Кіріспе

Құрттар Алаңы франшизасы: Құрттар Алаңы (Kurtlar Vadisi) – Осман Сынав жасаған түрік медиа франшизасы. Франшизаға бірнеше телесериалдар, фильмдер және кітаптар кіреді. Телесериалдың жоғары рейтингісі және алғашқы фильмнің кассадағы табысының арқасында Түркияда кең танымал болды, бұл көрсеткіш түрік кино тарихындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып табылады.

Өндіріс тарихы

"Құрттар аңғары" (Kurtlar Vadisi) – Осман Синав жасамаған түпнұсқа телесериал, онда Полат Алемдар (Некати Шашмаз) атты түрік барлаушысы, түрік мафиясына ену үшін жалған есіммен жұмыс істейді. Сериал 2003 жылдан 2005 жылға дейін 97 бөлімнен тұрады.

Қасқырлар аңғары: Ирак

Қасқырлар аңғары: Ирак (Kurtlar Vadisi: Irak) – 2006 жылы Сердар Акар режиссерлік еткен, даулы фильм. Онда Полат Алемдар (Некати Шашмаз) және оның командасы Ирактың оккупациясы кезінде түрік әскерлерінің өліміне кек қайтару үшін Ирактың солтүстігіне барады. Фильмдегі антиамерикалық және антисемиттік көзқарастар американдық және еуропалық БАҚ пен Антижамандау лигасы сияқты ұйымдардың қызығушылығын тудырды. Фильм 2006 жылдың 3 ақпанында Түркияда кеңінен көрсетілді және 2006 жылғы ең табысты түрік фильмдерінің бірі болды.

Қасқырлар аңғары: Қауіп

Қасқырлар аңғары: Террор (Kurtlar Vadisi: Terör) – Түркиядағы күрд сепаратистік әскери ұйымдарына енуге тырысқан Полат Алемдардың оқиғасын баяндайтын, қысқа ғана өмір сүрген телесериал. Бағдарламаның бірінші бөлімі 2007 жылдың 8 ақпаны күні эфирге шығып, жоғары рейтингке ие болды. Алайда, Түркияның күрделі мәселелерін саяси тұрғыдан бейнелеу және бірінші бөлімде көрсетілген зорлық-зомбылық RTÜK (Радио және теледидар жоғары кеңесі) тарапынан қатты сынға ұшырады. Осының салдарынан, сериал бірінші бөлімінен кейін тоқтатылып, Түркиядағы цензура мәселесіне қатысты пікір қақтығыстарын тудырды.

Қасқырлар аңғары:

Қасқырлар аңғары: Табуыл (Kurtlar Vadisi: Pusu) – Pana Film компаниясы алдыңғы серия тоқтатылғаннан кейін біршама уақыт өткен соң бастаған және 2007 жылдың 20 сәуірінен 2016 жылдың 16 маусымына дейін Show TV, Star TV, ATV және Kanal D телеарналарында көрсетіліп келе жатқан қазіргі телесериал. RTÜK-тан әлі жауап келмеген және жоғары рейтингке ие. Жаңа серия Түркиядағы мемлекет, мафия, бизнес орталары және терең мемлекет құбылысы арасындағы қарым-қатынастарды қамтиды. Сюжет бойынша Полат Алемдар ұлттық экономиканы бақылайтын төрт күшті түрік отбасына қарсы жеке күрес жүргізуді шешіп, сол отбасылардың қастандығы салдарынан әкесінен айырылған жас кәсіпкер Аху Тороске көмектеседі. Полат Алемдардың ең үлкен қарсыласы – оны үнемі соңынан еріп жүретін «Ұлы Александр» (İskender Büyük). Полат Эбру Дуруға үйленеді және бақытты өмір сүреді, бірақ жағдай кейіннен нашарлайды. Басты кейіпкерлердің екеуі – Мемати мен Абдулхей. Мемати – бұрынғы мамандандырылған мафия (сол кезде Сүлеймен Чакир үшін жұмыс істеген), бірақ қазір Мемати Полат сияқты батыл жүректі және патриот жақсы адамға айналған, ол әрқашан Полаттың бұйрықтарын орындайды. Абдулхей де Полат сияқты, Түркияның барлау қызметі үшін жұмыс істейді және нағыз патриоттай елге қызмет етеді. Басты қарсыласы үшінші маусымнан кейін пайда болады, оның аты Арон Феллер, ол ЦРУ-дың бұрынғы агенты және Түркияда жұмыс істейді (немесе Түркияны бір жағынан басқарады). Искендер Бююк – өз елін жақсы көретін, бірақ Полаттан көзқарасы өзгеше анти-герой саналады; Арон Феллер басты қарсылас емес. Ысқақ Бююкке қарсы ұзақ күрестен кейін Полат, ақыры өзінің басты жауы Ысқақ Бюкті өлтіруге қол жеткізеді, бірақ әйелі Эбрудан айырылып, кішкентай қызы Арон Феллерге АҚШ-та христиан ретінде тәрбиелену үшін алынып кетеді. Ысқақ Бююк қайтыс болғаннан кейін Полат пен оның командасы жаңа жаулармен бетпе-бет келеді, олар күрд терроризмімен күресуге тырысады, олардың ең танымалдары Ләлә Зара мен Шахмеран. Сонымен қатар, жаңа кейіпкер пайда болады – Эрсой Улубей, ол Түркияның терең мемлекетін «күшпен» бағындыруға тырысады. Оның әдістері: терроризм және Хашим Аға, Иззет Аға, Яшар Аға сияқты ірі отбасы басшыларымен байланыстар. Ол Түркияға қарсы құпия қоғам құрған, бірақ Полат пен оның командасы оны тоқтатуы керек. Сонымен қатар, Полат «Ихтиярлармен» (Ақсақалдармен) байланысын сақтап, олар оған жаңа тапсырмалар береді және Полат Түркияның «қорғаушысы» болып таңдалады. Көптеген эпизодтардан кейін Полат Эрсой мен басты қарсылас Арон Феллерді өлтіріп, «Гладио» ұйымын жоқ етеді. Келесі эпизодтарда Сүлеймен Чакирдің отбасы 6 жылдан кейін қайта оралады және «Кара» атты жаңа кейіпкер таныстырылады, ол Полат Алемдардың алдындағы «ескі» Полат екені белгілі болады, ол да Ақсақалдар үшін жұмыс істеген. Сериалдың даму барысында Бейфенди, Мете Ағыр, Мемдух Баба, Шереф Зазаоғлу, Мете Аймар сияқты көптеген жаңа кейіпкерлер пайда болады. 161-ші эпизодта Мемати құпия топпен өлтіріледі, Ақсақалдардың «ақ шашы» да сол топпен өлтіріледі. Полат пен оның достары Мематидің өліміне қатты қайғырып, жоғалып кеткендей сезінеді және оның кекін алуға күш жетпейді. Ақсақалдар енді жаңа ақ шашты таңдауы керек, сондықтан Әділ Есрефоғлы таңдалады. Әділ Бей – Доғу Ешрефоғлудың ағасы; Әділ, Доғу және Аслан Ақбей «Куртлар Вадиси» құпия миссиясын құрғандар. «Аймақтық КГТ» деп аталатын жастар командасы Түркияға келіп, Полатқа бұрынғы ақ шаш жоспарлаған «Куртлар Вадиси» миссиясын аяқтауға көмектеседі. Осыдан кейін Полат Әділ Бейді ұрлап әкетуге мәжбүр болады. Технологиялық құралдың көмегімен Әділ Бей оған өзінің өткені туралы барлығын айтады, сонымен қатар ол жас кезінде Полат сияқты болғанын айтады. Ол өзінің ағасы Доғу Беймен бірге KGT (Түркияның құпия барлау агенттігін) құрғанын айтады, сондай-ақ ол Аслан Ақбейді өзі тәрбиелегенін айтады. Кейіннен Ақсақалдардың бірі Сенсер Мемати Баш және бұрынғы ақ ақсақалдың өлтіруін ұйымдастырғаны белгілі болады. Сенсер мен Әділ Ешрефоғлу кейіннен Ақсақалдардың бұйрығымен өлім жазасына кесіледі. Содан кейін барлық Ақсақалдар өлтіріледі, бұл туралы Темплиерлер мәлімдейді. Жастар тобының жетекшісі Акиф Полатқа оны өлтіру керектігін айтады, өйткені оның кейбір құпиялары бар және ол өлтірілсе, мемлекет үшін жақсы болады дегенді білдіреді. Алайда, бұл Акиф пен «Хоканың» (кейіннен сыртқы істер министрі) жоспары болды, олар Полатты өздерінен және Ақсақалдардың жаңа мүшелерінен басқа барлығына өлгендей көрсетті. Полат ақ шаш болып таңдалады. Өкінішке орай, ол әлі де «өлген» болғандықтан отбасына көре алмайды. Кейіннен, Кахит Полатқа «сатқындық» жасап, Темплиерлердің құпия ұйымына қосылуға шешім қабылдайды. Ол Сафие Караханлымен кездеседі, одан оның сенімін алуға тырысады. Абдулхей Хоканың «бейбіт үйінде» Полаттың өліміне қайғырып отырады. Кахит Маргарет Теодорамен кездесіп, құпия топқа қосылады. Кейіннен ол Маэстро Рональд пен инспектор Кейнмен танысады. Темплиерлер Ақсақалдардың екеуін өлтіреді, және уақыт өте келе Кахит Маэстро Рональдтан артық біреу бар екенін анықтайды, ол осы топтың жетекшісі – «Оның Әмірлігі». Караның немересі Пойраз өлтіреді, ал Кара кек алуға тырысады. Полат Караға көмектеседі және олар Пойразды өлтіреді. Кахит Полаттың ақ шаш кезіндегі жеке күзетшісі Тимурмен байланысады, Полат оны күтпеген жерден таңқалдыруды жоспарлаған, бірақ қателік салдарынан Кахит Полатты атып тастайды. Темплиерлер Абдулхейдің Ақсақалдардың вице-президенті болғанын білді, бірақ олар әлі де Полатты түсіре алмады. Инспектор Кейн өлгеннен кейін БҰҰ мүшесі мырза Кей дос өлтіргені үшін кек алу үшін Маргарет және тағы басқаларды өлтіреді. Полат «Қара Ту» (Siyah Sancak) деп аталатын жаңа әскери команда құрады, ол болашақта бауырлас шетелдерге көмектеседі. «Қара Тудың» командирі – Кара. Кипрде кездесу өтуі керек еді, онда «Оның Әмірлігі» қатысуы жоспарланған. Кахит осы орынды жарып, Карамен бірге қуанышпен кетеді. Кенеттен, 229-шы эпизодта Абдулхей КГТ кеңсесіне орнатылған бомбадан жарылып өлтіріледі. 232-ші эпизодта Караға Эбола вирусы жұқтырылады. Ол жауының салған вирустан өлгісі келмейді, сондықтан «Қара Туды» командир ретінде өлтіруге бұйрық береді. Мырза Кейді Акиф өлтіреді. Жаңа түрік бароны – Фехми Кузузаде, Фехми көптеген реттерде Түркияны басқару үшін кеңес құруға тырысты, бірақ Полат оны өлтіреді. Джон Смит, Тилки Андрей, Сагир, Садық Британи сияқты жаңа жаулар пайда болады. Сафиенің досы, профессор Мартиннің де Рональдтан басқа Маэстро болғаны және ол Полат Алемдардың отбасын жоюды және Элифті ұрлап әкетуді жоспарлағаны белгілі болады. 233-ші эпизодта Өмер мешітте намаз оқып тұрғанда жүрек талмасынан қайтыс болады. 244-ші эпизодта Назифе профессор Мартинмен уландырылады. Полат Темплиерлер тарапынан ұрланып әкелінеді, онда ол «Оның Әмірлігімен» сөйлесу мүмкіндігіне ие болады, ол Полатқа ұйымның қызметінде Түркияны басқаруды ұсынады. Полат қашып, Кахитпен бірге «Оның Әмірлігін» өлтіріп, оның құпия таяғын алады. Полат 262-ші эпизодта Лейлаға үйленеді, бірақ 263-ші эпизодта бал айы кезінде Лейла жарылыстан қаза табады.

Мюро: ішкі гуманистік

Муро: Дамн the Humanist Inside (Muro: Lanet Olsun İçimdeki İnsan Sevgisine) – 2008 жылы түсірілген, режиссері Зубейр Шашмаз, басты рөлдерде Мұстафа Устюндаг пен Шефик Онотоғлу ойнаған фильм. Олар түрмеден жаңа ғана босатылған екі революционер, бұрынғы досы басқаратын заңсыз ұйымға кездейсоқ тап болады. 2008 жылдың 5 желтоқсанында Түркия бойынша көрсетілімге шыққан бұл фильм 2008 жылғы ең көп касса жинаған үшінші түрік фильмі болып табылады.

Қасқырлар аңғары: Гладио

Қасқырлар аңғары: Гладио (Kurtlar Vadisi: Gladio) – 2009 жылы Садулла Шентүрк түсірген фильм. Онда зейнеткерлікке шыққан қауіпсіздік қызметінің барлаушысы Искендер Бұйық (Муса Узунлар) Гладио туралы барлық білгенін жариялап, бұрынғы жұмыс берушілеріне қарсы соққы беруге шешім қабылдайды. Today's Zaman газетінде Бетуль Акая Демирбаш жазғандай, «Бұл фильм Түркияның жылдар бойғы терең мемлекет және оның ішіндегі заңсыз құрылымдармен күресін көрсетеді және фильм жанкүйерлеріне Түркияны бұзып, бөлуге тырысқан "жасырын топтарды" жақыннан қарау мүмкіндігін ұсынады». Фильм 2009 жылдың 20 қарашасында Түркия бойынша көрсетілімге шықты және 2009 жылғы ең табысты түрік фильмдерінің бес сапында болды.

Қасқырлар аңғары: Палестина

Қасқырлар аңғары: Палестина (Kurtlar Vadisi: Filistin) – 2011 жылы Зүбейр Шашмаз режиссерлік еткен фильм. Онда Полат Алемдар (Некати Шашмаз) және оның командасы Газаға гуманитарлық көмек жеткізген кемелерге (флотилияға) шабуыл жасауды жоспарлаған және оны іске асырған Израиль әскери қолбасшысын іздеп табу үшін Израильге барады.

Мәдени әсері

"Куртлар Вадиси" түрік саясатына сілтеме жасауы, патриотизмге қатысты әлеуметтік сезімталдықтарды ашықтан-ашық пайдалануы және телеарнада бұрын-соңды көрілмеген кісі өлтіру мен азаптау сияқты зорлық-зомбылық көріністері арқасында бірден танымал болды, - деп жазды Hürriyet Daily News шолушысы Эмрах Гүлер. "Джон Вудтың "Face/Off" фильміне ұқсас, мафияға ену үшін жасырын түркі агенті бірқатар пластикалық операциялардан өтеді, ал осы лайлы әлемде сенімділікпен жүретін қарулы адаммен бірге, екеуі де Полаттың келесі барон болуы үшін түрлі қиындықтардан өтеді, осылайша ол оларды жоюға мүмкіндік алады", - деп жалғастырды Гүлер. "Ақырында, қызығушылық сонша үлкенге жетті, соңғы эпизодтарда Энди Гарсия ірі американдық мафия басшысы, ал оның әйелі рөлінде Шарон Стоун ойнады, тіпті ол біздің басты кейіпкерімізге сүйісқандық танытты". Түркия үкіметі Израильдің осы шоуды қатаң цензуралау туралы талабын орындаудан бас тартқандықтан, екі ел арасындағы шиеленіс күшейді, бұл 2010 жылдың қаңтарында Израильдің сыртқы істер министрінің орынбасары Дэнни Аялонмен болған даулы дипломатиялық кездесуден кейін Түркияның Израильдегі елшісі Ахмет Оғұз Челикколды елге қайта шақыру туралы Түркияның мәлімдемесімен аяқталды.