Кіріспе

Фэнтези романдар сериясы

Хью Куктың фантастикалық / ғылыми-фантастикалық романдары сериясы. "Қараңғылық дәуірінің хроникалары" – Жаңа Зеландияның культтік авторы Хью Кук жазған, жанрлық шекараларды қиып өтетін фантастика және ғылыми-фантастика романдарының он томдық сериясы. Серия фантастикалық әлемнің қараңғы дәуірінің аяқталуына алып келетін оқиғаларды кеңінен суреттейді. Хроникалар жоғары фантастика емес, бірақ оларды "қылыш пен сиқыр" немесе "планеталық романтика" деп атауға болады. Романға ғылыми-фантастика, комедия, графиктік зорлық-зомбылық, қорқынышты және мақабрдағы оқиғалар, сондай-ақ саяси цинизм элементтері кіреді. Олардың реализміне байланысты кейде "қатаң" деп сипатталады.

Әйелдер мен әскери әміршілер

"Әйелдер мен соғыс әміршілері" Коллосон империясының әйел болжаушысы Йен Олас туралы баяндайды. Ерлер үстемдігіндегі қоғамда әйел болуы (Коллоснон империясы және оның халқы, Ярглат, шамалы түрде моңғолдарға ұқсас) оған өте жағымсыз оқиғалардың себебін болды. Кейін Кук мұны "серияның тоқтатылуына әкелген үлкен коммерциялық қате" деп атады.

Зұлымдар мен куәліксіздер

Бұл серияның соңғы кітабы, толығымен Арган құрлығында өтетін және ертегі романдардың негізгі оқиғаларымен байланысты әңгімелейтін кітап. Бұл Шон Саразин, басқаша айтқанда Ваташидің, Арганның ең қуатты мемлекеті – Жем-жарақ даласының билеушісінің үлкен ұлы туралы хикая. Өте амбициялы болғанымен, Ваташи заң бойынша өзі үшін билікке таласуға құқығы жоқ. Роман оның Жем-жарақ даласында және басқа жерлерде билеуші болуға жасаған әрекеттерін көрсетеді.

Үміт тасы мен керемет жасаушылар

Бұл кітап бір ақылсыз адам жазған қолжазба екендігі айтылады, оны жауы келетін редакторлар кеңінен цензуралап, түсіндірмелермен толықтырған. Бұл алдыңғы бес романның баянынан жаңаша бастауды білдіреді, өйткені оқиға ертерек заманда және көбінесе байланыссыз жерде өрбітеді. Арган романдарының кейіпкерлері кейде кездеседі, бірақ "Тілек тасы мен керемет жасаушылар" Арган тарихының оқиғаларымен (Элкор Алиш бастаған соғыс және Сиқыршылар конфедерациясының құлауы) айналыспайды. Оның орнына, ол Естрон құрлығына бағынышты Утунчиламон тропикалық аралындағы оқиғаларға ден қояды. Бұл роман Хрониканың қашықтағы тарихын құрайтын жұлдызаралық өркениет – Нексусты алғаш рет таныстырады. Онда планетаның тарихы және оның Нексустан қалай бөлініп, "Қараңғы дәуірге" қалай түскені түсіндіріледі.

Вазир мен сиқыршы

Бұл жетінші роман алтыншы кітапта басталған оқиғаны жалғастырады. Оқиғаны сол ақылсыз адам баяндайды, бірақ бұл жолы ол кейінірек, көбінесе ақыл-есіне келген кезде жазған. Роман Унтунчиламонның билеушісі, императрица Юстина туралы. Юстинаның жауы Алдарх III Истрондағы саяси күресте жеңіске жетті және Юстинаның билігі аяқталды. Роман оның өмірін сақтап, қолдаушыларымен аралдан қашуға жететіндей уақыт бойы билікте қалуға жасаған әрекеттерін баяндайды.

Қасқыр мен құрт иелері

"Құсқар және құрт әміршісі" оқиғалары екі "Антунчиламон" романдарынан кейін дереу орын алады. Роман императрица Юстинаның туған жері Вен-Эндексте, Истронның солтүстігінде және номиналды түрде Алдарх Үшіншіге бағынышты жерде өрбиді. Юстинаның өзі романның басым бөлігінде екінші дәрежелі кейіпкер. Вен-Эндекске скандинавиялық мифтердегі батырларды еске түсіретін Юдониялық рыцарлар билік етеді. Романда Вен-Эндекстің билеушісі – құрт әміршісінің орнын басу үшін оның қызы Урсула мен немересі Альфрик арасындағы билік күресі баяндалады. Альфрик – Юдониялық рыцарь, ол мұрасын көптеп ұмытып, Партнерлік банктердің жоғары ұйымында жұмыс істейді. Ол басында немересінің орнын басу үшін теріс қараса да, бәсекеге тартылады. Сегізінші томда қасқырлар, вампирлер және алыптар сияқты дәстүрлі құбыжықтар туралы әңгімелеу ерекше.

Құдақтар мен жол

Тоғызыншы том Паренгаренга құрлығында өтеді. Көбінесе ол Арган немесе Йестрондағы оқиғаларға қатысты емес. Бұл роман Куктың серияда алғаш рет алтыншы кітабында таныстырылған, Нексус жұлдызаралық өркениетінің тарихына қайта оралуымен айналысады. Паренгаренгада Нексус әскери мектебі Хроникалар әлемі мен Нексус арасындағы байланыс үзілгеннен бері жиырма мың жылдан бері сақталған. Әскери мектепті басқаратын жасанды интеллект (ЖИ) қаладан келген студенттерді оқытуды жалғастырады. Осылайша, Қараңғы дәуір қаласының көптеген тұрғындары Нексустың дамыған технологиялық өркениетінің мүшелері болу үшін дайындалады. Дегенмен, Нексустың ғарыш кемелері мен аса қуатты қаруларының ешқайсысы қазірге дейін жойылған жоқ, ал кадеттерді виртуалды шындық бағдарламалары арқылы оқытады. Олардың технологиялық дағдылары мен ғылыми білімдері олар тұрып жатқан әлемде ешқандай қолдау таппайды. Роман Асодо Хатч атты бір оқушының және оның отбасы мен нағыз әлемдегі халқына деген адалдығы мен, жауынгерлік мектептің нәтижесіз істеріне қатысуы арасындағы қақтығыс туралы айтады.

Аңшы мен қару шебері

Оныншы кітапта алғашқы тоғыз томда кездесетін, қайта оралатын кейіпкер Гулканның тарихы айтылады. Гулканның өмірі "Хроникалардың" барлық уақыт шеңберін қамтиды, бұрын баяндалған оқиғалардан бұрын басталып, "Қараңғы дәуірдің" аяқталуымен бітеді. Гулкан – Кукке тән күрделі кейіпкер, ол 14 жастағы ойсыз, өзіне сенімді ұл ретінде басталып, өзінің мақсаттарына жеткен кезде, өзін-өзі талдайтын, жартылай жарақаттанған жаулап алушы болып аяқтайды. Гулканның билікке ұмтылысы серияның маңызды сюжеттік желілерін біріктіреді, ал оның соңғы жетістігі бұрынғы басты кейіпкерлерден ерекшеленеді, оған өз әлемін толығымен өзгертуге және серияны аяқтауға жеткілікті күш береді.

Басқа жоспарлар

Сериал нашар сатылымға байланысты «The Witchlord and the Weaponmaster» (Солқындар патшасы мен қару шебері) романымен аяқталды. Дегенмен, Кук оны жиырма романға дейін созуды жоспарлаған. Одан кейін «Қаһар дәуірінің хроникасы» және «Батырлар дәуірінің хроникасы» атты екі ұзақ серия жарық көруі тиіс болған.

Стиль

Шығармалар белгілі бір ізденіс бойынша басты кейіпкердің оқиғаларын рет-ретімен баяндамайды. Оның орнына, әр кітап әртүрлі кейіпкердің көзқарасынан жазылған, оның мінезі мен мақсаттары сериядағы басқа кітаптардың басты кейіпкерлерінен едәуір ерекшеленеді. Романның оқиғасы шамамен отыз жылға созылады. Роман сюжеттері тек кейде ғана тікелей байланысты, ал кейіпкерлер жолдасқанда, олар оқиғаларды өте әртүрлі қабылдайды. Мұндай салыстырулар Акира Куросаваның "Рашомон" фильмімен теңестірілді. Келесі үзінділер осыны көрсетеді: біріншісі – тұтқын Дрейк Дуайдың, екіншісі – оның күзетшісі Ваташидің көзқарасы. Ваташидің жеке азаптау камерасы – дыбыс өткізбейтін бөлме, ішінде тар ағаш төсек, көптеген қызғылт дақтар және көптеген жаман темір құралдар бар еді. Дрейк тез ойланып, түсінді. Әрине, әдемі саудагер болып көрсету оны құтқара қоймас еді. Дуайдың аузын байлап, тастап кеткен қоймаға алып кетті. Соңғы үш күн ішінде бұл орын қорқынышқа толы үйге айналды. Көптеген жаман темір құралдар жиналды, азаптау төсегі орнатылды, ал Жарл бөлмеде тауық сойып, оны қанға мас етіп, лайықты қанды болғанын қадағалады. "Зұлымдар мен ақылсыздар", 303-бет.

Космология

Сериалдың негізгі космологиясы "Сөзгерлер мен жауынгерлер" (б. 110–111) кітабында сипатталған. Амарл әлемін "Қыңғырау" деп аталатын құдай жаратқан. Бұл тас пен таулардың тірі болған әлемі еді. Бірақ, "Қыңғырау" Амешот атты басқа құдаймен өлтірілді, ол әлемді Лемарл ретінде қайта жасап, сезімі бар тастарды қазіргі күйлерінде тұтқындады. Бұл мәселе "The Witchlord and the Weaponmaster" кітабында одан әрі кеңейтіледі, онда Амешоттың кейіннен Ревизионист құдайлардың тобынан шабуылға ұшырап, жойылғаны айтылады. (б. 100)

Тарих

Сериал бастапқыда қарапайым фантастикалық әлемде немесе, мүмкін, апокалиптикалық Жерде орын алатын сияқты көрінеді, бірақ кейіннен көпқанатты әлемнің бір бөлігі екені анықталады. Оқиға бір кездері Оло Малан (немесе, қынжырлы айтылатын Скрин) деп аталған планетада өрбиді, ол бір кездері Алтын ГУЛАГ деп аталған дамыған өркениеттің құрамында болған, ал ол өзі Нексус деп аталатын кең, өлшемдер аралық саяси бірлестіктің бөлігі болған. Нексус технологиясы ықтималдықты басқаруға негізделген. Дегенмен, кітаптағы оқиғалардан 20 мың жыл бұрын, планетаны Нексуспен байланыстырған Қақпалар жаңсақ жойылған. Одан кейін қорқынышты соғыстар тізбегі туды (қазір "Ашу күндері" деп белгілі), ол әлемге зор экологиялық зиян келтірді және халықты технологияның феодалдық деңгейіне дейін азайтты (бірақ әлі де кейбір дамыған машиналар сақталған). Ықтималдықты басқару ғылымы да сиқыр өнеріне айналды. Алғашқыда Техникалық Жаңару деп аталған қысқа қайта жандану кезеңі болды, бірақ ол да Гендік Бунт деп аталатын соғыстан кейін құлады.

География

Романның оқиғалары бірнеше құрлықтарда өтеді, әрқайсысының өзіндік тарихы мен адамзаттың этникалық топтары бар. Арган. Роман оқиғалары басталар алдында 4000 жыл бұрын, сиқыршылар жауынгерлер нәсілімен одақтасып, Оңтүстіктің тереңдігіндегі "Жұмырбас" деп аталатын құпия бірлікке құлдық етуді көздеді. Бұл бірлік "Жұтынушылар" деп аталатын қауіпті жандардың орталық санасы болды. Алайда, бұл әрекет сәтсіз аяқталып, Жұтынушылар Арганға шабуыл жасады. Сиқыршылар Жұтынушыларды жеңіп, құрлықтың ең тар жеріне (Дрангстюрм) жалынды ор қазып, оларды тоқтатып тұрды. Содан кейін олар Арганды билеген қатал империя құрды, бірақ кейіннен олар құлатылып, Сиқыршылар империясы Сиқыршылар конфедерациясына (көбінесе коммерциялық емес, саяси ұйым) айналды. Арган осы "Қараңғы дәуірде" тәуелсіз және бәсекелес патшалықтардан тұрады, ал сауда тілі – галиша – жалпы қолданылатын тіл ретінде қызмет етеді. Арганды Батыс Еуропаның аналогы деп қарастыруға болады. Тамеран. Арганның солтүстігінде, арнамен бөлініп жатқан Тамеран, негізінен Коллоснон империясының билігінде біріккен. Бұрын Шарла атты дамыған өркениеттің билігінде болған, олар Ярглат деп аталатын көшпелі жауынгерлермен басылып алынды. Тамеран Орталық Азияға ұқсас. Естрон. Арган мен Тамераннан шығысқа қарай, Моана мұхитының үлкен сулары арқылы, Естрон құрлығында Издимир империясы үстемдік құрады. Бұл империяның ортасы – Анг елі, жоғары мәдениетті қоғам, бірақ құлдық, адамдық құрбандық және тирандық абсолюттік билікпен әрекет етеді. Ангтің өзі Жапония үлгісінде жасалған сияқты көрінеді, бірақ Вен Эндекс патшалығы, Естронның солтүстік бағынышты мемлекеті, скандинавия дәуіріне өте ұқсас. Паренгареңга. Арган мен Естронның арасында орналасқан Паренгареңга көбінесе шөлді аймақ, халқы тым азы және өте кедей. Барлық құрлықтардың ішінде соғыстың салдарынан ең көп зардап шеккені осы.

Қабылдау

Interzone «The Wizards and the Warriors» кітабын жағымсыз бағалап, оны тым ұзақ, қызықсыз және стильді дұрыс ұстамағанын айтты. Алайда, Publishers Weekly журналы «The Wordsmiths and the Warguild» кітабына жағымды баға беріп, пикарестік оқиғаның стилінің өзгеруі «оқырманды қызықтырып, дайындықсыз ұстайды, алда не боларын немесе неге екенін білуге болмайды» деді. Library Journal оны бір апаттан екінші апатқа құлап жатқан жақсы көрілетін басты кейіпкер туралы «көңілді қиял» деп атады. Publishers Weekly «The Warwolf and the Walrus» кітабын жағымсыз бағалап, «ойға қонымды ойларға қарамастан, оқырман ақырында қызығуын жоғалтады» деді. Чайна Миэвилл Paizo қайта басылымына кіріспе жазып, оны жанкүйерлердің сүйіктісі және анти-Bildungsroman деп атады, сондай-ақ Куктың пираттары романтизм мен нұсқаулықтан қашқанын айтты. Ол сонымен қатар осы серияның юморын Джек Вэнстің «Öлі Жер» кітабымен салыстырды. Алайда, Джон Клют «Фантазия энциклопедиясында» бұл серияда «қызықты идеялар» бар екенін, мысалы, одекс, бірақ оның «көптеген оқырмандар қабылдай алатындай үйлесімсіз екенін» айтты.