Кіріспе

1988 жылы Францияның Парижі қаласындағы қоғамдық көлік апаты.

Шолу

1988 жылдың 27 маусымында SNCF жолаушылар пойызы 153944 Мелюн қаласынан Париждің Gare de Lyon терминалына оңтүстік-шығыс бағытында, SNCF электрлік бірнеше бірліктерінің Z 5300 класын пайдалана отырып, әдеттегі 80 шақырымдық сапарын жасап жатқан еді. Пойыз Парижге жақындағанда, әдетте маршрут бойында тоқтайтын Le Vert de Maisons станциясынан өтті. Бірақ SNCF жақында жаңа жазғы кесте енгізгендіктен, 153944 пойызы бұл станцияда тоқтамайтын болды. Пойыз платформадан өтіп бара жатқанда, екінші вагондағы жолаушы күрт тұрып, жедел тежегішті тартып, пойыздан түсіп кетті. Жүргізуші Даниэль Саулин, күзетші Жан Шарль Бовемен бірге 26 минут жұмыс істеген соң, тежегішті қалпына келтіріп, жолын жалғастырды. Бұл процедура әдеттегіден ұзаққа созылды, нәтижесінде пойыздан тағы да көп жолаушылар түсті. Жоғалған уақытты өтеу үшін Лион вокзалының диспетчері Андре Толланс Саулинге келесі жоспарланған аялдамадан (және терминалға дейінгі соңғы аялдамадан) – Maisons Alfort станциясынан өтуді бұйырды. Пойыз Maisons Alfort станциясынан өткеннен кейін, Gare de Lyon-ға қарай 4% еңіспен түсе бастады. Саулин пойызын бос платформаға ауыстыруға дайындық үшін баяулатуды талап ететін сары сигналдан өткенде, тежегіштерінің жақсы жұмыс істемейтінін байқады. Пойыз еңістен төмен түскенде жылдамдық алған соң, Саулин шұғыл ескерту жіберді, бірақ диспетчерге өзін таныстыра алмады. Ол радиодағы дабыл түймесін басып, жолаушыларды пойыздан түсіріп, артқа қарай эвакуациялады. 153944 пойызы жолаушылар эвакуацияланып жатқанда, кешіккен пойыздың жүргізушісі Андре Тангуй берген ескертулерге құлақ асып, өзінің кабинасында болды. Ол соқтығысу кезінде қаза болғанға дейін, бірнеше рет интерком арқылы ескертуді қайталап отырды.

Тергеу

Бастапқыда соқтығысудың себебі Парижде және оның маңындағы француз пойыздарында болған жарылыстардың нәтижесінде туған террористик акт болуы мүмкін деп есептелді. Бұл теорияны 153944 нөміріндегі пойызының қираған корпусын зерттеген тергеушілердің бірінші вагонның артында орналасқан негізгі тежегіш құбыры клапанының жабық екенін тапқандығы растады. Ашық болғанда, бұл клапан бірінші вагоннан туған қысылған ауаның басқа вагондарға кері өтіп, пневматикалық тежегіштерді қосуына мүмкіндік береді. Жабылғанда, клапаннан кейінгі барлық вагондардың тежегіштері істен шығады. Терроризмге қатысты белгілерге қарамастан, тергеушілер тек тежегіш жүйесінің жұмыс істеуін жақсы білетін адам ғана клапанды жаба алады деген қорытындыға келді. Содан кейін, авариялық тежегішті тартқан адам, кім екені белгісіз болса да, мұқият тексерілді. Газетте тежегішті тартқан адамды іздеп хабарландыру жарияланғанда, Одиль Мирруар есімді жас ана өздігінен келді. Ол тергеушілерге әдетте балаларын мектептен алу үшін Le Vert de Maisons станциясында 153944 нөміріндегі пойыздың тоқталуын пайдаланатынын айтты. Бірақ, ол жаңа жазғы кестеге сәйкес пойызы Ле-Верт-де-Майсон станциясында тоқтамайтынын білмеген. Балаларын күтіп қалдырмау үшін, ол авариялық тежегішті тартты және пойызды тастап кетті. Бұл әрекеті үшін оған 1000 франк айыппұл салынды. Тергеушілер содан кейін Саулинмен бұрынғы сұхбатқа қайта оралып, ақпаратты мұқият зерттеді. Тежегіш тартылғаннан кейін Саулин бірінші вагонның артына барып, қайта орнату тұтқасын тартты, бірақ тұтқа қимылсыз болып, жылмады. Бұрын назарда болмаған мән, Саулиннің қайта орнату тұтқасын тарту үшін қосымша күш алу үшін негізгі тежегіш құбыры клапанына қолын қойғаны анықталды. Тергеушілер Саулин тұтқаны тартқанда, ол клапанды жабып қойған болуы керек деп болжайды. Алайда, бұл қорытынды Саулиннің пойызды қайтадан қозғалысқа келтіруіне қатысты тағы бір сұрақ туды. Вагонның қауіпсіздік механизмі клапан жабық болса, тежегіштерді күшпен ұстап тұрады. Пойызды қайта іске қосудың жалғыз жолы – клапанды қайта ашу немесе әрбір тежегішті қолмен босату. SNCF саясаты бойынша, пойызды тексеру үшін инженерді шақыру қажет (ол жабық клапанды тапқан болар еді). Бірақ Саулин сапарды жалғастыруға асыққандықтан, Бовеге пойыздың екі жағынан тежегіштерді босатуға көмектесуді сұрады. Саулин бұл мәселенің себебін "ауа тығыны" деп аталатын жиі кездесетін жағдай деп санайды. Авариялық тежегіш қосылғанда, "ауа тығыны" тежегіш құбырларын қысылған ауамен толтырудың нәтижесінде пайда болады, олар бітеді және тежегіштердің жұмыс істеуіне кедергі келтіреді. Тежегіш жақтаулары ауа тығыны болған кезде қауіпсіздік механизмінің бөлігі ретінде бұғатталады. Бұл мәселені шешу үшін, құбырдан ауаны шығарып, тежегіштерді босату керек. Бовеге көмектесіп, ол әр вагонның тежегіштерінен қалған аз ауаны шығарды. Дегенмен, Саулин не істегенін білмеді және кабинадағы қысым көрсеткіші дұрыс көрсеткішті көрсетіп тұрғанын айтты, сондықтан ол барлық тежегіш жүйелері жұмыс істеп тұр деп ойлады. Ол білмейтіні, ол басты клапанды жауып, алдыңғы вагонды пойыздың қалған бөлігінен оқшаулаған. Ол тежегіштерді босатты, бірақ қауіпсіздік механизмін күшпен жеңді: және клапан жабық болғандықтан, жаңа ауа жүйеге кіріп, оны толықтыруға мүмкіндік болмады. Осылайша, көрсеткіш тек бірінші вагонның тежегіштерінің қысымын көрсетті. Тіпті қажетті тежегіш күшінің сегізден бір бөлігі ғана болса да, пойызды тоқтату немесе баяулату мүмкіндігі әлі де болды. Біріншіден, Gare de Lyon алдында тағы бір станция (Maisons Alfort) болды, бұл жүргізушіге пойызды баяулатуға немесе тоқтатуға жеткілікті уақыт берер еді. Алайда, басқа пойыздарды Gare de Lyon станциясынан кешіктірмеу үшін, диспетчерлер жүргізушіге Maisons Alfort станциясынан өтіп, тікелей Gare de Lyon станциясына баруға бұйрық берді. Екіншіден, пойыз қосымша электрлік (динамикалық) тежегіш жүйесімен жабдықталған, бірақ Саулиннің айтуынша, жүргізушілер динамикалық тежегіштерді пайдаланудан аулақ болды, өйткені олар сенімді емес және ауа тежегіштерімен бірге қолданылған кезде доңғалақтар сырғып кетеді. Қалай болғанда да, Саулин үрейленгендіктен мүлдем ұмытып кеткен болуы мүмкін. Осы кезеңде де пойызды тоқтатуға тағы екі мүмкіндік болды. Жүргізуші Саулин ескерту хабарламасын жіберіп, пойызының қиындыққа тап болғанын хабарлаған шұғыл дабыл сигналын іске қосты, бірақ ол өзін немесе өзінің орнын диспетчерлерге анықтауға үлгермеді және оны шақырмай тұрып, кабинасын тастап кетті. Диспетчерлер пойыздың Gare de Lyon станциясына келуге тиіс төрт пойыздың бірі екенін білді және мүмкіндіктерді тарылту үшін олардың барлығына хабарласуға тырысты. Егер олар қай пойыздар қиындыққа тап болмағанын анықтаса, қиындыққа тап болған пойызды анықтап, 1-платформаға бағыттай алатын еді. Алайда, Саулин шұғыл дабыл сигналын іске қосқанда, желідегі барлық пойыздар тоқтауға және нұсқаулар күтуге мәжбүр болды. Тоқтатылған жүргізушілерден түскен көптеген қосылыстар байланыс желісін бақылау бөлмесі мен пойыздар арасында бітеді. Нәтижесінде, диспетчерлер апатқа ұшыраған пойызды анықтай алмады. Соңында, сигналистер де жолдарды алдын ала бағдарламалаған, апатқа ұшыраған пойызды бос 1-платформаға, кешіккен пойыз болған 2-платформаға емес, бағыттау үшін. Бос платформаға соқтығысу пойыздан қиратуға әкелуі мүмкін, бірақ жолаушылар 8-вагонға эвакуацияланғандықтан, жазатайым оқиғалар болмайтын еді. Бірақ Даниэль Саулин дабыл сигналын іске қосқанда, сигналистер барлық сигналдарды қызылға өзгертіп, "Жалпы жабылу процедурасын" іске қосуға мәжбүр болды. Бұл Gare de Lyon станциясына кіретін және шығатын барлық пойызды тоқтатты. Алайда, сигналистерге желінің толық бақылауын беру үшін, бұл процедура барлық маршруттарды алдын ала бағдарламалауды өшірді және апатқа ұшыраған пойызды 1-платформаға емес, 2-платформаға бағыттауға мүмкіндік берді. Осы сәтте соқтығысудан қашу мүмкін емес еді.

Салдары

Жүргізуші Дэниел Саулин төрт жылдық қазақорлық айыбының алты айын өтегеннен кейін босатылды. Лион вокзалының бастығы Огюст Андре Толенс, станцияны эвакуацияламағаны үшін, сондай-ақ Мирруарға қарсы сот процесі басталды, бірақ нәтижесіз аяқталды. SNCF кәсіподақ өкілдері Саулиннің кінәлі емес екенін мәлімдеді; SNCF-тің сыншылары апатты тым қатаң кестеге, станциялардағы жеткіліксіз кеңістікке және теміржол басқарудағы нашарлыққа байланысты деп айыптады.

Медиа қамту

Апат National Geographic арнасының деректік сериалы "Seconds From Disaster" 2-ші маусымында "Paris Train Crash" (кейде "Runaway Train" деп те аталады) бағдарламасында көрсетілді.