғашқы супермаркет жаңа Premier Supermarkets таңбасымен Оңтүстік Лондондағы Стретхемде ашылды, ол сол кездегі орташа британдық жалпы дүкенге қарағанда аптасына он есе көп табыс тапты. Басқа желілер де осы идеяны ұстанып, 1960 жылы Галвани Tesco-ның Джек Коэнға 212 Irwin's желісін сатып алуда жеңілгеннен кейін, сала үлкен консолидациядан өтті, нәтижесінде бүгінгі күні Ұлыбританияның үлкен төрттігі пайда болды: Tesco, Asda, Sainsbury's және Morrisons. 1950 жылдары супермаркеттер клиенттерге ынталандыру ретінде сауда талондарын жиі ұсынды. Бүгінде көптеген желілер дүкенге арналған "мүшелік карталарды", "клуб карталарын" немесе "адалдық карталарын" шығарады. Бұл әдетте карта иесіне кассадағы құрылғы сканерленген кезде белгілі бір тауарларға арнайы мүшелік жеңілдіктерін алуға мүмкіндік береді. Клуб карталарынан туындаған сатылған деректердің көлемі кейбір супермаркеттер үшін маңызды кіріс көзіне айналуда. Көптеген елдердегі дәстүрлі супермаркеттер Wal Mart, Aldi және Lidl сияқты дискаунтерлерден күшті бәсекелестікке тап болады, олар әдетте кәсіби одақтарға мүше емес және сатып алуда жақсы мүмкіндіктерге ие. Costco сияқты көтерме сауда орындарынан да бәсекелестік туындайды, олар клиенттерге үлкен көлемде тауар сатып алу арқылы үнемдеуге мүмкіндік береді. Wal Mart және Asda сияқты гипермаркеттер тағамнан басқа көптеген тауарлар мен қызметтерді ұсынады. Австралияда Aldi, Woolworths және Coles – өнеркәсіпті басқаратын үш ірі ойыншы, олардың арасында қызыл ысқырық бәсекелестік жүреді. Aldi-дің өсіп келе жатқан үлесі қалған екеуін бағаларды төмендетуге және жеке таңбалы өнімдерін көбейтуге мәжбүр етті. Мұндай көтерме сауда орындары мен гипермаркеттердің көбеюі кішкентай, жергілікті азық-түлік дүкендерінің жоғалуына, автомобильге тәуелділіктің артуына және қала маңындағы кеңінуге әсер етті, себебі үлкен алаң мен көлік қозғалысының артуы қажет. Мысалы, 2009 жылы Wal Mart-тың 251 миллиард долларлық ішкі сатудың 51% азық-түлік тауарларынан түскен. Кейбір сыншылар желілердің кең таралған "арзан бағаға сату" практикасын бәсекелестікке қарсы деп санайды. Олар сондай-ақ әлемдегі жеткізушілермен үлкен, көбінесе халықаралық компаниялардың келіссөздер жүргізу күшіне алаңдайды.

Historically, the earliest retailers were peddlers who marketed their wares in the streets; however, by the 1920s, retail food sales in the United States had mostly shifted to small corner grocery stores. In that era, the standard retail grocery business model was for a clerk to fetch products from shelves behind the merchant's counter while customers waited in front of the counter, indicating the items they wanted. These practices were by nature slow, had high labor intensity, and were quite expensive. The number of customers who could be attended to at one time was limited by the number of staff employed in the store. Shopping for groceries often also involved trips to multiple specialty shops, such as a greengrocer, butcher, bakery, fishmonger and dry goods store, in addition to a general store. Milk and other items of short shelf life were delivered by a milkman. The concept of an inexpensive food market relying on economies of scale was developed by Vincent Astor. He founded the Astor Market in 1915, investing $750,000 of his fortune into a 165′ by 125′ (50×38 metre) corner of 95th and Broadway, Manhattan, creating, in effect, an open air mini mall that sold meat, fruit, produce and flowers. The expectation was that customers would come from great distances ("miles around"), but in the end, even attracting people from ten blocks away was difficult, and the market folded in 1917. The Great Atlantic & Pacific Tea Company (A&P), which was established in 1859, was an early grocery store chain in Canada and the United States. It became common in North American cities in the 1920s. Early chains like A&P did not sell fresh meats or produce. During the 1920s, to reduce the hassle of visiting multiple stores, U. S. grocery store chains like A&P introduced the combination store. This was a grocery store which combined several departments under one roof, but generally maintained the traditional system of clerks pulling products from shelves on request. Saunders was awarded several patents for the ideas he incorporated into his stores. The stores were a financial success and Saunders began to offer franchises. The general trend since then has been to stock shelves at night so that customers, the following day, can obtain their own goods and bring them to the front of the store to pay for them. Although there is a higher risk of shoplifting, the costs of appropriate security measures ideally will be outweighed by reduced labor costs. Unreliable source: date=April 2022

Historically, there has been much debate about the origin of the supermarket. For example, Southern California grocery store chains Alpha Beta and Ralphs both have strong claims to being the first supermarket. By 1930, both chains were already operating multiple self service grocery stores. Their main selling point was free parking. To end the debate, the Food Marketing Institute in conjunction with the Smithsonian Institution and with funding from H. J. Heinz, researched the issue. They defined the attributes of a supermarket as "self service, separate product departments, discount pricing, marketing and volume selling". They determined that the first true supermarket in the United States was opened by a former Kroger employee, Michael J. Cullen, on 4 August 1930, inside a former garage in Jamaica, Queens in New York City. The store King Kullen, operated under the logic of "pile it high and sell it cheap". Everything displayed for sale in the store "had prices clearly marked", meaning that consumers would no longer need to haggle over prices. At the time of his death in 1936, there were seventeen King Kullen stores in operation. Although Saunders had brought the world self service, uniform stores, and nationwide marketing, Cullen built on this idea by adding separate food departments, selling large volumes of food at discount prices and adding a parking lot. One sign of the supermarket format's success in slashing labor costs, overhead, and food prices was that the percentage of disposable income spent by American consumers on food plunged "from 21 percent in 1930 to 16 percent in 1940". Supermarkets rapidly proliferated across both Canada and the United States with the growth of automobile ownership and suburban development after World War II. Most North American supermarkets are located in suburban strip shopping centers as an anchor store along with other smaller retailers. They are generally regional rather than national in their company branding. Kroger is the most nationally oriented supermarket chain in the United States, but it has preserved most of its regional brands, including Ralphs, City Market, King Soopers, Fry's, Smith's, and QFC. In Canada, the largest such company is Loblaw, which operates stores under a variety of banners targeted to different segments and regions, including Fortinos, Zehrs, No Frills, the Real Canadian Superstore, and Loblaws, the foundation of the company. Sobeys is Canada's second largest supermarket with locations across the country, operating under many banners (Sobeys IGA in Quebec). Québec's first supermarket opened in 1934 in Montréal, under the banner Steinberg's. In the United Kingdom, self service shopping took longer to become established. Even in 1947, there were just ten self service shops in the country. In 1951, ex US Navy sailor Patrick Galvani, son in law of Express Dairies chairman, made a pitch to the board to open a chain of supermarkets across the country. The UK's first supermarket under the new Premier Supermarkets brand opened in Streatham, South London, taking ten times as much per week as the average British general store of the time. Other chains caught on, and after Galvani lost out to Tesco's Jack Cohen in 1960 to buy the 212 Irwin's chain, the sector underwent a large amount of consolidation, resulting in 'the big four' dominant UK of today: Tesco, Asda, Sainsbury's and Morrisons. In the 1950s, supermarkets frequently issued trading stamps as incentives to customers. Today, most chains issue store specific "membership cards", "club cards", or "loyalty cards". These typically enable the cardholder to receive special members only discounts on certain items when the credit card like device is scanned at the checkout. Sales of selected data generated by club cards is becoming a significant revenue stream for some supermarkets. Traditional supermarkets in many countries face intense competition from discounters such as Wal Mart, Aldi and Lidl, which typically is non union and operates with better buying power. Other competition exists from warehouse clubs such as Costco that offer savings to customers buying in bulk quantities. Superstores, such as those operated by Wal Mart and Asda, often offer a wide range of goods and services in addition to foods. In Australia, Aldi, Woolworths and Coles are the major players running the industry with fierce competition among all the three. The rising market share of Aldi has forced the other two to cut prices and increase their private label product ranges. The proliferation of such warehouse and superstores has contributed to the continuing disappearance of smaller, local grocery stores, the increased dependence on the automobile, and suburban sprawl because of the necessity for large floor space and increased vehicular traffic. For example, in 2009 51% of Wal Mart's $251 billion domestic sales were recorded from grocery goods. Some critics consider the chains' common practice of selling loss leaders to be anti competitive. They are also wary of the negotiating power that large, often multinationals have with suppliers around the world.

Тек онлайн супермаркеттері (21-ғасыр)

Dot com қарқыны кезінде Webvan, онлайн ғана жұмыс істейтін супермаркет құрылып, үш жылдан кейін банкротқа ұшырады және Amazon оны сатып алды. Ұлыбританиялық онлайн супермаркет Ocado, қоймаларында жоғары дәрежеде автоматтандыруды пайдаланады, ол онлайн ғана жұмыс істейтін алғашқы табысты супермаркет болды. Ocado, Waitrose және Morrisons сияқты басқа супермаркет фирмаларына қызмет көрсетумен кеңейді. Walmart сияқты азық-түлік дүкендері DoorDash сияқты үшінші тараптар ұсынатын тағам жеткізу қызметтерін пайдаланады. Deliveroo сияқты басқа онлайн тағам жеткізу қызметтері, Ұлыбританияда, супермаркетке тағам жеткізуге ерекше назар аударуды бастады. Супермаркеттермен серіктестік құрған әртүрлі компаниялар жеткізу роботтарын ұсынады. Микро орындау орталықтары (МОО) – тапсырыстарды қабылдау және жеткізу үшін автоматтандырылған стеллаждар мен контейнерлер жүйесі бар салыстырмалы түрде кішкентай қоймалар. Тапсырыс толықталғаннан кейін, клиент оны өзі алып кетеді (яғни, "тапсырып алу") немесе үйге жеткізу арқылы орындайды. Супермаркеттер микро орындау орталықтарына инвестиция салып, автоматтандыру онлайн және электрондық коммерцияның құнын төмендетуге көмектеседі деп үміттенеді, бұл дүкеннен үйге дейінгі қашықтықты қысқарту және жеткізіп беруді жылдамдату арқылы мүмкін болады. Көптеген мамандардың пікірінше, МОО онлайн тапсырыстарды пайдалы түрде орындаудың кілті болып табылады.

АҚШ-тың жіктелуі

АҚШ-тың FMI азық-түлік индустриясы қауымдастығы Уиллард Бишоптың зерттеулеріне сүйене отырып, азық-түлік сататын келесі форматтарды (дүкен түрлері) анықтайды:

The U. S. FMI food industry association, drawing on research by Willard Bishop, defines the following formats (store types) that sell groceries:
Store typeDefinition as per the U. S. FMI Food Industry Association/BishopTraditional GroceryTraditional supermarketStores offering a full line of groceries, meat, and produce with at least US$2 million in annual sales and up to 15% of their sales in general merchandise (GM) and health & beauty care (HBC). These stores typically carry anywhere from 15,000 to 60,000 SKUs (depending on the size of the store), and may offer a service deli, a service bakery, and/or a pharmacy e. g., Albertsons, Safeway, Kroger and Prime Supermarket. Fresh formatDifferent from traditional supermarkets and traditional natural food stores, fresh stores emphasize perishables and offer center store assortments that differ from those of traditional retailers—especially in the areas of ethnic, natural, and organic, e. g., Whole Foods, The Fresh Market, and some independents. Limited assortment discount formatA low priced value for money grocery store that offers a limited assortment of center store and perishable items (fewer than 2,000 SKUs), e. g., Aldi, Lidl, Trader Joe's, and Save A Lot. Super warehouseA high volume hybrid of a large traditional supermarket and a warehouse store. Super warehouse stores typically offer a full range of service departments, quality perishables, and reduced prices, e. g., Cub Foods, Food 4 Less, and Smart & Final. Other (Small Convenience Grocery)The small corner grocery store that carries a limited selection of staples and other convenience goods. These to go stores generate approximately $1 million in business annually, e. g. 7 Eleven, FamilyMart, AlfamartNon Traditional GroceryWholesale clubA membership retail/wholesale hybrid with a varied selection and limited variety of products presented in a warehouse type environment. These approximately 120,000 square foot stores have 60% to 70% GM/HBC and a grocery line dedicated to large sizes and bulk sales. Memberships include both business accounts and consumer groups, e. g., Sam's Club, Costco, and BJ's. SupercenterA hybrid of a large traditional supermarket and a mass merchandiser. Supercenters offer a wide variety of food, as well as non food merchandise. These stores average more than 170,000 square feet and typically devote as much as 40% of the space to grocery items, e. g., Walmart Supercenter, SuperTarget, Meijer, and Kroger Marketplace. Variety storeA small store format that traditionally sold staples and knickknacks, but now sales of food and consumable items at aggressive price points that account for at least 20%, and up to 66%, of their volume, e. g., Dollar General, Dollar Tree, Action, Pep&Co, Poundland and Family Dollar. Drug storeA prescription based drug store that generates 20% or more of its total sales from consumables, general merchandise, and seasonal items. This channel includes major chain drug stores such as Walgreens, DM, AS Watson, and CVS. Mass merchandiserA large store selling primarily hardlines, clothing, electronics, and sporting goods but also carries grocery and non edible grocery items. This channel includes traditional Walmart, Kmart, and Target. Military
(commissaries)A format that looks like a conventional grocery store carrying groceries and consumables but is restricted to use by active or retired military personnel. Civilians usually are not allowed to shop at these stores (referred to as commissaries). E Commerce (food and consumables)Food and consumable products ordered using the internet via any devices, regardless of the method of payment or fulfillment. This channel includes Amazon and Peapod as well as the E Commerce business generated by traditional brick & mortar retailers, e. g., Coborns (Coborns Delivers) and ShopRite (ShopRite from Home and ShopRite Delivers). The other non traditional retail segments above include their E Commerce business.

Дүкен түрі | АҚШ-тың FMI азық-түлік индустриясы қауымдастығы/Бишоп бойынша анықтама
---|---
Традициялық азық-түлік дүкені | Традициялық супермаркет. Азық-түлік, ет және өнімдердің толық ассортиментін ұсынатын дүкендер, жылдық сатылымы кем дегенде 2 миллион АҚШ доллары және жалпы тауарлар (GM) мен денсаулық және сұлулық тауарлары (HBC) бойынша сатылымының 15%-ға дейін құрайтын дүкендер. Бұл дүкендерде әдетте 15 000-ден 60 000-ға дейін SKU (дүкеннің көлеміне байланысты) болады және олар қызмет көрсету бөлімін, нан пісіру бөлімін және/немесе дәріхананы ұсына алады. Мысалдары: Albertsons, Safeway, Kroger және Prime Supermarket.
Жаңа формат | Дәстүрлі супермаркеттер мен табиғи азық-түлік дүкендерінен өзгеше, жаңа форматтағы дүкендер тез бұзылатын өнімдерге баса назар аударады және дәстүрлі бөлшек сауда орындарынан ерекшеленетін орталық дүкендер ассортиментін ұсынады, әсіресе этникалық, табиғи және органикалық өнімдерге. Мысалдары: Whole Foods, The Fresh Market және кейбір тәуелсіз дүкендер.
Шектелген ассортиментті дискаунт формат | Төмен бағадағы, ақшаға лайықты азық-түлік дүкені, орталық дүкендер мен тез бұзылатын өнімдердің шектеулі ассортиментін ұсынады (2000 SKU-дан кем). Мысалдары: Aldi, Lidl, Trader Joe's және Save A Lot.
Супер қойма | Ірі дәстүрлі супермаркет пен қойма дүкенінің біріктірілген нұсқасы, жоғары көлемді сатуға арналған. Супер қоймалар әдетте қызмет көрсету бөлімдерінің толық спектрін, сапалы тез бұзылатын өнімдерді және төмен бағаларды ұсынады. Мысалдары: Cub Foods, Food 4 Less және Smart & Final.
Басқа (шағын азық-түлік дүкені) | Шағын азық-түлік дүкені, онда негізгі тағамдар мен басқа да ыңғайлы тауарлардың шектеулі ассортименті бар. Бұл дүкендер жыл сайын шамамен 1 миллион доллар табыс әкеледі. Мысалдары: 7-Eleven, FamilyMart, Alfamart.
Дәстүрлі емес азық-түлік |
Көтерме клуб | Мүшелік жүйесінде жұмыс істейтін бөлшек сауда/көтерме сауда орталығы, кең ассортиментте, бірақ шектеулі түрде тауар ұсынады, қойма типті ортада. Бұл шамамен 120 000 шаршы метрлік дүкендерде GM/HBC 60%-дан 70%-ға дейін және ірі көлемде сатуға арналған азық-түлік тауарлары бар. Мүшелікке бизнес-аккаунттар мен тұтынушылар тобы кіреді. Мысалдары: Sam's Club, Costco және BJ's.
Суперцентр | Ірі дәстүрлі супермаркет пен массалық тауарлар сататын дүкеннің біріктірілген нұсқасы. Суперцентрлер азық-түлік пен азық-түлік емес тауарлардың кең ассортиментін ұсынады. Бұл дүкендердің орташа ауданы 170 000 шаршы метрден асады және әдетте кеңістіктің 40%-ын азық-түлік тауарларына бөледі. Мысалдары: Walmart Supercenter, SuperTarget, Meijer және Kroger Marketplace.
Түрлі маталар дүкені | Дәстүрлі түрде негізгі тағамдар мен ұсақ-түйек сататын, бірақ қазір азық-түлік пен тұтыну тауарларын агрессивті бағамен сататын шағын дүкен форматы, олардың сатылымының кемінде 20%-ы және 66%-ға дейін құрайды. Мысалдары: Dollar General, Dollar Tree, Action, Pep&Co, Poundland және Family Dollar.
Дәріхана | Рецепт бойынша дәрі-дәрмек сататын дүкен, оның жалпы сатылымының 20%-ы немесе одан көп бөлігін тұтынуға қажетті заттар, жалпы тауарлар және маусымдық тауарлар құрайды. Бұл арнаға Walgreens, DM, AS Watson және CVS сияқты ірі дәріханалар желісі кіреді.
Массалық тауарлар дүкені | Негізінен қатты тауарлар, киім, электроника және спорттық тауарлар сататын, сонымен қатар азық-түлік және жеуге жарамсыз азық-түлік тауарларын ұсынатын үлкен дүкен. Бұл арнаға дәстүрлі Walmart, Kmart және Target кіреді.
Әскери комиссариаттар | Әдеттегі азық-түлік дүкені сияқты, азық-түлік пен тұтыну тауарларын сатады, бірақ белсенді немесе зейнеткер әскери қызметшілердің пайдалануына шектелген. Әдетте азаматтық азаматтарға бұл дүкендерде сатып алуға рұқсат етілмейді.
Электрондық сауда (азық-түлік және тұтыну тауарлары) | Кез келген құрылғы арқылы интернет арқылы тапсырыс берілген азық-түлік және тұтыну тауарлары, төлем немесе орындау әдісіне қарамастан. Бұл арнаға Amazon және Peapod, сондай-ақ дәстүрлі дүкендердің электрондық сауда бизнесі кіреді. Мысалдары: Coborns (Coborns Delivers) және ShopRite (ShopRite from Home and ShopRite Delivers). Жоғарыда аталған басқа дәстүрлі емес бөлшек сауда сегменттеріне олардың электрондық сауда бизнесі де кіреді.

Органикалық және экологиялық таза супермаркеттер

Кейбір супермаркеттер көбірек (немесе тіпті тек) органикалық сертификатталған өнімдерді сатуға баса назар аударуда. Басқалары пальма майы бар өнімдерді азырақ (немесе мүлдем) сату арқылы өзін ерекшелендіруге тырысады, себебі пальма майына деген сұраныс жаңбырлы ормандардың қырылуының негізгі себебі болып табылады. Азық-түлік қаптамасы үшін мұнай негізіндегі пластиктің көп қолданылуына байланысты туындаған алаңдаушылықтың өсуіне жауап ретінде, «қалдықсыз» және «пластиксіз» супермаркеттер мен дүкендердің саны артып келеді.

Дамушы елдердің өсімі

1990 жылдардан бастап, дамушы елдердегі азық-түлік секторы, әсіресе Латын Америкасы, Оңтүстік-Шығыс Азия, Үндістан, Қытай және Оңтүстік Африкада қарқынды түрленді. Өсіммен бірге күшті бәсекелестік пен бірігу процестері де пайда болды. Бұл өсімге халықтың әл-ауқатының артуы, орта таптың қалыптасуы; әйелдердің еңбек нарығына енуі, нәтижесінде оңай дайындалатын тағамдарға деген сұраныстың өсуі; тоңазытқыштардың таралуы, апта сайынғы сауда жасау мүмкіндігін ұсынуы; және жеке көліктердің көбеюі, алыс дүкендерге бару мен көп мөлшерде тауар сатып алуға қолайлы жағдай жасауы себеп болды. Осы әлеуеттің болуы бірнеше еуропалық компанияларды осы нарықтарға (әсіресе Азияға) инвестиция жасауға, ал американдық компанияларды Латын Америкасы мен Қытайға бағытталды. Жергілікті компаниялар да нарыққа қатысты. Супермаркеттердің бастапқы дамуынан кейін гипермаркеттердің өсуі байқалды. Сонымен қатар, Makro және Metro Cash and Carry сияқты компаниялар ірі көлемде Cash and Carry операцияларына инвестиция жасады. Бұл елдерде өңделген азық-түлік сатудың өсуі таза азық-түлік сатудың өсуінен анағұрлым жылдам болды, бірақ супермаркеттердің сатып алуда үнемділікке жету қажеттілігі осы елдердегі супермаркеттердің кеңеюі шағын фермерлерге, әсіресе тез бұзылатын өнімдер өсіретіндерге елеулі әсер етеді. Жаңа жеткізу тізбектері кластерлер құруды, мамандандырылған көтерме саудагерлердің дамуын, жеткізуді ұйымдастыратын алдыңғы қатардағы фермерлерді және фермерлік бірлестіктерді немесе кооперативтерді қамтиды. Кейбір жағдайларда супермаркеттер шағын фермерлерден тікелей тауар сатып алады, ал басқаларында көтерме сауда нарықтары супермаркеттердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға бейімделді.

Жасау стратегиясы

Көптеген тауарлар супермаркетке келген кезде-ақ қаптамаланған болады. Қаптамалар сөрелерге қойылады, тауар түріне қарай дәліздерге және бөлімдерге орналастырылады. Кейбір тауарлар, мысалы, жаңа өнімдер, жәшіктерде сақталады. Үзіліссіз салқындау тізбегін қажет ететіндер температурасы бақыланатын витриналарда орналастырылады. Бренд және дүкен жарнамасы компаниялардың арасында әртүрлі болғанымен, супермаркеттің құрылымы дерлік өзгермейді. Ірі компаниялар тұтынушыларға жағымды сауда тәжірибесін сыйлауға уақыт жұмсағанымен, супермаркеттің дизайны тікелей дүкен ішіндегі маркетингке байланысты, оны супермаркеттер тұтынушыларды көп ақша жұмсауға итермелеу үшін жүргізуі керек. Дүкеннің әрбір бұрышы жоспарланған, түске, сөздерге және беткей текстурасына назар аударылады. Супермаркеттің жалпы құрылымы – маңызды рөл атқаратын визуалды мерчандайзинг жобасы. Дүкендер клиенттердің атмосфера туралы түйсігін өзгерту үшін құрылымды шығармашылықпен пайдалана алады. Сонымен қатар, олар дүкеннің атмосферасын визуалды коммуникация (таңбалар мен графика), жарық, түстер және иістер арқылы жақсарта алады. Мысалы, супермаркеттің денсаулыққа пайдалы екенін көрсету үшін, жаңа өнімдер әдетте дүкеннің кіреберісіне жақын орналастырылады. Нан-нан жасаған бұйымдарға қатысты, супермаркеттер әдетте нан қатарына 30-40 фут орын бөледі. Супермаркеттер "әрбір өнім бөліміне ерекшелік сезімін беру үшін жасалған, және бұл негізгі бөлімдер деп аталатын нәрселердің дизайнында көрінеді: жаңа өнімдер, сүт өнімдері, деликатестер, ет және нан". Әр бөлімде әртүрлі еден жабыны, стиль, жарық және кейде жеке қызмет көрсету орындары бар, бұл сатып алушыларға осы бір супермаркетте бірнеше нарық бар сияқты сезім тудырады. Саудагерлер сатып алушылық мінез-құлқына бақылау жасау үшін жақсы зерттелген әдістерді қолданады. Кейбір адамдар супермаркеттің құрылымын бірнеше ережеден және үш құрылымдық қағидадан тұрады деп санайды. Көп тарту ететін өнімдер дүкеннің бөлек аймақтарына орналастырылады, бұл тұтынушыны дүкен бойымен жүргізуге мүмкіндік береді. Жоғары импульстік және жоғары маржалы өнімдер назар аудару үшін ең маңызды аймақтарға орналастырылады. Күшті өнімдер дәліздің екі жағына орналастырылады, бұл өнім туралы хабардарлықты арттырады, ал соңғы бөлімдер арнайы ұсыныстар, акциялар немесе жаңа өнімдерге назар аудару үшін қолданылады. Құрылымның бірінші қағидасы – айналым. Айналым өнімдерді супермаркет тұтынушылардың қозғалысын бақылауға мүмкіндік беретіндей етіп орналастыру арқылы жасалады. Бұл бағыт бойында жоғары тарту ететін, импульстік тауарлар да болады, олар тұтынушыны бастапқыда жоспарламаған сатып алуларға итермелейді. Деретхана сияқты қызмет көрсету орындары тұтынушыны белгілі бір өнімдерден өтуге итермелейді, қосымша сатып алулар жасауға мүмкіндік береді. Нан мен сүт сияқты қажетті тауарлар дүкеннің арт жағында орналастырылады, бұл айналымды күшейтеді. Кассалық орындар айналымды ынталандыру үшін орналастырылады. Көптеген супермаркеттерде кіреберіс оң жақта орналасқан, өйткені зерттеулер көрсеткендей, сағат тіліне қарсы бағытта қозғалатын тұтынушылар көбірек ақша жұмсайды. Құрылымның екінші қағидасы – үйлестіру. Үйлестіру – бұл өнімдерді сатуды ынталандыратын ұйымдастырылған орналастыру. Жылдам сатылатын және баяу сатылатын өнімдер жалпы сату жоспарына көмектесу үшін стратегиялық орындарға орналастырылады. Менеджерлер кейде айналымды арттыру немесе жаңа өнімдерді насихаттау үшін жылдам сатылатын орындарға әртүрлі тауарларды қояды. Үшінші қағида – тұтынушының ыңғайлылығы. Супермаркеттің құрылымы тұтынушыға максималды ыңғайлылықты ұсынуға, сауда тәжірибесін жағымды етуге және тұтынушылардың шығындарын арттыруға бағытталған. Бұл стратегия санаттар арасындағы ұқсастықты құру үшін қолданылады. Яғни, тіс пастасы тіс щеткасының жанында немесе қасында, ал шай мен кофе тәтті печеньелермен бірге орналастырылады. Бұл өнімдер бір-бірін толықтырады және оларды жақын орналастыру маркетологтардың сатып алуды арттыруға тырысуының бір жолы. Төртінші қағида – түс психологиясын қолдану және тағамдардың орналасуы, оның фаст-фуд брендіндегі қолданылуымен ұқсас. Тұтынушы психологтары сатып алушылардың көпшілігі дүкенге кіріп, алдымен оң жақтан сауда жасайды деп болжайды. Бұл бөлімдер клиенттерді бірден сатып алуға және осы бөлімде сауда жасауға итермелеу үшін қолданылады. Супермаркет құрылымының тұтынушыларға ең айқын әсер ететін жері – касса. Әр кассада сатып алушыларды азғыру үшін конфеталар, журналдар мен сусындардың шағын дисплейлері орналастырылған. Супермаркеттер көбінесе көп мөлшерде тағамдық қалдықтарды тудырады, бірақ биометанация бірліктері сияқты қазіргі заманғы технологиялар осы қалдықтарды экономикалық тұрғыдан пайдалы энергия көзіне өңдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сатып алуларды қадағалау супермаркеттерге өнімдерін (өте тез бұзылатын тауарлар) дұрыс мөлшерде анықтауға көмектеседі, бұл тағамның жойылуын азайтады.

Most merchandise is already packaged when it arrives at the supermarket. Packages are placed on shelves, arranged in aisles and sections according to type of item. Some items, such as fresh produce, are stored in bins. Those requiring an intact cold chain are in temperature controlled display cases. While branding and store advertising will differ from company to company, the layout of a supermarket remains virtually unchanged. Although big companies spend time giving consumers a pleasant shopping experience, the design of a supermarket is directly connected to the in store marketing that supermarkets must conduct to get shoppers to spend more money while there. Every aspect of the store is mapped out and attention is paid to color, wording and surface texture. The overall layout of a supermarket is a visual merchandising project that plays a major role. Stores can creatively use a layout to alter customers' perceptions of the atmosphere. Alternatively, they can enhance the store's atmospherics through visual communications (signs and graphics), lighting, colors, and scents. For example, to give a sense of the supermarket being healthy, fresh produce is deliberately located at the front of the store. In terms of bakery items, supermarkets usually dedicate 30 to 40 feet of store space to the bread aisle. Supermarkets are designed to "give each product section a sense of individual difference and this is evident in the design of what is called the anchor departments; fresh produce, dairy, delicatessen, meat and the bakery". Each section has different floor coverings, style, lighting and sometimes even individual services counters to allow shoppers to feel as if there are a number of markets within this one supermarket. Marketers use well researched techniques to try to control purchasing behavior. The layout of a supermarket is considered by some to consist of a few rules of thumb and three layout principles. The high draw products are placed in separate areas of the store to keep drawing the consumer through the store. High impulse and high margin products are placed in the most predominant areas to grab attention. Power products are placed on both sides of the aisle to create increased product awareness, and end caps are used to receive a high exposure of a certain product whether on special, promotion or in a campaign, or a new line. The first principle of the layout is circulation. Circulation is created by arranging product so the supermarket can control the traffic flow of the consumer. Along with this path, there will be high draw, high impulse items that will influence the consumer to make purchases which they did not originally intend. Service areas such as restrooms are placed in a location which draws the consumer past certain products to create extra buys. Necessity items such as bread and milk are found at the rear of the store to increase the start of circulation. Cashiers' desks are placed in a position to promote circulation. In most supermarkets, the entrance will be on the right hand side because some research suggests that consumers who travel in a counter clockwise direction spend more. The second principle of the layout is coordination. Coordination is the organized arrangement of product that promotes sales. Products such as fast selling and slow selling lines are placed in strategic positions in aid of the overall sales plan. Managers sometimes place different items in fast selling places to increase turnover or to promote a new line. The third principle is consumer convenience. The layout of a supermarket is designed to create a high degree of convenience to the consumer to make the shopping experience pleasant and increase customer spending. This strategy is used to create cross category sales similarity. In other words, the toothpaste is next to or adjacent the toothbrushes and the tea and coffee are down the same aisle as the sweet biscuits. These products complement one another and placing them near is one way marketers try to increase purchases. The fourth principle is the use of color psychology, and the locations of the food, similar to its use in fast food branding. Consumer psychologists suggest that most buyers tend to enter the store and shop to their right first. These aisle ends are used to lure customers into making a snap purchase and to also entice them to shop down the aisle. The most obvious place supermarket layout influences consumers are at the checkout. Small displays of candy, magazines, and drinks are located at each checkout to tempt shoppers while they wait to be served. Supermarkets often generate considerable food waste, although modern technologies such as biomethanation units may be able to process the waste into an economical source of energy. Also, purchases tracking may help as supermarkets then become better able to size their stock (of perishable goods), reducing food spoilage.