Цинь әйелдері сарайындағы Ли Ляньин

Кіріспе

Ли Ляньинь (12 қараша 1848 – 4 наурыз 1911) – Қытай империясының евнухы, соңғы Цин әулеті кезеңінде өмір сүрген. Ол 1869 жылдан 1908 жылға дейін, Тоңжы және Гуансюй императорларының билігінде Қытайдың іс жүзіндегі билеушісі болған Цыси императордың регенттігі кезінде евнух қызметін атқарған.

Аттар

Лидің туған аты Ли Интай болған. Ол 1856 жылы Тыйым салынған қалаға сарай евнугі ретінде кіргеннен кейін Ли Цзиньси деп аталды. 1869 жылы император жесір әйел Цыси оған Ли Ляньин деген жаңа есім берді, және ол осы есіммен ең көп танылды.

Өмір

Ли 1848 жылы Даогуан императорының тұсында Жили провинциясында (қазіргі Хэбэй) кедей отбасында дүниеге келген. Ол бірнеше жыл бойы Тыйым салынған қалада болды, бірақ Батыс императордың жесір әйелі, Цысидің алдына шығу мүмкіндігі болмады. Сол кездегі Цысиге қызмет еткен евнух, Кіші Ан, өзінің билігіне ешкімнің қауіп төндірмеуіне мұқият қарады. Ли құмар ойындар ойнағанды ұнатты, үнемі жеңіліп, зор қарызға батты. Қарызкорларынан қашу үшін Ли туған қаласынан астанаға келді. Ли жиі Тыйым салынған қалада танысқан ескі евнухқа баратын. Ескі евнухтан Ли Цысиге шаш күтім жасаған барлық евнухтардың жазаланғанын, Кіші Анның ғана ерекше қорғау тапқанын білді. Ли Цысидің сүйікті евнухы болуды көздеді. Сондықтан ол шаш өріміне шеберлік етуге кірісті. Ол қыздарға емес, олардың шаштарын қалай жасағанын үйрену үшін әртүрлі орындарға барды. Бірнеше айдан кейін ол шаш өрудің барлық қыр-сырын меңгерді. Ескі евнух Лидің шаш өрудегі шеберлігін жариялады, соның арқасында Ли Цысиге шақырылды. Императрица оның жұмысына өте риза болды және ол оның сүйікті евнухы, кейіннен бас евнухы болды. Тек Ли ғана Батыс императордың жесірін қанағаттандырғандықтан, ол Тыйым салынған қаланың бас евнухы атанды. 1869 жылы Шаньдун провинциясының губернаторы Динг Баожен, Тыйым салынған қаладан рұқсатсыз шыққан Ан Дехайды жазалап өлімге кесті. Ал 1861 жылы Ли Цзинью төңкерісінде сегіз регенттен билікті тартып алуға көмектесіп, Цысидің құрметіне ие болды. Ан Дехай қайтыс болғаннан кейін, императрица-жесір Лиді өзінің жаңа жеке қызметшісі етіп таңдады және оны Ұлы қадағалаушы лауазымына көтерді. Ұлы қадағалаушы және Цысидің сүйікті қызметшісі ретінде Ли ішкі сарайда зор ықпалға ие болды. Ол билік иелерінің императрица-жесірмен кездесу уақытын бақылап, олардан пара алып байлық жинады. Батыс императрица байлықты көбейтуге құштар болғандықтан, ресми лауазымдарды сата бастады. Бас евнух Ли осы мәмілелерде делдалдық жасап, көп пара алды. Алайда, Ли өзінің мәртебесін саяси мәселелерге араласу үшін пайдаланбады. Сонымен қатар, егер қыздар мен евнухтар Цысиді ашуландырса, Ли олар үшін жақсы сөздер айтып, императрица алдында көмектеседі. Сондықтан, Цин әулетінің тарихи деректерінде Ли туралы сақтықпен және мейірімді пікірлер кездеседі. Ли Гуанчжу императорын улауға қатысқан деген күдікке ілікті, ол 1908 жылы Цысидің қайтысынан бір күн бұрын қайтыс болды. Күдіктілердің арасында генерал Юань Шикай және императрица Цыси де болды. 1908 жылы Цыси қайтыс болғаннан кейін Ли императрица-жесір Лонгюдан зейнеткерлікке шығуға рұқсат сұрады. Лонгю оның өтінімін қабылдап, Цыси қайтысынан 100 күн өткен соң үйіне қайтуға рұқсат берді. Ли зейнеткерлікте қалған өмірін өткізді және 1911 жылы Синьхай төңкерісі басталар алдында қайтыс болды. Ол қазіргі Бейжіңдегі Хайдиан ауданындағы Энжижуанға (恩濟莊) жерленді. Лидің дизентериядан қайтыс болғаны айтылады. Алайда, 1966 жылы Мәдени төңкеріс кезінде оның қабірін қазғандар тек бас сүйегін ғана тапты, сондықтан оның өлтірілгені (мүмкін, басы кесілгені) туралы әңгімелер тарады. Лидің қабірі Мәдени төңкеріс кезінде қиратылды және қабір тасының тек бір бөлігі ғана сақталған.

Li was born in a poor family in Zhili Province (roughly present day Hebei) in 1848 during the reign of the Daoguang Emperor. He had been in the Forbidden City for several years but did not have the chance to even appear in the presence of the West Empress Dowager, Cixi. The eunuch serving Cixi at that time, Little An, did not let any one threaten his position. Li loved to gamble and because of his constant losses, he had racked up an enormous debt. To escape his debtors, Li left his hometown for the capital. Li would often visit an old eunuch whom he had met in the Forbidden City. From the old eunuch, Li learned that all the eunuchs who have had the privilege to serve and comb the hair of Cixi have been punished, with the exception of Little An. Li set his goal to become Cixi's favorite eunuch. Thus he set forth to master hair design. He went to brothels, not for the ladies, but to learn how they did their hair. After several months, he had finally mastered every aspect of hair design. The old eunuch made it known that Li was a hair specialist and Li was summoned by Cixi. The empress was very satisfied with his work and he became her favorite eunuch, later becoming her head eunuch. Due to only Li satisfying the West Empress Dowager, he was made the general head eunuch in the Forbidden City. In 1869, An Dehai, the eunuch who served as Grand Supervisor (大總管), was executed by Ding Baozhen, the Provincial Governor of Shandong, for travelling out of the Forbidden City without permission. Earlier in 1861, Li had helped Empress Dowager Cixi in seizing power from a group of eight regents in the Xinyou Coup, and hence earned her favor. As such, after An Dehai's death, the Empress Dowager chose Li to be her new personal attendant and subsequently promoted him to the position of Grand Supervisor. As Grand Supervisor and Empress Dowager Cixi's favorite attendant, Li held a highly influential position in the inner palace. He had control over things such as when officials could be granted an audience with the Empress Dowager and, as such, managed to acquire wealth from the bribes he collected from officials. The West Empress Dowager was eager to build up more wealth, so she began to sell official titles. Head Eunuch Li was the middle man so he got a lot of bribes. However, Li did not use his status to interfere in politics. At the same time, when the maids and eunuchs angered the Empress Dowager Cixi, Li spoke kind words and helped them in front of the Empress Dowager Cixi. Therefore, Qing Dynasty historical materials also have a cautious and kind evaluation of Li. Li was among those suspected of poisoning the Guangxu Emperor, who died in 1908 one day before Cixi's death. Other suspects included general Yuan Shikai and Empress Cixi. Li requested permission from Empress Dowager Longyu to retire after the death of Empress Dowager Cixi in 1908. Longyu approved his request and allowed him to return home after 100 days had passed since Cixi's death. Li lived the rest of his remaining years in retirement and died in 1911 before the Xinhai Revolution broke out. He was buried in Enjizhuang (恩濟莊) in present day Haidian District, Beijing. Li was believed to have died from dysentery. However, when his grave was raided in 1966 during the Cultural Revolution, the raiders discovered that it contained only his skull, and hence there were rumors that he was murdered (possibly decapitated). Li's grave was heavily damaged during the Cultural Revolution and only a fragment of his tombstone is left.

Портреттер

1991 жылы шыққан қытай фильмі «Ли Ляньин: Императорлық евнух», режиссері Тянь Чжуанчжуан, Ли өміріне негізделген. Бұл фильмде Ли рөлін Цзян Вэнь ойнады. 2006 жылғы қытай телесериалы «Принцесса Дер Линг»-те Ли рөлінде Ву Липин сомдады. 2012 жылғы Гонконг телесериалы «Конфидент», TVB арнасының туындысы, сонымен қатар Ли өміріне негізделген және Ли рөлін Лай Вэйн ойнады.