Кіріспе

1988 жылғы Оңтүстік Африка шекара соғысы кезінде ұсынылған әскери операция. "Прен" операциясы 1988 жылдың мамыр және қыркүйек айлары аралығында Оңтүстік Африка шекара соғысы мен Ангола азаматтық соғысы барысында Оңтүстік Африка қорғаныс күштері (SADF) және Оңтүстік-Батыс Африка аумақтық күштері (SWATF) тарапынан ұсынылған әскери операция болды. Кубаның 50-ші дивизиясы Калуэке және Оңтүстік-Батыс Африка шекарасына жылжуына байланысты, САДФ осы қауіпке тойтарыс беру үшін 10-шы ОА дивизиясын құрды. "Прен" операциясының жоспары екі кезеңнен тұрды: "Тұрақ" операциясы – контрпартизандық кезең, ал "Пакет" операциясы – әскери кезең болып жоспарланған.

Қорғау және қауіп-қатерлерді бағалау

Кубаның 10-дивизиясының оңтүстікке қарай жылдам қозғалысы, алғаш рет 1988 жылдың сәуір/мамыр айларында Анголаның оңтүстік-батысындағы САДФ бөлімшелері кубалық/ФАПЛА бөлімшелерімен қарым-қатынас жасағанда байқалды, күтпеген жағдай тудырды. Олар кубалықтардың кез келген Оңтүстік Африканың қарсы шабуылына жауабы Рунду, Руакана, Ошакати, Ондаванга және Гротфонтейндегі САДФ базаларына шабуылдар болуы мүмкін деп санайды, сонымен қатар шабуыл кезінде САДФ тылында СВАПО көтерілісшілерін де пайдалануы мүмкін. Шайқас оңтүстік африкалықтардың екі адамын жоғалтып, он бір адамын жаралады. Содан кейін кубалықтар Ксангонгодан оңтүстікке қарай Калуэкедегі САДФ гарнизонына қарай күзет жүргізуді жалғастырды және төртінші Casspir мен оның жабдықтарын қайтарып алмады. Кубалықтардың 45 сарбазы қаза тапты деген хабар тарады. Жоғарыда айтылғандай, кубалық операцияның әуе шабуылы өтті, бірақ олардың жер күштері қақтығыстан кейін Течипаға шегінді. САДФ флот, әуе күштері, десанттық және арнайы күштерді пайдаланатын болды. Жоспарға сәйкес, шамамен 1,200 адам, жартысы әуеден тасталса, қалғаны флоттың шабуылдық кемелерімен қолдау көрсетілетін десантпен жеткізілетін болды. Читадо, Руакана, Калуэке, Наули, Куамато және Читадо арқылы өтетін сызық салынды, кубалықтар осы сызықтың солтүстігінде қалуға тиіс болды, сондай-ақ Руаканадан СВА/Намибияға суармалы сумен қамтамасыз ету кепілдігі берілді. САДФ әскери қызметшілерінің Анголадан кетуінің соңғы күні 1 қыркүйекке белгіленді. Анголаның оңтүстік-шығысындағы жалғыз САДФ күштері болған 20-шы ұрыс тобы, операция аяқталғаннан кейін Куито Куанавельдік қоршауды сақтау үшін UNITA-ға көмектесіп келді. 20-шы ұрыс тобының оңтүстікке қарай шегінуі "Қозғалыс" операциясының бір бөлігі болды. 16 тамызға дейін Руаканада Біріккен бақылау комиссиясы құрылды. Бұл комиссия 22 тамызға дейін атысты тоқтату шарттарын бекітті және үш тарап арасында ресми атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. Оңтүстік Африка атынан генерал-майор Вилли Мейер, Куба атынан генерал Леопольдо Фриас, Ангола атынан полковник Антонио Хосе қатысты. САДФ әскерлері Ангола/СВА/Намибия шекарасына он күн бұрын жетті және Біріккен бақылау комиссиясы мен әлемдік БАҚ Рундудағы уақытша болат көпірден өтуге дайындық жасауы үшін күтуге мәжбүр болды, бұл 1 қыркүйекте өтуі тиіс еді. 1988 жылдың 30 тамызында Оңтүстік Африка әскерлерінің соңғысы жоспарланған уақыттан 36 сағат бұрын, әлемдік БАҚ пен Біріккен бақылау комиссиясының куәгерлігімен уақытша болат көпірден өтіп, СВА/Намибияға кірді. Шамамен мың сарбазды тасыған елу көліктен тұратын колонна соғыс әндерін шырқап өтті. Үш елдің офицерлері көпірден өткеннен кейін Оңтүстік Африка саперлері уақытша темір көпірді бөлшектеуге кірісті. Біріккен бақылау комиссиясы 1988 жылдың 30 тамызында Оңтүстік Африка қорғаныс күштері Анголадан толығымен шығып кеткенін жариялады.

Салдары

1988 жылдың 1 қыркүйегінде ОАР армиясы (SADF) 10 SA дивизиясын таратып, Азаматтық күш бөлімдері Оңтүстік Африкаға қайтарылды.

Оңтүстік Африканың әскери төтенше жағдай жоспарын

Дегенмен, егер бейбіт келіссөздер БҰҰ-ның 435-ші қаулысын іске асыруды Анголадан Куба әскерін шығарумен байланыстыру туралы келісімге келмесе, "Прон" операциясын жоспарлау жұмысы жалғастырылды.

Үшжақты келісім

Тағы тоғыз раунд келіссөздер жүргізілді, олардың талқылау тақырыбы Кубаның Анголадан шығу мерзімдері болды. Нәтижесінде 22 желтоқсанда Нью-Йоркте қол қойылған Үшжақты келісімге қол жеткізілді. Бұл келісім Кубаның Анголадан кезең-кезеңмен шығуының нақты мерзімдерін және 1 сәуір 1989 жылы БҰҰ 435 қаулысын іске асыруды бекітті.