Кіріспе

Сянфэн императорының жұбайы (1837–1890)

Императорлық асыл жұбайы Чжуанцзин (2 сәуір 1837 – 26 желтоқсан 1890), маньчжулық жазық қызыл туы татар руынан шыққан, Сянфэн императорының жұбайы болды. Ол одан алты жас кіші еді.

Даогуан дәуірі

Болашақ Императордың асыл зайыбы Чжуанцзин Даогуан императорының билігінің 17-ші жылы, екінші айдың жиырма жетінші күні дүниеге келді, бұл Григориан күнтізбесі бойынша 1837 жылдың 2 сәуіріне сай келеді.

Сянфэн дәуірі

1852 жылы 26 маусымда Татара ханым Тыйым салынған қалаға кірді және Сяньфэн императоры оған «Асыл Ли ханым» атағын берді. Татара ханым Сяньфэн императорының жұбайы ретінде Император қаласындағы ең әдемі әйел саналды және оған табиғи сұлулық пен тартымдылық сыйланды. Татара ханымның сұлулығы туралы жазбаша сипаттамалар Цин әулетінің тарихи мәтіндеріндегі ең жарқын әрі егжей-тегжейлілерінің қатарына жатады; олар Цин әулетінің басқа императорлық жұбайларының сипаттамаларындағы сұлулық және ізгілік туралы сылқырап айтылудан өзгеше, бұрынғы Хан қытайлықтары басқарған династиялардың тарихи жазбаларындағы сұлулардың көрнекті суреттемелеріне ұқсайды. 1855 жылы 10 ақпанда Татара ханым «Ли-конкубина» дәрежесіне көтерілді. 1855 жылы 20 маусымда ол императордың жалғыз қызы, бірінші дәрежелі Ронган ханшайымын дүниеге әкелді. Императордың оған деген терең және дерлік монополиялық махаббатының арқасында олардың қызы дәстүрге қайшы келіп, бірінші дәрежелі ханшайым атанды. Цин әулетінің императорлық ережелеріне сәйкес, тек императрицалардың қыздары ғана бірінші дәрежелі ханшайым болуға лайық болды, ал императордың қалған қыздары екінші дәрежелі ханшайымдар болуға тиіс еді. 1856 жылы 4 ақпанда Татара ханым «Ли ханшайымы» дәрежесіне көтерілді. Татара ханым Сяньфэн императорының сүйікті және ең тартымды жұбайы болғандықтан, император түндерінің көп бөлігін оның қасында өткізген. Ал императордың тағы бір жұбайы, Ехе Нара ханым, Татара ханым жүкті болған кезде және одан кейін ғана императордың назарына ілікті. Себебі Татара ханым босанғаннан кейін 100 күн ішінде император онымен жыныстық қатынасқа түсуге құқықсыз болды. 1860 жылы Татара ханым Сяньфэн императорымен, оның императрицасы және басқа жұбайларымен бірге Екінші Опиум соғысы кезінде ағылшын-француз әскерлері Пекинге жақындағанда Рехе провинциясына қашып кетті.

Тонгжи дәуірі

Сянфэн императоры 1861 жылғы 22 тамызда қайтыс болды, оның орнына Ехе Нара ханымның ұлы Зайчунь келді, ол Тонгчжи императоры болып таққа отырды. Татара ханым көп жылдар бойы Сянфэн императорына қызмет еткендіктен және императордың сүйікті әйелі ретінде кеңінен танылғандықтан, "Императорлық асыл жесір Ли" атағына көтерілді. Осы кезеңде ол Тыйым салынған қаланың шығыс бөлігіндегі Мәңгілік үйлесім сарайында (永和宮) тұрды.

Гуанчжу дәуірі

Тунчжи императоры 1875 жылдың 12 қаңтарында қайтыс болды, ал оның орнына туысы Зайтиан Гуансюй императоры болып таққа отырды. Татара ханшайымының қызы 1875 жылдың 5 ақпанында ағасының (Тунчжи императорының) қайтысы туралы хабарды естігеннен кейін түсік тауып қайтыс болды. Ресми тарихтарда Татара ханымның жиі ауырып жүргені және 1890 жылдың 26 желтоқсанында аурудан қайтыс болғаны жазылған. Гуансюй императоры императорлық әулет мүшелері мен шенеуніктерге бір күнге аза тұту киімдерін киюді бұйырды. 1893 жылы Татара ханшайымы Шығыс Цин қабірлеріндегі Дин мавзолейіне, одан жеті күн бұрын қайтыс болған асыл ханшайым Вэньмен бірге жерленді. Оған өлімінен кейін "Императорлық асыл зайып Чжуанцзин" деген құрметті атақ берілді.